Misplaatste euforie bij Open Vld (Hoegin)

Sedert de verkiezingen van 25 mei heerst er een zekere vorm van euforie bij de Open Vld. Aan de top schijnt men immers te denken de verkiezingen gewonnen te hebben, zelfs in die mate dat men zich incontournable waant voor de vorming van een federale regering. Bovendien wist de partij door een handigheidje het postje van Kamervoorzitter binnen te halen voor ouwe rot Patrick Dewael. Onder de oppervlakte dreigt echter een zwart gat van vijf jaar als de blufpoker van voorzitster Gwendolyn Rutten op niets uitdraait.

Halen we er even de jongste verkiezingsresultaten bij. Voor de Kamer haalde de Open Vld een dikke maand geleden 15,6% van de stemmen, een vooruitgang van 1,6% vergeleken met 13 juni 2010. Voor het Vlaams Parlement strandde de partij echter op een score van 14,1%, een achteruitgang van 0,9% tegenover 7 juni 2009. Voor het Europees Parlement haalde de partij 20,4%, maar ook dat was een achteruitgang vergeleken met 2009. Toen haalde de partij voor het Europees Parlement immers nog 20,7%. Het ego van Guy Verhofstadt is er de laatste vijf jaren ontegensprekelijk een pak groter op geworden, zijn aanhang daarentegen niet.

Deze resultaten dienen meteen al in negatieve zin genuanceerd te worden. In 2010 haalde concurrent LDD nog 3,7% van de stemmen voor de Kamer, en in 2009 zat die zelfs nog aan 7,6%. Op 25 mei diende LDD alleen in West-Vlaanderen nog een lijst in, en dan nog alleen voor de Kamerverkiezingen. De partij schrompelde in mekaar tot amper nog 0,7% van de kiezers, een achteruitgang van 3,0%. Plaatst men dat tegenover de winst van 1,6% van de Open Vld, dan kan de conclusie toch niets anders zijn dan dat de Open Vld op 25 mei een barslecht verkiezingsresultaat behaalde? Tegenover 2009 gaat de partij er zelfs nominaal op achteruit, en dat terwijl LDD er sedertdien ook met een kleine zeven –7!– procent op achteruit ging.

Terug naar de jaren '60

Ook bekeken over een langer perspectief gaat het duidelijk niet goed met de Open Vld. De verkiezingen van 2010 voor de Senaat waren met een score van 13,3% het absolute dieptepunt van de laatste veertig jaar. Maar ook voor een score lager dan 14,1% moeten we terug naar de jaren '60 van de vorige eeuw, met uitzondering van de tegenvallende verkiezingen van 17 april 1977, toen de partij een dip had van 14,5%. En zelfs dat is nog beter dan 14,1%. Bij alle andere verkiezingen sedert 23 mei 1965 haalde de partij steeds 16% of meer, met als absoluut toppunt de 24,4% van 18 mei 2003.

Men kan dus gerust stellen dat de Open Vld de liberale aanhang van de PVV, die over een periode van ongeveer dertig jaar stelselmatig opgebouwd werd, op amper één decennium volledig verkwanselde. Tekenen daarvoor verantwoordelijk: een Europees fractieleider, een Europees commissaris, en een Belgisch Kamervoorzitter die nog steeds de dienst uitmaken op het partijhoofdkwartier. Geef ze nog een decennium de tijd, en misschien verdwijnt dan ook de rest van de Open Vld.

Eén en ondeelbaar

Het triomfalisme dat vandaag heerst bij de Open Vld is dus hoogst ongepast, en staat in schril contrast met de (terechte) crisissfeer bij de socialistische tegenpool sp.a. Meer zelfs, bij de Open Vld waant men zich incontournable voor de vorming van een federale regering. Een andere rationele verklaring voor de eis dat men niet in een federale regering zal stappen als men ook niet in de Vlaamse regering opgenomen wordt valt er niet te verzinnen.

Want wat moeten we nu denken van dat één en ondeelbare partijprogramma van de Open Vld? Zo één en ondeelbaar was dat programma in Brussel blijkbaar niet, want daar stapt de Open Vld gezwind in een regionale regering. Nu ja, de partij bevindt zich daar in goed gezelschap, met naast CD&V ook sp.a, cdH, PS en zelfs FDF, maar dus geen N-VA of MR. Een betere garantie op een liberaal beleid kan men zich amper inbeelden, of het zou moeten zijn met Groen en Ecolo er nog bij. Maar ook: als dat programma van de Open Vld zo één en ondeelbaar is, is er dan wel ruimte voor compromissen? De vermeende onwil van de N-VA om compromissen te sluiten was zowat hét kroonargument van de Open Vld om in 2011 in een tripartite met de PS te stappen. Of kunnen compromissen er voor de Open Vld alleen maar komen als de partij zowel op federaal als regionaal vlak toegevingen kan doen?

