18 augustus 2006

Over de Franstalige cortex (victa placet mihi causa)

De vraag of de Franstaligen van Brussel en Rand intellectueel minderwaardig zijn ­– zoals minister-president Leterme in Libération beweerde ­– is er een die, om het op zijn Brussels te zeggen niet in-een-ik-en-een-gij kan beantwoord worden. Voer voor psychologen.

Puur als amateur wil ik mij hier wel aan een antwoord wagen, maar anderzijds zou ik niet graag in aanvaring komen met de professionals van het Anti-Discriminatieburo. Yves Leterme zelf zag dat gevaar ook, en van zijn eigen moed wellicht wat geschrokken heeft hij rap laten weten dat het maar om te lachen was. Onnodig wat mij betreft, want in het zicht van de verkiezingen had ik hem ook zo begrepen.
Maar over zijn uitspraak zelf nu: zijn inderdaad onze Franstalige medemensen cerebraal minder valide?


– Een kleine excursus van prof.dr.sc.Elio di Rupo (die blijkbaar insinueerde dat Leterme zich in het Frans niet kan uitdrukken, én dat Libération ook journalisten in dienst heeft die een interview in het Nederlands zouden aankunnen): “Comment dire… het iis aan Lienks op de prentsche wej zien de center voor te verstaan of te begreeip die tael, en aan Rex tis proper gezegd voor te spreek hemzelf”.

Voer voor psychologen zoals gezegd, maar helaas: ik vermoed dat hun antwoorden zullen verschillen al naargelang de school waartoe zij behoren. Een behaviorist zal misschien zeggen dat de proefopstelling met de faciliteiten wetenschappelijk gesproken voldoende tijd in beslag heeft genomen, dat veel kredieten ondertussen zijn opgebruikt, en dat na al die jaren er bij de Franstalige onderzoeksobjecten (die hij ter vereenvoudiging zich voorstelt als zwarte dozen met een in- en output) geen significante verschillen worden genoteerd. Zo’n resultaat kan aan veel factoren liggen – slechte proefopstelling, slechte of ontbrekende bedrading binnen in die dozen misschien, maar over dat laatste kan onze behaviorist per definitie niets vertellen want hij houdt zich enkel bezig met in- en outputs. Op zich is dat nuttig, maar laten wij ook eens kijken wat anderen misschien te vertellen hebben.
Ik stel voor dat wij de geit bij de horens vatten en meteen bij Alfred Adler te rade gaan, de middelste van de drie gebroers Freud Adler & Jung, en de man van de orgaanminderwaardigheid. Mogen wij – omdat uit vele cijfers blijkt dat het met de talenkennis van Franstaligen overal, dus niet enkel in België erbarmelijk is gesteld – mogen wij daaruit besluiten dat Franstaligen, gemiddeld welteverstaan, over een erbarmelijk stel hersens beschikken?
Ik meen van niet, al zijn er natuurlijk voorbeelden genoeg die mij tegenspreken. Denken wij nog maar aan Laken, waar de taalbaden zo weinig effect hebben. Een slecht exempel echter zou hier onze arme koningin zijn, die thuis immers Italiaans sprak. Ik denk meer aan haar nazaten. Trouwens die koningin was vroeger heel mooi, en bij haar Blijde Intrede in Gent moesten wij met de jongens van de school defileren aan het Zuidpark, langs de tribune waarop zij gezeteld was, en dat liet ons niet onberoerd maar wij hielden ons gemak, en begonnen niet zoals baron Vastapane schunnige liedjes te zingen in de trant van: “En maane vlieger, mee zaane steert, hij goat omhuuge, ‘t es ’t ziene weerd”.
Nee, orgaanminderwaardigheid is het ook niet.
In Brussel ben je als Nederlandstalige nog gelukkig als je te horen krijgt: Ah, keske c’est difficile le flamand! Ze doen dan net of l’allemand en l’anglais stellen minder een probleem, enkel het Nederlands doet dat. Maar eigenlijk is er maar één taal die zij gemakkelijk vinden, en een andere vertikken zij te leren. Aanpassen of opkrassen is hun devies. In Zwitserland is het Schwytzerdeutsch te moeilijk, in België het Nederlands. In Brussel lijkt zelfs goed Frans hen te moeilijk, zou ik als Nederlandstalige willen opmerken, mais passons: het is niet eenvoudig voor verfranste Vlamingen om de echte Fransen te imiteren.

Het ligt aan de Franse XVIIde en XVIIIde E., periode die Franssprekenden zowat overal ter wereld (maar bv. niet in Canada) met een hopeloos verouderd superioriteitsgevoel heeft opgezadeld. Begrijpelijke nostalgie naar een tijd toen heel Europa nog Frans sprak... van Lissabon tot Moskou. Maar zelfs in de XIXde E. waren zij al lichtelijk belachelijk, zoals de dichter Heinrich Heine hier liefdevol noteert (hij bracht de tweede helft van zijn leven in Parijs door):
Es will mich manchmal bedünken, als seien die Köpfe der Franzosen, eben so wie ihre Kaffeehäuser, inwendig mit lauter Spiegeln versehen, so daß jede Idee, die ihnen in den Kopf gelangt, sich dort unzähligemal reflektiert: eine optische Einrichtung, wodurch sogar die engsten und dürftigsten Köpfe sehr weit und strahlend erscheinen.
Die romantische Schule, Paris 1835
Vaak komt het mij voor als waren de koppen van de Fransen, net als hun café's binnenin louter met spiegels bekleed, zodat elk idee dat hun kop te binnen schiet daar ontelbare malen gereflecteerd wordt: een optische inrichting waardoor zelfs de meest benauwde en schamelste koppen er zeer wijd en stralend voorkomen.
.

2 Comments:

At 19/8/06 11:42, Anonymous Johan B said...

Is het niet zo dat ook de Vlamingen schuld hebben aan de verfransing van de Rand?

Ik heb ooit gewerkt in een kantoorgebouw in Zellik waar uitsluitend Nederlandstaligen werkten. De kuisvrouw was Franstalig maar deed moeite om het weinige Nederlands dat ze kende te gebruiken (en dus te verbeteren). Maar buiten mij was er niemand die haar daartoe de kans gaf. Iedereen sprak uit pure gemakzucht Frans met die juffrouw.

De boodschap was dus: wij halen onze neus op voor uw Nederlands, dus doe geen moeite.

Als die juffrouw ondertussen de moed heeft opgegeven, dan denk ik niet dat dat aan een of andere Franse eeuw ligt, maar eerder aan de arrogantie van Vlamingen die met minachting neerkijken op mensen die gebrekkig Nederlands praten en toch o zo graag laten horen hoe goed hun Frans wel is.

 
At 19/8/06 14:27, Blogger Marc Vanfraechem said...

Ik moet toegeven, johan b.: dat is ook een stukje van de waarheid. Maar niet het grootste stuk vrees ik.

 

Een reactie plaatsen

<< Home

<<Oudere berichten     Nieuwere berichten>>