In Flanders Fields

De ‘Kwantumsprong’ en andere voorstellen om de grendels af te schaffen (deel 2)

2012-02-13T15:00:00.003+01:00

Brecht Arnaert en Jean-Pierre Rondas stellen voor alle grendels ten voordele van de Franstaligen af te schaffen. Zijn de grendels op zich een probleem, of eerder hun omvang? Zijn de grendels niet slechts een afgeleide van het basisconflict binnen België? Kan men, eerder dan ze allemaal af te schaffen, ze niet beter beperken tot die zaken waarbij twee autonome naties afspraken maken? De staatsinrichting zo wijzigen dat ze veel meer in overeenstemming is met de al toegepaste principes van een confederatie? Gerolf Annemans en Steven Utsi gaan niet in op grendels, maar stellen een tweestappenplan voor naar Vlaamse onafhankelijkheid.

(Een uitgebreide bespreking)

I. De drie voorstellen

1. Brecht Arnaert

Brecht Arnaert schreef het essay ‘De Kwantumsprong – de wet breken om recht te halen’. Uitgeverij Lulu.com, juli 2011.

Zijn analyse

“op 18 februari 1970 is een staatsgreep gepleegd. Dat etiket is geen overdrijving. Een staatsgreep is die politieke handeling waarbij een kleine groep de bestaande rechtsorde omverwerpt en een nieuwe machtsbalans installeert. In 1970 heeft de toenmalige "Groep van Achtentwintig" onder leiding van Gaston Eyskens net dat gedaan: tegen alle natuurrechtelijke principes in heeft men van een democratisch meerderheidssysteem een dictatuur van de minderheid gemaakt.
Ook het etiket dictatuur is geenszins overdreven. Een politiek systeem waarin een minderheid de macht grijpt kan niet anders worden genoemd. Maar de Belgische dictatuur is speciaal. Ze werd niet met geweld ingevoerd, maar slechts geleidelijk. Net zoals ouders te dicht bij hun kinderen staan om te zien dat ze groot worden, zagen de Vlamingen ook niet dat de principes die ze in 1970 aanvaard hebben gradueel hun zelfstandigheid ging inpalmen, en dit zowel op het wetgevende, het uitvoerende als het rechterlijke vlak.
Op wetgevend vlak werd aanvaard dat er taalgroepen zouden worden geïnstalleerd. Aan Vlaamse kant werd dit uitgelegd als een overwinning, want een voorafspiegeling van eigen Vlaamse verkozenen. Maar in feite was dit een van de eerste dammen tegen de tot dan toe immer groeiende Vlaamse politieke macht: terwijl de Vlamingen voor 1970 met een eenvoudige meerderheid via wetgeving zelf het land naar hun hand hadden kunnen zetten, was vanaf 1970 de instemming nodig van minstens enkele leden van de andere taalgroep om te doen wat men vroeger alleen kon.”

“Daarom is een andere strategie onafwendbaar. Onderhandelen is onzinnig, want om een onderhandeling te kunnen voeren, moet worden vertrokken van een gedeeld principe. En dat is er niet. Ook verkiezingen zijn onzinnig, want zelfs al verdubbelen alle Vlaamsgezinde partijen hun score, het punt blijft dat de sleutel van het hele juridisch kader — en dus ook van de besluitvorming — in handen ligt van de Parti Socialiste.”

Zijn oplossing

“Nergens op de planeet bestaat een land waarvan een bevolkingsgroep die zelf de meerderheid van dat land uitmaakt secessie wil plegen. Secessie is bij uitstek een minderheidsstandpunt. De meerderheid vraagt niet naar secessie, maar bestuurt het land. In België bestuurt het land de meerderheid. Niet het uitroepen van de onafhankelijkheid is de eerste prioriteit, maar het uitroepen van de soevereiniteit van de Vlamingen binnen de Belgische constructie. Geen feest dus in het Vlaams Parlement, maar een boude actie in dat parlement waar de staatsgreep veertig jaar geleden plaats gevonden heeft: het Belgisch parlement.
Dat kan met een eenvoudige resolutie. Het volstaat dat een gewone meerderheid van de Kamerleden van de Nederlandse Taalgroep een "Plakkaet van Verstotinghe" aanneemt waarbij alle blokkeringsmechanismen ongegrond worden verklaard. Ongegrond wil zeggen: niet gegrond in de werkelijkheid. Gebaseerd op een leugen. Irrationeel. Ondemocratisch. Immoreel.
Geen belangenconflict, noch alarmbelprocedure, noch dubbele meerderheid kan aan een dergelijk politiek feit iets verhelpen. Daarmee doel ik in eerste instantie niet op het feit dat een resolutie juridisch-technisch niet kan worden gevat door de traditionele blokkeringen. Zelfs wanneer men dezelfde tekst in een wet zou gieten, dan zou ook dat een voldoende politiek feit zijn om de grondwettelijke regeling van 1970 met al zijn politieke mechanismen van dien, verbeurd te verklaren.”