Dewael eerste minister?

Intellectueel valt er dus geen touw vast te knopen aan de argumentatie van de Open Vld, maar ook strategisch zit het goed fout. Of zou het er werkelijk alleen maar om te doen zijn de prijs zo hoog mogelijk op te drijven? Op het ogenblik dat we dit schrijven doet bijvoorbeeld het gerucht de ronde dat de N-VA de 16 aan Patrick Dewael aangeboden zou hebben om de Open Vld toch maar over de streep te trekken. Bij Open Vld zou men er echter goed aan doen het oude Vlaamse spreekwoord «de kruik gaat zolang te water tot ze barst» in gedachte te houden. Als Charles Michel één keer teveel met lege handen naar Laken moet trekken is het immers gedaan met de centrum-rechtse coalitie, en is de PS aan zet.

Want inderdaad, als de Open Vld blijft volharden in haar één en ondeelbare boosheid, fungeert ze in de praktijk, samen met de cdH, als een kruiwagen voor de PS. En het is maar de vraag hoeveel Open Vld-kiezers daarop zaten te wachten. Bovendien: als de Open Vld de jarenoude droom van de MR om eindelijk eens zonder de PS te kunnen regeren finaal dwarsboomt, vragen we ons af of Gwendolyn Rutten volgend jaar op 1 mei nog wel welkom zal zijn in Geldenaken. Vroeg of laat zal de Open Vld de rekening gepresenteerd krijgen voor haar onbetrouwbaar gedrag.

Zwart gat wenkt

Postjes zijn voorlopig nog geen probleem voor de Open Vld. Naast de aftredende ministers in de federale regering beschikt de partij met Karel de Gucht nog een tijdje over een Europees commissaris, en wist ze zoals reeds vermeld het postje van Kamervoorzitter uit de brand te slepen. Tijdens de laatste aflevering van De Zevende Dag bleek dat Philippe de Backer zelfs de illusie koestert dat Karel de Gucht enige kans maakt om opnieuw voorgedragen te worden als Europees commissaris. Probleem is echter dat men niet, zoals Patrick Dewael Kamervoorzitter werd, een soort van «voorlopig» Europees commissaris kan worden in afwachting van een definitieve verdeling van al de Belgische federale postjes.

Het lijkt dan ook weinig waarschijnlijk dat zoals de zaken er nu voorstaan, er uitgerekend een Open Vld'er zal voordragen worden terwijl precies de Open Vld halsstarrig dwars blijft liggen om in een federale regering te stappen. En Patrick Dewael zal in de Kamer snel zijn biezen moeten pakken eens een federale regering gevormd is zonder de Open Vld. De stemming binnen de partij zou dan wel eens heel snel kunnen omslaan zodra ook Alexander de Croo, Annemie Turtelboom en Maggie de Block hun respectievelijke portefeuilles hebben ingeleverd. Met als prangende vraag: zou het echt allemaal de schuld van die dekselse N-VA en CD&V zijn, of zou het ook een beetje aan de kaduke strategie van de partijtop kunnen gelegen hebben?

Tripartite zonder Open Vld

Want inderdaad, wat als de cdH de komende weken toch door de knieën gaat, onder druk van de ARCO-zaak? Bij CD&V is men nu al bereid om tot eender welke federale regering toe te treden, als ze maar de minister van Financiën kunnen leveren en zaakjes kunnen regelen voor het ACW, pardon, beweging.net. De blufpoker van Gwendolyn Rutten werkt immers maar zolang ook cdH niet in een federale regering wil.

En wat dan met een tripartite? Vergeet niet dat PS, sp.a, CD&V, cdH en MR samen ook al aan een federale meerderheid komen, zonder de Open Vld. Als de Open Vld vandaag een centrum-rechtse coalitie waarin ze noodzakelijk is dwarsboomt, hoe gaat ze dan uitleggen dat haar programma dan toch niet één en ondeelbaar is als sp.a en PS mee in de federale regering zitten? Of denkt ze op die manier wel in de Vlaamse regering te kunnen binnenbreken? En hoe gaat ze oppositie voeren tegen een te links federaal beleid, maar mét MR in de coalitie, en dat nadat ze zelf een centrum-rechts beleid onmogelijk maakte? De Open Vld is de laatste tien jaar veel kiezers kwijtgespeeld, en lijkt vandaag goed op weg om eindelijk ook haar postjes kwijt te spelen.

