30 juli 2007

Het Spaanse Graan (Vrijvanzegel.net)

Door een aanhoudende regenval is de graanoogst mislukt. Alle graanproducten zullen door de schaarste bijgevolg duurder worden.

Een logisch gevolg of de zoveelste leugen?


De perceptie leeft dat ‘boeren altijd klagen, maar wel met dikke Mercedessen rijden’. Als het te nat is, stijgen de prijzen. Schijnt de zon te lang, stijgen ze ook. Bij een goede oogst, dalen ze nooit.

Laten we dit fabeltje maar meteen ontkrachten. Boeren leven in Europa al lang niet meer van wat hun veld opbrengt, maar van Europese subsidies. We betalen ze dus eigenlijk dubbel: een keer via onze belastingaanslag, de tweede keer door hun producten te kopen.

Dat is op zich niet zo heel erg. Anders zouden we gewoon onze producten veel duurder betalen en komt het uiteindelijk op hetzelfde neer. Alleen blijft er nu een overzicht van de productie die vooral een ‘strategische reserve’ is voor het geval buitenlandse kanalen zouden weigeren ons te bevoorraden zoals de Amerikanen in Irak deden en het land langzaam uithongerden. Een woestijnland zoals Irak heeft nauwelijks een eigen voedselvoortbrengst, op dadels en watermeloenen na.

De prijs van veldproducten wordt evenmin bepaald door de wet van vraag en aanbod. De meeste oogsten zijn lang vooraf al verkocht, ongeacht de opbrengst, voor een forfaitair bedrag aan een warenhuisketen of een internationale conservengigant. De omzet die individuele boeren genereren, is marginaal in verhouding tot de totale opbrengst.

Het klimaat is een ander verhaal.

De aanhoudende regenval in bepààlde delen van Europa kan dan het ene jaar heviger zijn dan het andere, net zoals dat voor de droogte het geval is, maar er zijn al tientallen jaren exacte waarnemingen die wetenschappelijk cijfermateriaal opleveren.

Nemen we bijvoorbeeld België, niet echt het grootste landbouwland van Europa. Gemiddeld zijn er élk jaar 200 regendagen. Ook een plaatselijke bui, betekent een regendag. Er valt jaarlijks gemiddeld 800 mm water in Laag- en Midden-België

Gemiddelde waarden kunnen bedrieglijk zijn omdat juist de uitersten het verschil maken. Op jaarbasis is er echter een marge van 15% waartussen de waarden schommelen. Dat valt dus nog mee. Opvallend is dat er tussen de waarnemingen van de voorbije tien jaar nauwelijks verschillen zijn die echt een kklimaatverandering kunnen aantonen of die over een grote oppervlakte (minstens Europa) invloed zouden kunnen hebben op de oogst.

Het is dus niet omdat in Dikkebus een veld helemaal wegspoelt, dat de Europese graanoogst mislukt is. Het is evenmin zo, omdat in Hoogstraten de varkenspest uitbreekt, dat over de hele wereld een tekort aan Parma-ham ontstaat.

Voor de individuele landbouwer, die ervoor kiest het risico te lopen van nog zonder contract te werken en dus mogelijk een hogere prijs zal beuren, kan een overmatige lokale regenval of een hittegolf fataal zijn.

Dat kan een gegronde reden zijn, om zo iemand financieel uit de nood te helpen met gemeenschapsgeld. Maar het is te onbeduidend om enige invloed te hebben op de prijzen van de voedingsgrondstoffen.

Als we dan toch de prijzen opslaan, gebeurt dat ‘procentueel’. Het graan is 3% duurder geworden, het brood dus ook. Diefstal! Grondstoffen zijn maar een klein onderdeel die de prijs van een product samenstellen.

Als de aardappelprijs met de helft zou verhogen, maar de prijs van frituurolie, papieren zakjes, zout, elektriciteit, staangelden, uurlonen, btw, bankintresten op de af te schrijven investering van een frietkot, etc… blijven ongewijzigd, zou een pakje friet nauwelijks met enige eurocent kunnen stijgen.

Elke oogst die tegenvalt, is vooral een goede zaak voor de eindverkoper en de overheid: de winst en de belasting stijgen in verhouding mee.