“De Vlamingen moeten koster noch koning de goedkeuring vragen om hun soevereiniteit uit te roepen en de grondwettelijke regeling van 1970 ongegrond te verklaren…. Daarom: gedaan met onderhandelen. Je kunt niet blijven vluchten, soms moet je vechten, je tanden laten zien, zich man tonen. Weg met de pariteit in de regering: proportionele vertegenwoordiging is de enige democratische optie. Weg met het belangenconflict: politiek IS een belangenconflict. Weg met de alarmbelprocedure: democratie IS de procedure.
Deze oplossing is niet revolutionair. Er moeten geen grote verklaringen worden afgelegd, geen betogingen georganiseerd, noch offers gebracht. Kinderen kunnen blijven zwemmen, scholen gaan door, het land werkt. Geen enkele internationale waarnemer zal bovendien kunnen argumenteren dat het beëindigen van een ondemocratisch regime dat al veertig jaar aan de macht is, geen zaak van vrijheid is…. Het enige wat verandert is dat zij die zo hard hebben gepleit voor compromis, redelijkheid en democratie, die redelijkheid nu ten volle zullen beleven: verantwoordelijkheid komt voor solidariteit, en dat zal in de feiten ook zo omgezet worden. Men kan er donder op zeggen dat het federaal beleid dat de Vlamingen zouden voeren een stuk rationeler zou zijn dan het beleid dat de PS tegenwoordig bepaalt.”

2. Jean-Pierre Rondas

Zijn analyse

“In België is in het jaar 1970 de representatieve, parlementaire democratie bij wet afgeschaft. Alleen zo is de huidige schandalige impasse te begrijpen. Als de Franstaligen, al was het tegen honderd procent meerderheid aan Vlaamse zijde, met de hakken in het zand neen blijven zeggen, dan staat de staat stil. Als de Vlamingen op hun programma blijven staan, dan komt er niet eens een regering en dan kan dat de Franstaligen geen ene moer schelen. Sindsdien bestaat de taak van de Franstalige politici erin om standvastig elke poging tot wijziging van de machtsverhoudingen in Vlaamse meerderheidszin af te blokken. Ze hoeven slechts neen te zeggen in een situatie waarin de Vlamingen hen beleefd hun verzuchtingen moeten voorleggen, het hen “schoon moeten vragen”. …
Het gebrek aan alertheid en standvastigheid van de Vlamingen in 1970 – vlak na de overwinning van Leuven-Vlaams – wordt nu door de hele Belgische bevolking betaald in de vorm van deze schandaleuze impasse anno 2010 en 2011. Een impasse die nog altijd het gevolg is van het diepe misverstand bij de Franstaligen dat de staat hen toebehoort en dat ze dus menen meer privilegies te mogen genieten, meer macht te mogen uitoefenen, meer subsidies te mogen krijgen, beter bediend te worden, meer bescherming te krijgen, dan hen in een rechtvaardig bestel zou toekomen. Tweeledigheid met pariteiten en grendels als het hen uitkomt, drieledigheid met gewesten als het hen uitkomt, vierledigheid als het hen uitkomt, afschaffing van Vlaamse Gemeenschap als het hen uitkomt, instelling van een nieuwe Franstalige gemeenschap onder de vorm van WalloBrux als het hen uitkomt….”

“De volgende vraag is dan, of men het leuk vindt om als een gevaarlijke diersoort in een ondemocratische consensus- en compromiskooi te worden opgesloten. Deze grendels dienen duidelijk niet tot de bescherming van de minderheid (dan zou men ze nog in overweging kunnen nemen) maar tot blokkering van de meerderheid, en dat was de bedoeling van in het begin. In de bestaande afgrendeling zit geen enkel gaatje, en dat heeft men ons met genoegen ingepeperd bij de mislukte stemming tot splitsing van BHV….
Met deze uitschakeling van de meerderheid kan of mag een normaal land niet langer leven. De vergrendeling zelf moet uitgeschakeld worden, anders kan de staat België niet zo blijven voortbestaan, niet omdat het einde van België zo leuk zou zijn, maar omdat na 41 jaar het trage Vlaanderen heeft ingezien waartoe de genereuze geste van Vader Eyskens heeft geleid.”