Dit artikel verscheen op 16 juli 2014 in 't Pallieterke.

Read more...

Bart Somers, for a few votes more (Hoegin)

Bart Somers, zinnebeeld van de overloperij, en Rik Daems die het bestond als fractieleider een parlementslid van een andere fractie te bezwangeren nog voor hij van zijn vrouw gescheiden was, allebei lid van de partij die de laatste twee jaren vooral uitblonk in het spelen van platte politieke spelletjes, pleitten verleden week voor meer transparantie en ethiek in de economie. Zij maakten zich daarmee al even geloofwaardig als een Bernard Madoff die voor voor meer transparantie en ethiek in de politiek zou pleiten, maar erger is nog dat de inhoud van hun voorstel helemaal bol stond van het platte populisme.

Een Bart Somers die pleit voor meer ethiek en moraal in de economie, wat moeten we ons daarbij voorstellen? Wil hij bedrijven die instrumenten maken om abortus uit te voeren of middelen om euthanasie te plegen van de beurs halen? Waarschijnlijk niet, want nog niet zo lang geleden hield hij een pleidooi om euthanasie ook voor minderjarigen toegankelijk te maken. Vermoedelijk zullen we het dus in een andere richting moeten zoeken.

En inderdaad, op een wat hoger niveau klaagt Bart Somers vooral het teveel aan hebzucht en het gebrek aan ethiek aan, als dé oorzaak van de huidige financiële crisis. En hij heeft warempel nog gelijk ook, alleen om een totaal andere reden dan hij zelf vermoedt. Het is immers niet moeilijk aan te duiden wat de échte oorzaak van de problemen van vandaag is: de uitschakeling van het geweten zowel aan de basis als aan de top van enkele Amerikaanse banken om leningen te kunnen verkopen aan mensen waarvan men op voorhand wist dat ze die nooit zouden kunnen afbetalen, waarbij die leningen dan nog zo geconstrueerd werden dat er van niets anders sprake kan zijn dan bedrog en oplichterij. Een paar christelijke waarden zouden de financiële crisis van vandaag dan ook zonder veel problemen hebben kunnen tegengehouden – een lastige vaststelling, zeg maar een inconvenient truth, die in de kwaliteitsmedia die anders toch zo gebeten zijn om te weten en vooral ook te duiden vrijwel totaal ontbreekt. Ik vrees echter dat de Open Vld, overigens net als die kwaliteitsmedia, in die zin met haar ideologie van individualisme en nihilisme eerder een deel van het probleem is dan van de oplossing.

Gaan we echter in op de concrete voorstellen waar Bart Somers en Rik Daems mee op de proppen komen, wordt het al helemaal huilen met de pet op. Blijkbaar heeft het Liberaal Kenniscentrum Prometheus in haar studie vooral onderzocht welke argumenten het plebs het best in de oren zou klinken, niet wat economisch zin zou hebben of vandaag enig soelaas zou kunnen bieden. Kop van jut is natuurlijk het zogenaamde short selling, en Bart Somers, Rik Daems en Prometheus tonen op bijzonder overtuigende manier aan dat zij van short selling niets, maar dan ook werkelijk niets begrepen hebben.

Het begint eigenlijk bij de voorstelling van de term short selling al: «Short selling is wellicht de meeste bekende speculatieve praktijk.» O ja? Ik durf nochtans wedden dat 99% van de bevolking tot voor kort nog nooit de term gehoord had, inclusief Bart Somers en Rik Daems, en het simpele feit dat het rapport vervolgens een halve paragraaf nodig heeft om de term uit te leggen kan dat alleen maar bevestigen. Aandelenfondsen, indexfondsen en klikfondsen zullen al een pak beter bekend zijn bij het grote publiek, en de meest bekende speculatieve praktijk is gewoonweg de volgende: vandaag een aandeel of vreemde munt kopen en hopen dat het morgen meer waard is. Bart Somers, Rik Daems en het Liberaal Kenniscentrum Prometheus (let op het woordje kennis!) zijn echter een totaal andere mening toegedaan. Misschien kenden ze die laatste techniek zelf helemaal niet, of vermoedden ze dat ze net iets te ingewikkeld is voor gewone stervelingen om ze te snappen? Jammer dat ze verzuimden op een transparante wijze aan te tonen hoe ze tot hun bevindingen kwamen.