Soms wordt een grondstof echt wel veel duurder. Zodanig zelfs dat de prijs van het eindproduct om commerciële redenen niet in verhouding mee kàn stijgen. Dan horen we woordvoerders van warenhuisketens via tv verklaren dat ze “zelfs op hun winst inboeten, om de consument ter wille te zijn”. Plat boerenbedrog, natuurlijk. Ze boeten helemaal niks in van hun winst. In het ergste geval consolideren ze de bestaande winstmarge en verhogen die niet mee. Dat is een ‘sur place’ en geen stap achteruit!

Maar is het (plaatselijke) klimaat wel altijd de oorzaak van een voedselschaarste? Zijn de unieke Vlaamse asperges (die nergens ter wereld met dezelfde smaak gekweekt kunnen worden vanwege de typische Vlaamse grond) zo onverantwoord duur omdat er maar weinig zijn? Of… omdat het grootste deel ervan meteen uitgevoerd wordt naar buitenlandse toprestaurants? Is ook dàt niet de reden waarom Zeeuwse mosselen (ooit ‘armemenseneten’) onbetaalbaar zijn geworden? Door de moderne kweekmethodes zijn er meer en betere dan vroeger, maar de kwaliteitsmossel wordt meteen afgeroomd voor de horeca. De mindere klassen worden dan kunstmatig duur gehouden om de consument ertoe te bewegen voor een luttel prijsverschil naar het restaurant te gaan in plaats van zelf mosselen te bereiden.

Hetzelfde stellen we vandaag vast met de graanoogst. Het overgrote deel van de Europese graanoogst wordt uitgevoerd naar China. Ook dit jaar is dat het geval. Een werkelijk tekort zal er niet zijn. Trouwens, een tekort los je niet op door de prijs te verhogen, maar door te rantsoeneren.

En dan is er de laconieke mededeling in de meeste persmedia waar zich geen enkele journalist vragen bij stelt: “Sommige producten zullen bijgevolg duurder worden zoals brood, pasta, eieren en rijst…”

Als graan duurder wordt, kan ik met mijn twee hersencellen nog net begrijpen dat de broodprijs dan ook verhoogt. Omdat pasta ook van granen gemaakt wordt, begrijp ik dat ook nog. Voor eieren moet ik even nadenken. Eieren komen toch van kippen. Maar ja, die worden dan weer met granen gevoed. Jenever zal dus ook wel opslaan.

Maar wil iemand mij eens uitleggen waarom verdorie uitgerekend rijst duurder wordt, als het Europese graan de orkaan niet kan doorstaan?

2 Comments:

At 30/7/07 17:35, Anonymous Marc Huybrechts said...

In dit artikel staan ofwel een ganse reeks van fouten, ofwel minstens dubieuse verklaringen. Alleen verdere of diepere 'ondervraging' van de auteur zou daaromtrent meer duidelijkheid kunnen brengen.
Enkele voorbeelden.

1) Dat de doorsnee Europese boer grotendeels van subsidies leeft is waar, en dat er een bepaald(politiek, niet economisch) argument kan gemaakt worden voor inefficiente 'Europese' landbouw als "strategische reserve" is ook waar. Maar, dat betekent zeker NIET dat de "wet van vraag en aanbod" niet zou werken. De introductie van gecompliceerde (en dikwijls irrationele) mechanismen van overheidsinterventie maken het wel moeilijker om de impact van wijzigingen in vraag en aanbod te kunnen 'zien'. Distorties maken de markt minder 'transparant', maar ze kunnen de wet van vraag en aanbod niet ontkrachten voor de economie in haar geheel.