Zijn oplossing

“Hoe kunnen we de grendels afschaffen? We kunnen ze vervallen verklaren in het Vlaams Parlement, als ontoelaatbare en ondemocratische gemodifieerde meerderheden, als grendels op de democratie. De afschaffing van de grendels wordt dan de toetssteen of de Franstaligen nu echt met de Vlamingen willen blijven samenleven. Ik vrees ervoor. Ze zijn slechts in ons geïnteresseerd als er grendels bestaan die onder meer voor de jaarlijkse Ringelingschat zorgen. Ik vrees dat ze ons zonder grendels niet graag zien. Neem de grendels en de bijzondere wetten weg en het leven in België biedt hen niet meer dezelfde perspectieven als weleer. Schaf dus niet België af, schaf slechts de grendels af. En zie wat er gebeurt."
(De volledige tekst van de 11 julitoespraak 2011 van Jean-Pierre Rondas in het Stadhuis van Brugge op zondag 10 juli 2011: ‘Grendel is een monster in Beowulf’)

3. Gerolf Annemans en Steven Utsi

Arnaert en Rondas doen voorstellen tot herstel van meer democratie die (vooreerst) binnen het Belgisch kader blijven, door alle grendels ten voordele van de Franstaligen af te schaffen. Het boek ‘De Ordelijke Opdeling van België, Zuurstof voor Vlaanderen’ gaat meteen een heel andere weg op, zonder zich om eender welke grendels te bekommeren. (navolgende citaten uit de tweede, herwerkte druk, 22 dec 2010, uitgeverij Egmont). Erg kort samengevat komt het neer op het uitroepen van de Vlaamse onafhankelijkheid in twee stappen: eerst een soevereiniteitsverklaring afkondigen in het Vlaams Parlement, waarna in een overgangsfase binnen het raamwerk van een sterk gereduceerde Belgische constructie een boedelscheidingsverdrag wordt ontwikkeld. Dit mondt uit in de onafhankelijkheidsverklaring, de vorming van een constituante, de aanvaarding van een grondwet en de stichting van de nieuwe staat. Toch enkele citaten uit het omvangrijk studiewerk van meer dan 350 bladzijden:

“… de eenzijdige onafhankelijkheidsverklaring komt in onze ogen slechts in de tweede fase aan de orde, meer bepaald als noodzakelijk schietstoelscenario indien scheidingsonderhandelingen met de Franstaligen spaak lopen. Maar de ontwrichting van een Ordelijke Opdeling is dan te hunnen laste en versterkt internationaal onze aanspraken op onder meer Brussel, ofschoon we die al van rechtswege kunnen doen gelden op basis van het internationaal recht, in casu de combinatie van homogeniteit van het Vlaamse grondgebied en de UPI-methodiek (UPI = uti possidetis iuris, ita possideatis – zoals ge in rechte bezit, zo zult ge blijven bezitten).”

“Vandaar dat wij ervoor pleiten eerst een democratisch feit te creëren in het Vlaams Parlement door een soevereiniteitsverklaring en dan in een overgangsfase binnen het raamwerk van een sterk gereduceerde Belgische constructie een boedelscheidingsverdrag te ontwikkelen, dat bij welslagen kan uitmonden in de onafhankelijkheidsverklaring, de vorming van een constituante, de aanvaarding van een grondwet en de stichting van de nieuwe staat… Natuurlijk zou de uiteindelijke onafhankelijkheidsverklaring (annex grondwettelijke verklaring) niet afhankelijk worden gemaakt van het welslagen van de scheidingsonderhandelingen… Wanneer een nieuwe institutionele crisis uitbreekt of wanneer het sinds 2007 aanslepende conflict zich met hernieuwde intensiteit manifesteert of zich zou blijven herhalen - en bij uitstek wanneer een blokkering van het systeem zich zou aandienen in de vorm van een onmogelijkheid om nog een federale regering op de been te brengen - zou de soevereiniteitsverklaring in het Vlaams Parlement het proces op gang moeten brengen. Deze zou gelden ten aanzien van het rijksgebied benoorden de taalgrens, te weten het Vlaams Gewest én het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. Met een bijzonder tweetalig statuut komt Brussel Vlaanderen toe, zoals gezegd, op basis van het internationale principe van de homogeniteit en de toepassing van het instrument UPI. Daarover mag geen twijfel bestaan…”