Vervolgens stapelt de studie de enormiteiten op. Ik citeer: «Niet enkel gaan shorters dus om met aandelen die niet de hunne zijn, zij hebben enkel baat bij een waardedaling van de activa.» Wat het eerste deel betreft: of speculanten nu speculeren met aandelen die de hunne zijn of niet doet niets ter zake, zo lang zij op het einde van de beursdag hun eventuele schulden maar kunnen aflossen. Wat het tweede deel betreft: wie aan long selling doet heeft alleen maar baat bij een waardevermeerdering van de activa, zelfs als het bedrijf in feite al op de rand van het failliet staat. Theoretisch valt er over de moraliteit van short en long selling weinig of niets te zeggen, en in het concrete voorbeeld is het duidelijk dat long selling ethisch al even «fout» kan zijn als short selling.

Tussendoor zaagt Prometheus ook al eens planken van dik hout. «Wanneer dit type speculanten grote volumes geleende aandelen ter beschikking hebben, kunnen ze hevige koersschommelingen veroorzaken,» schrijven ze, alsof long sellers geen hevige koersschommelingen zouden kunnen veroorzaken. «Bovendien zal een shorter bij dalende koersen als gevolg van een reële economische neergang die neerwaartse spiraal enkel versterken door extra te drukken op de vallende prijzen,» maar dat is natuurlijk uiteindelijk niets anders dan wanneer een long seller bij stijgende koersen als gevolg van een reële economische expansie de zeepbel enkel vergroot door de stijgende prijzen op te jagen. Dat een short seller niet altijd wint en een reëel risico neemt komt bij de heren blijkbaar niet op, en dat short sellers op voldoende lange termijn tot nu toe altijd al aan het kortste eind hebben getrokken zal hen ook wel totaal vreemd zijn.

En dan komt de aap uit de mouw: «Vandaar dat landen zoals het Verenigd Koninkrijk en ook ons land short selling aanvankelijk tijdelijk hebben verboden bij de financiële crisis in de tweede helft van 2008,» maar gelukkig zijn zij ondertussen tot beter inzicht gekomen. Niet zo Bart Somers, Rik Daems en Prometheus, want zij eisen dat «pensioenfondsen, banken en andere instellingen die houder zijn van aandelen van derden moet men verbieden deze uit te lenen in het kader van beursspeculatie, zonder voorafgaandelijk akkoord van de houder, en te verbieden wanneer het kadert in short selling of speculatie op waardedaling.» Wie even doordenkt begrijpt natuurlijk dat dit verbod ronduit rampzalig zou zijn voor de economie: wanneer beursspeculanten zich alleen maar afzijdig kunnen houden wanneer zij vermoeden dat een bedrijf minder waard is dan wat haar aandeel vandaag aangeeft, zou in tijden van economische neergang de liquiditeit vrijwel volledig verdwijnen uit de markten, waardoor ze niet meer geleidelijk zouden kunnen dalen, doch alleen maar catastrofaal. Gaan Bart Somers en Rik Daems later dit jaar bij het vallen van de bladeren ook de zwaartekracht verbieden? Ik wens hen veel geluk bij het opruimen van de rotte bladeren die dan in de lucht zullen blijven rondzweven, maar persoonlijk verkies ik dat ze in mijn tuintje toch maar op de grond blijven vallen.

De vraag is dan natuurlijk de volgende: weet men bij de Open Vld en Prometheus werkelijk niet beter dan dit? Ik zou zulke simplistische voorstellen immers eerder van een Mieke Vogels, Caroline Gennez of een Olivier Besancenot verwachten. De Open Vld zou wat betreft economische dossiers toch het groene hout moeten zijn in het politieke spectrum, en ik kan me dan ook de wanhoop van Philippe de Backer, voorzitter van de Jong Vld, voorstellen. Zijn verwijt dat de Open Vld zich gewoon aansluit bij het populistisch non-debat in plaats van het te overstijgen is terecht. Speculatie in het algemeen –was het kopen van KBC-aandelen, weliswaar als «goede huisvader» tien jaar geleden in tempore non suspecto dan geen speculatie op de waarde ervan?– en short selling in het bijzonder zijn vandaag de geslagen hond, net zoals die onzalige Tobintaks aan het begin van deze eeuw het uitverkoren speeltje was van een reeks vermaarde doch vooral ideologisch verdwaasde economici en andere onbevoegden. De Tobintaks stierf een stille dood – gelukkig maar. Hopelijk zal het met het verbod op short selling ook zo gaan.

Read more...