2) Het is misschien wel 'populair', maar niettemin absurd, van te beweren dat "...de Amerikanen in Irak... het land langzaam uithongerden". Dat is gewoon pure propaganda en geschiedenisvervalsing. Vermoedeijk verwijst de auteur hier naar het 'oil-for-food' programma dat door de VN werd opgericht na de Iraakse Koeweit-invasie en de daaropvolgende 'golfoorlog' van 1991. Dat programma legde een aantal 'beperkingen' op de buitenlandse handel van Irak. Twee belangrijke feiten zijn dat: (1) het ging om een VN programma, geen VS programma, en dat (2) het programma niet beoogde van "het land uit te hongeren" maar wel de acties van het Saddam-regime te 'sturen'. Tijdens de 1990's is er ontegensprekelijk een grotere kindersterfte van 'infants' geweest in Irak, maar de 'schuld' daarvoor lag zonder enige twijfel bij (1) het Saddam regime zelf en bij (2) de 'corruptie' van een aantal top-VN functionarissen en hun 'entourage' in New York, Europa en het Midden Oosten. Dit werd allemaal uitvoerig onderzocht en gedocumenteerd door de Volcker-commissie vorig jaar. Die commissie werd door de VN zelf opgericht, hoofdzakelijk onder VS druk, en haar revelaties waren niet mals voor Kofi Annan en sommige van zijn 'vrienden'. Het is merkwaardig - nee eigenlijk niet in de huidige staat van naieflinkse media verdwazing - dat Van Balberghe hier de Amerikanen verantwoordelijk stelt voor de misgedragingen van manifeste anti-Amerikanen. En het feit dat het Volcker commissie rapport weinig of geen media-aandacht kreeg in de Belgische media is geen echt excuus om aan geschiedenisvervalsing mee te doen.

3) De bewering dat men een tekort niet kan "oplossen" door een prijsverhoging, maar wel door 'rantsoenering', is minstens 'dubieus'. Rantsoenering is geen "oplossing", maar het kan wel wel een TIJDELIJKE manier zijn om op KORTE TERMIJN met een tekort om te gaan. Of rantsoenering rationeel is, of niet, gaat afhangen van allerlei factoren zoals: de specifieke oorzaak van het "tekort", de aard van het product of dienst, de toegang tot andere aanbodsbronnen (handel), enz... Het zou zeker niet economisch aan te raden zijn van prijzen te 'hanteren' die de relatieve schaartse van een bepaald product zouden verdoezelen. Valse prijzen leiden op termijn altijd tot verspilling, omdat zowel consumenten als producenten keuzes maken op basis van 'slechte' (vervalste) informatie.

 
At 30/7/07 19:11, Anonymous Johan B said...

@ Luc van Balberghe:
"[De subsidiëring van de EU-landbouw] is op zich niet zo heel erg. Anders zouden we gewoon onze producten veel duurder betalen en komt het uiteindelijk op hetzelfde neer."

Hebt u dan nog nooit aan de mogelijkheid gedacht dat we zonder subsidiëring goedkopere producten van buiten de EU kunnen kopen?

"De prijs van veldproducten wordt evenmin bepaald door de wet van vraag en aanbod. De meeste oogsten zijn lang vooraf al verkocht, ongeacht de opbrengst, voor een forfaitair bedrag aan een warenhuisketen of een internationale conservengigant."

Dus als oogsten lang op voorhand verkocht worden gebeurt dat volgens u niet overeenkomstig de wet van vraag en aanbod? Hoe wordt dat "forfaitair bedrag" dan volgens u bepaald? Door middel van lotje trekken of zo?

"Dat kan een gegronde reden zijn, om zo iemand financieel uit de nood te helpen met gemeenschapsgeld."

Waarom is dat een gegronde reden voor landbouwers met pech maar niet voor gelijk welke andere zelfstandige met pech? Of moet volgens u elke zelfstandige met pech met gemeenschapsgeld uit de nood geholpen worden?

"Elke oogst die tegenvalt, is vooral een goede zaak voor de eindverkoper en de overheid: de winst en de belasting stijgen in verhouding mee."

Interessante redenering. Wie snel rijk wil worden moet dus volgens u eindverkoper worden. Bij elke oogst die tegenvalt (en dat is dus om de haverklap) stijgt de winst in verhouding mee. Eigenaardig toch dat uzelf geen eindverkoper bent geworden met al die winsten die alsmaar stijgen.

"maar de kwaliteitsmossel wordt meteen afgeroomd voor de horeca. De mindere klassen worden dan kunstmatig duur gehouden om de consument ertoe te bewegen voor een luttel prijsverschil naar het restaurant te gaan in plaats van zelf mosselen te bereiden."

Kan u even uitleggen hoe men de mindere goede mosselen kunstmatig duur houdt?

"Trouwens, een tekort los je niet op door de prijs te verhogen, maar door te rantsoeneren."

Dus als er een tekort is van iets en je rantsoeneert dat, dan is dat tekort volgens u opgelost? Kan u dat eens uitleggen, want dat snap ik niet.

 

Een reactie plaatsen

<< Home

<<Oudere berichten     Nieuwere berichten>>