“Een Vlaanderen dat op zijn zaak let, stelt heel duidelijk dat het territorialiteitsbeginsel de basis vormt van alle verdere gesprekken en niet het personaliteitsbeginsel. Een soeverein Vlaanderen dat dus uiteraard de Vlaamse Rand, maar even vanzelfsprekend tevens Brussel omvat, is de belangrijkste zet op het schaakbord die de Vlaamse Regering moet doen.”

“Wij willen hier toch nog even inzoomen op de precieze werking van wat wij noemen 'de tweetrapse aanpak'. Een soevereiniteitsverklaring is van een andere aard dan een onafhankelijkheidsverklaring. Onmiddellijke onafhankelijkheid, zonder de federale staatsstructuur te verwerken in een strategie volgens dewelke het land overlegd en ordelijk uit elkaar wordt gehaald, behelst een feitelijk moment van afscheiding, van 'se-cessie' dus in de strikte staatsrechtelijke zin van het woord. De tweetrapse aanpak biedt met andere woorden een aantal voordelen waar we niet zonder meer afstand van mogen doen. Immers, door die aanpak maakt het weinig uit wie de knoop tot ontbinding als eerste doorhakt, vermits de soevereiniteitsverklaring de bereidheid impliceert om op het oude forum de boedelscheiding te regelen.”

En Brussel hierin?

“Steeds moeten we in het achterhoofd houden dat Vlaanderen zich niet kan (dus ook: niet mag) laten verjagen uit Brussel. Brussel is onze hoofdstad en de Vlamingen willen in de toekomst bestuurd worden vanuit Brussel. We vatten binnen het bestek van dit boek deze twee 'bovendrijvende' statuten hier samen.
Mogelijkheid nummer 1: Brussel, Vlaams tweetalig hoofdstedelijk stadsgewest. Dit heeft de absolute Vlaamse voorkeur… Het enige bestuurlijk-administratieve verschil tussen Brussel en andere Vlaamse steden zal dan het volledig tweetalige statuut van Brussel zijn. In de rest van Vlaanderen schaft de Vlaamse Regering de faciliteiten voor Franstaligen in rand- en taalgrensgemeenten af. Vlaanderen ratificeert het 'Kaderverdrag inzake de bescherming van de nationale minderheden' voor Brussel...”

Zover over een ‘ordelijke opdeling van België’. Verder gaan we hier niet op in. Het standpunt is duidelijk, het doel evenzeer, en ook de weg naar het doel wordt systematisch uitgewerkt, tot en met over meer dan honderd bladzijden een ‘inventaris van de federale (in-)boedel en een ontwerp van zijn opdeling’.

Verder beperken we ons tot de bespreking van de voorstellen van Brecht Arnaert en Jean-Pierre Rondas.

II. Eerste bedenkingen

Brecht Arnaert stopt in zijn essay bij een voorstel van een resolutie, waarbij ‘een gewone meerderheid van de Kamerleden van de Nederlandse Taalgroep een "Plakkaet van Verstotinghe" aanneemt waarbij alle blokkeringsmechanismen ongegrond worden verklaard.’ Verder gaat hij niet, ook al is het een essay van meer dan 70 bladzijden (welliswaar in een boekje op een kleiner formaat dan A5, en met een lettertype voor slechtzienden, maar toch). Die resolutie zou voor hem ‘een voldoende politiek feit zijn om de grondwettelijke regeling van 1970 met al zijn politiek mechanismen van dien, verbeurd te verklaren.’ Dat lijkt mij wel heel simpel. Hoort daar niet minstens enige inschatting bij van de mogelijke gevolgen van die resolutie? Wat denkt hij hiermee te bereiken in de Kamer vooreerst, maar ook in het ruimere kader van de Belgische politiek? Wat gebeurt er als die resolutie, zoals zoveel andere resoluties van parlementairen, dode letter blijft, en het juridisch land verder doet alsof er niets is gebeurd?

