20 januari 2008

Is Yves Desmet een intellectueel? (caput III.) (victa placet mihi causa)

.
De gezaghebbende stem van Yves Desmet heb ik hier al vaker laten klinken. Daar is vandaag weer de gelukkige gelegenheid toe. Desmet begon zijn laatste redactioneel artikeltje zo:

Forelleke
Een leuke lezersbrief van Dirk Van Melkebeke, kabinetschef van minister Frank Vandenbroucke: “Zoals ik al zei toen mevrouw Morel in minirok en laarzen het halfrond van het Vlaams Parlement betrad: 'Mens cruella in corpore pulchro.' Voor de niet-latinisten onder ons: "Een wrede geest in een mooi lichaam."
Bij het Vlaams Belang reageren ze als door een wesp gestoken. "Een bijzonder grove en vernederende belediging, nooit eerder gezien." Onaanvaardbaar was het en publieke verontschuldigingen zijn wel het allerminste antwoord. Vreemd.

Leuke brief dus, en over leukheid mag inderdaad iedereen zijn mening hebben. Minder leuk vond ik dat Desmet aanhalingstekens gebruikt, terwijl hij vals citeert. Uit het korte briefje van deze Van Melkebeke laat hij namelijk iets weg, zonder dat met de gebruikelijke vierkante haakjes en drie puntjes ook aan te geven. Nochtans een goede gewoonte onder eerlijke mensen.

Genoemde Dirk moet overigens een gevoelige man zijn, want hij besefte dat zijn lezersbriefje door weldenkende burgers misschien als indecent zou bestempeld worden (indecent .komt van decus ; .voor de niet-latinisten onder ons: indecent .is een ander woord voor onbetamelijk).
Maar het was sterker dan hemzelf, en Dirk Van Melkebeke was zo onder de indruk van zijn eigen spitsvondigheid dat hij ze aan de hele wereld kwijt moest. En dus – eervol zullen we het niet noemen, wel begrijpelijk – onze man zocht eerst een partner in crime. Hij betrok daarom, gevraagd of ongevraagd, een collega bij zijn verhaaltje.
Het volledige citaat van de journalist Desmet had moeten luiden:

‘Zoals ik tegen mijn collega-kabinetschef Koen Geens al zei toen mevrouw Morel in minirok en laarzen het halfrond van het Vlaams Parlement betrad: ‘Mens cruella in corpore pulchro’.
Ik zou nu graag de stem van deze collega Geens eens te horen krijgen.
Doe misschien nog even één klein, kort interviewtje, Yves? Om het vak niet te verleren.

En om nog iets te zeggen: dat die Van Melkebeke geen latinist is ruik je zo. Ik ben dat evenmin, maar er begon toch iets te jeuken. Crudelis en atrox had ik laten gaan, maar met het adjectief cruellus, of in dit geval cruella had ik moeite.
De term cruella is nochtans bekend genoeg vertelde mij een vriendin die nog kleine kinderen heeft. Hij komt voor in de film van de 101 Dalmatiërs. Een wat suspectere kennis fluisterde mij toe dat de term ook in SM-kringen niet vreemd is. Zelfs sommige stripliefhebbers kennen hem, verzekerde datzelfde sujet mij.

Maar mijn Oxford Latin Dictionary, die 12 duim hoog, 9 duim breed en 3 duim dik is, en 2126 kleingedrukte pagina’s van drie kolommen telt, laat verstek gaan. Ze springen daar van cruditas en crudus, direct over naar cruente en cruenter.
Nu ben ik benieuwd of vriend Desmet misschien een nog dikker woordenboek bezit? De Oxford geeft helaas enkel klassiek tot postklassiek Latijn, maar Desmet kan een abonnement hebben op de jaarlijkse aanvullende woordenlijsten die het Vaticaan bezorgt, en waar je Latijnse æquivalenten vindt voor bijvoorbeeld automobiel, telegraaf, wasmachine en dergelijke?
Want ik moet bekennen: de vlotheid waarmee Desmet zijn vertaling klaar had, heeft mijn jaloersheid gewekt.

Terwijl dat Latijn altijd zo verraderlijk is. Ik herinner mij een stokoude pater in het college, die tijdens onze speeltijd op de koer af en toe te zien was als hij zijn brevierwandelingetje niet op tijd had afgelegd, en die ons dan soms een vraag stelde: Wat is het meervoud van tigra?
Nu wisten de meesten wel dat ze bij die oude tovenaar op hun hoede moesten zijn, want die man had nog Griekse en Latijnse Spraakkunsten geschreven. Maar soms was er toch een jongen van de zesde of vijfde Latijnse die rap riep tigrae!, en dan kwam telkens weer het gedonder: Tigra is een merk van sigaretten mijnheer!

Laat mij, beste Yves, deze bede van Juvenalis aan u opdragen als, op de valreep, mijn Nieuwjaarswens.
.
ORANDUM EST UT SIT MENS SANA IN [ET] CORPORE SANO

Een vertaling is voor u overbodig, ik weet het, maar misschien voor de niet-latinisten onder ons:

Laat de bede zijn,
een gezonde geest in [en] een gezond lichaam.
.