Jean-Pierre Rondas gaat eveneens niet verder dan een voorstel de grendels op te zeggen, door ze vervallen te verklaren in het Vlaams Parlement. Hij gaat ook niet in op de mogelijke gevolgen, behalve, zoals Arnaert, dat de Franstaligen dan België zouden kunnen opgeven. Het verschil met Arnaert is dat het bij Rondas niet om een essay van meer dan zeventig bladzijden gaat, maar om een elfjulivoordracht. Daarbij houdt hij het bij een (uitvoerige) beschrijving van de grendels, om als ‘apotheose’ op de vooravond van elf juli voor zijn toehoorders te stellen dat het Vlaams Parlement die maar vervallen moet verklaren. Applaus verzekerd, maar hoe moet het dan verder, na zo een resolutie?
“Zie wat er dan gebeurt,” besluit Rondas. Dat willen we hier en nu al eens bekijken:

II. 1. Wat met de Franstalige partijen en politici?

Beide auteurs geven slechts één mogelijk gevolg op hun voorstel om de grendels af te schaffen: de Franstaligen kunnen België willen afschaffen, resp. Wallonië onafhankelijk verklaren.

Arnaert: “Het staat de Franstaligen overigens ook volledig vrij zich niet akkoord te verklaren met deze democratische omwenteling. Indien dit niet overeen zou komen met de marxistisch geïnspireerde setting van de Waalse politiek, dan verhindert niets of niemand hen om zelf de onafhankelijkheid van Wallonië uit te roepen en dat arbeidersparadijs meteen te stichten. Maar dan wel op eigen kosten. Geen flamingant die hen zou tegenhouden.”

Rondas: “Als nu zou blijken dat de Franstaligen geen België zonder vergrendeling willen, en bereid zijn België daarom op te geven – omdat België dan voor hen de moeite niet meer is – dan zal België daarop dus barsten. Dat weten de Franstaligen allang. Ik help u alleen wat mee om het eveneens onder ogen te zien. Het is waar: grendels willen afschaffen komt er waarschijnlijk op neer België te willen afschaffen. Dat alleen al maakt België onverdraaglijk.”

2. Wat is de bedoeling?

Brecht Arnaert is duidelijk, hij wil dat de Vlamingen hun ding kunnen doen, binnen België, als een soevereine natie: ‘De Vlamingen moeten koster noch koning de goedkeuring vragen om hun soevereiniteit uit te roepen en de grondwettelijke regeling van 1970 ongegrond te verklaren.’ Het gaat hem dus om meer dan ‘de democratie herstellen’ in België, hij wil dat de Vlaamse meerderheid België bestuurt. Ook Rondas denkt aan een Vlaamse meerderheid die moet hersteld worden: ‘Deze grendels dienen duidelijk niet tot de bescherming van de minderheid (dan zou men ze nog in overweging kunnen nemen) maar tot blokkering van de meerderheid, en dat was de bedoeling van in het begin.’

Beiden denken dus in functie van twee groepen binnen België: de Vlamingen die aan banden gelegd worden, en de Franstaligen die de Vlamingen aan banden leggen. Als men wil komen tot meer democratie, waar elke stem gelijkwaardig is, dan mag men op Belgisch niveau niet werken met taalgroepen die een minderheid of een meerderheid uitmaken. Het gaat beiden duidelijk niet om een herstel van de gelijkheid van elke Belg, waarin eender welke grendel geen plaats heeft, maar om het (her)overen van een Vlaamse meerderheid. Terwijl bij één man, één stem een regeringsmeerderheid mogelijk is en moet kunnen die niet steunt op een meerderheid in elke taalgroep, zoals we dit nu trouwens al voor de tweede keer kennen met een federale regering die steunt op een minderheid aan Vlaamse kant. Zelfs bij het afschaffen van alle grendels is een regering met een eenvoudige meerderheid, ook al is dat dominant Franstalig, volstrekt democratisch en legitiem.

III. Verdere bedenkingen

Noch in de Nederlandse taalgroep van de federale Kamer, noch in het Vlaams parlement zou men vandaag een gewone meerderheid vinden om de grendels eenzijdig op te zeggen. Het blijft dus vandaag een minderheidsstandpunt. Bovendien zou het beter niet een gewone, maar een tweederdemeerderheid zijn om een dergelijke opzeg voldoende kracht te geven. Betekent de opzeg van alle grendels niet ook dat alle voorkeurbehandelingen van de Vlamingen in Brussel mee opgezegd zijn? De Franstalige partijen hoeven dan de bijzondere wetten ten voordele van de Brusselse Vlamingen niet eens op te zeggen, dat zouden de Vlamingen voor hen gedaan hebben. Blijft de vraag welke gevolgen een dergelijke opzeg op het wettelijk land zou hebben. Beslissingen die alleen door een Vlaamse meerderheid zouden genomen worden, in gevallen waar er een meerderheid in beide taalgroepen nodig is, zouden zonder pardon vernietigd worden door het Grondwettelijk Hof. Dan zitten we natuurlijk in een escalatie van onwettige handelingen, een bananenrepubliek waardig. Een eenzijdige opzeg van de grendels, het lijkt simpel. Maar wat meer denkwerk over een vervolgscenario lijkt toch wel nog nodig.

IV. Les Flamands nous ont pris la Flandre

In deze context is het interessant te wijzen op ‘Le Centre d’étude des francophones en Flandre (CEFF) - Het Studiecentrum Franstaligen in Vlaanderen (SFV)’. Opgericht in februari 2008, wijdt het zich uitsluitend aan het multidisciplinaire wetenschappelijke onderzoek van Franstaligen (in al hun taalkundige diversiteit) binnen de grenzen van het huidige Vlaamse Gewest en het Brussels Hoofdstedelijke Gewest doorheen de tijd tot op de dag van vandaag. Céline Préaux en Chantal Kesteloot hebben in het tijdschrift van het Studiecentrum twee interessante artikels gepubliceerd over de taalkwestie sinds de Belgische onafhankelijkheid, in het herfstnummer 2011. ‘FrancoFonie 3, herfst 2011 - Identiteit(en) / Identité(s)’ (link naar een PDF-bestand)

Onderaan dit artikel staan wat ruimere eigen vertaalde uittreksels, hier beperken we ons tot een veel kortere samenvatting. Céline Préaux maakt een onderscheid tussen ‘Gemeinschaft’ en ‘Gesellschaft’. Bij de stichting van België geloofden de Vlamingen in de leefbaarheid van de Belgische Gesellschaft. Ze hadden een burgerlijke visie op het nationalisme en ze sloten zich aan bij de Franstalige katholieken en vrijzinnigen tegen een protestants en autoritair Nederland om België te stichten. De Vlaamse beweging wordt geboren in een context van enthousiasme van de Revolutie van 1830, en is voor alles een Belgische unitaristische beweging. De eerste militanten van de Vlaamse beweging dragen ruim bij tot de vorming van een nationaal Belgisch gevoel, doorheen hun kunst en cultuur die ze ontwikkelen in een vaderlands perspectief. Voor hen moet de Belgische identiteit bevestigd worden, waarvan de bijzonderheden zijn, die ze onderscheidt van de Franse identiteit, de tweetaligheid en de vermenging van het Germaans met het Latijns karakter van het Belgisch volk. De eerste flaminganten gaan voor de unie van de twee gemeenschappen die volgens hen België vormen. Voor een goed functioneren van de natie, en conform de vereisten van een civiele maatschappij waarin de gelijkwaardigheid van de Gemeinschaften moet gelden waaruit de Gesellschaft bestaat, moet het Nederlands net als het Frans erkend worden als officiële taal. Maar de Gesellschaft, waarin de Wallinganten domineren, heeft daar geen oren naar. Ze leggen het Frans op, vanuit hun perspectief dat taalculturele homogeneïteit noodzakelijk voortvloeit uit een moderne gecentraliseerde staat. Hierin moeten Gemeinschaft en Gesellschaft overeenstemmen.

In een volgend artikel beschrijft Chantal Kesteloot het vervolg, vanaf het einde van de 19de eeuw. In zijn beruchte Brief aan de Koning uit 1912 komt Jules Destrée ertegen in opstand dat de Vlamingen hen (de eentalige Walen) Vlaanderen hebben afgenomen:
“ils nous ont pris la Flandre, d’abord. Certes, c’était leur bien. Mais c’était aussi un peu le nôtre […] ils nous ont pris notre langue. Plus exactement, ils sont occupés a nous la prendre. Qu’est-ce à dire ? Ils revendiquent la première place pour le flamand.”

De Waalse beweging blijft tot in de jaren ’20 van de vorige eeuw tweetaligheid in Vlaanderen en absolute eentaligheid in Wallonië eisen. Omdat ze er niet gerust in is dat de vele Vlaamse inwijkelingen in Wallonië taalrechten zouden opeisen in de administratie en in het onderwijs, legt de Waalse beweging zich uiteindelijk neer bij eentaligheid van beide landsdelen.