Labels: , , , , ,

11 Comments:

At 20/1/08 01:41, Blogger Karel "Jazz" Jansens said...

[vanachter een glas port met een punt Stilton]: "By Jove! I think the lad's onto something! How positively cruel."

En in 't Vlaams: "Hahahahaha! Een goei, Marc!"

 
At 20/1/08 01:46, Blogger Marc Vanfraechem said...

steeds tot uw dienst Karel! en ik moet ook nog eens een Stilton proeven, dat is weer lang geleden.

 
At 20/1/08 10:19, Anonymous Guido Blomme said...

Van Melkebeke heeft het woord 'cruella' inderdaad niet uit het Latijn gehaald. Wel is het de naam (Cruella De Vil) van een figuur uit de 101 Dalmatiërs.
Ik denk dat het intellectueel leven van onze kabinetchef zich op dat niveau beweegt, dat het overigens een 'conditio sine qua non' was om kabinetchef te worden op het ministerie van onderwijs.

 
At 20/1/08 13:18, Blogger Karel "Jazz" Jansens said...

"Cruella" is anglisch potjeslatijn, de soort die Terry Pratchett zo graag bezigt (hij is er een ware meester in).[*]

Suggereren dat hij de term uit de "101 Dalmatians" zou gehaald hebben, is Van Melkebeke teveel eer toedichten; zijn cultureel niveau is zo hoog niet.
____

[*] Een van de mooiste is: "FABRICATE DIEM, PVNC", het motto van de stadswacht van Ankh-Morpork. Voor een vertaling, denk Dirty Harry...

 
At 20/1/08 15:07, Anonymous pepperjack said...

Kan ook nog even gemeld worden dat de briefschrijver naast zijn naam ook zijn functie vermeld had bij de lezersbrief. (misschien een toegevoegde joke van de DS-brigade?)

Bij het lezen vroeg ik me af hoe stijf je kan zijn van jezelve. Of duidt dit op compensatie-gedrag van iemand die maar niet aan de andere kant van dat ministeriële bureau geraakt?

 
At 20/1/08 16:54, Blogger Marc Vanfraechem said...

@pepperjack: juist, ik had dat ook moeten vermelden, want het gaf een bijna politiek gewicht aan die mijnheer zijn briefje.

 
At 20/1/08 17:59, Blogger A. Griffon said...

"tigra cruella nostra"
Een hele eer voor Morel dat er zo'n hoop linkse "heren" door haar uit hun lood geslagen worden, en nat worden misschien.
Het is voor mij een duidelijke aanwijzing Marie-Rose in het parlement en elders haar werk doet. Dat ze financiëel onafhankelijk is, meer hersens heeft en gebruikt, en niet geïntimideerd geraakt door de vakbonden en de politiek correcte linkse trawanten en broodheren van Dirk Van Melkebeke tot Yves Desmet zal hun zeer frustreren.
Dat ze daarinboven over een schoonheid beschikt waarmee deze "heren(?)" zelf niet gezegend zijn, en waarvan ze ook alleen met de roddelblaadjes in de hand mogen dromen, dat moet hun echt veel pijn doen.
Ik hoop dat de "tigra cruella nostra" (dit koeterlatijn vrij vertaald: onze wrede tijgerin :-) ) meedogenloos zal zijn om die bende spoedig eens goed te bijten waar het hen het meeste pijn doet. Ik laat het aan jullie verbeelding over waar dat dan mag zijn, maar ik dacht zelf aan hun macht en centen.
Beste Marie-Rose Morel, laat ze maar goed bang worden voor wat onvermijdelijk komen gaat en doe maar rustig voort.

 
At 20/1/08 18:50, Blogger Marc Vanfraechem said...

@a. griffon: dit lijkt meer op een zelfstandig artikel dan op een reactie.

 
At 21/1/08 09:51, Anonymous Anoniem said...

En Morelleken slaat van plezier op haar blote knietjes. Klets,Klets!
Journalisten moeten niet altijd over serieuze dingen schrijven. Altijd maar intellectueel doen is stresserend en brengt navenant niet meet geld in 't bakje.

 
At 21/1/08 23:30, Anonymous Eilandman said...

ik weet niet of u een grapje maakt of niet, maar desmet is geen intellectueel. een intellectueel geeft antwoord op een onderbouwde lezersbrief, en zo ver heb ik de man nog nooit gekregen. desmet is een intellectualist, voor zover ik hem ken, en dat is niet persoonlijk (bedoeld). het verschil tussen intellectueel en intellectualist is zeer subtiel, maar werd afgelopen zaterdag uitermate duidelijk in "nooit gedacht" bij het gesprek tussen torfs en vermeersch. say no more.

 
At 22/1/08 00:35, Blogger Marc Vanfraechem said...

@eilandman: helaas heb ik dat niet gezien, omdat ik uiterst zelden nog na 20u30 naar tv kijk...

 

Een reactie plaatsen

<< Home

<<Oudere berichten     Nieuwere berichten>>