V. Ten gronde: conflicterende principes

Dat werd bezegeld in het 'compromis des belges' tussen de socialisten Camille Huysmans en Jules Destrée in 1929: we houden op Vlaanderen te verfransen en Wallonië te vervlaamsen. Daarna kwam de taalgrens van de jaren 1930 tot stand, die vooral moest verhinderen dat het Nederlands in Wallonië rechten kreeg. Tot vandaag blijft het Franstalig grondstreven vanaf de Belgische onafhankelijkheid echter overeind: zoveel mogelijk hun eentaligheid behouden - tweetaligheid is voor de Vlamingen - en nog steeds proberen meer gebied te verkrijgen waarin de Franstaligen eentalig kunnen blijven: Brussel uitbreiden, waarbij de taalwetgeving in Brussel zelf volledig uitgehold wordt, de faciliteiten zijn een eeuwig recht, via een hoofdstedelijke gemeenschap waarvan alle gemeenten van Waals- en Vlaams Brabant per bijzondere wet lid zullen moeten zijn proberen het gebied waar Frans kan gesproken worden, ook met de administratie, alsnog fors uit te breiden, enz..

"La Belgique nous appartient" zegde Di Rupo in de TV-studio's van de RTBF en RTL-TVi op zondag 10 oktober '10. Die zin geeft duidelijk de gemoedsgesteldheid weer van de Franstalige politici bij onderhandelingen: ze beschouwen dit land als hun eigendom, en aanvaarden de Vlamingen alleen als hún (goed betalende) huurders.

Terug naar Brecht Arnaert en zijn inspiratiebron Ayan Rand. Rand definieert een compromis als volgt: “Een compromis is een aanpassing van conflicterende claims door wederzijdse toegevingen op basis van een gedeeld principe.”

Arnaert past dit toe op de Belgische situatie: “Om tot een ruil te kunnen komen, is het essentieel dat beide partijen akkoord gaan met een fundamenteel princiep dat als basis dient voor hun deal. Zo kan men bijvoorbeeld zijn woning proberen te verkopen tegen een bepaalde prijs. Na wat onderhandelen zullen koper en verkoper uiteindelijke een compromis sluiten over een som die ergens tussen de vraagprijs en de bidprijs ligt…. Mocht de koper bijvoorbeeld uitgaan van het principe dat men zich een woning kan toe-eigenen door de bewoners eruit te jagen, dan is er geen ruil, maar dwang. Dat is een heel ander principe, en kan niet dienen als basis voor een deal. Het is de overheersing van de één op de ander. Een compromis is dus niet zomaar elke wederzijdse toegeving, maar een toenadering die zich binnen een vooraf overeengekomen principieel kader afspeelt. Binnen een principe kan er dus ruil zijn, tussen principes niet.”

Arnaert past dit verder toe op de principes van de PS, die solidariteit voorop stelt, en van de N-VA, die responsabilisering voorop stelt als leidend principe: “De twee principes zijn onverzoenbaar in hun natuur. Als men uitgaat van het principe dat niemand armer mag worden, dan wordt er een oerbegrip buiten spel gezet: causaliteit.. Wie verantwoordelijkheid neemt, moet dus met andere woorden de gevolgen dragen. Als men echter vasthoudt aan de idee dat niemand armer mag worden – wat er ook gebeurt – dan betekent dit eigenlijk dat elke inspanning tot goed bestuur op voorhand al futiel is… Om die redenen zijn deze onderhandelingen, en alle volgende, noodzakelijk gedoemd te mislukken. Als een compromis een wederzijdse toegeving is op basis van een gedeeld principe, dan is het na dit kleine onderzoek al duidelijk dat er geen gedeeld principe is.”

Men kan dat echter uitbreiden tot tegengestelde principes over de staatsopvatting. Vanaf het ontstaan van België staan er twee principes diametraal tegen elkaar: deze van

- de Franstaligen, met een slogan als ‘La Belgique nous appartient’ die kernachtig hun standpunt uitdrukt, en met de eis dat maximaal ‘le droit des gens’ moet wordt toegepast, die tweetaligheid blijven weigeren, zoveel mogelijk proberen over een zeer ruime vetomogelijkheid te beschikken op alle beleidsgebieden, het gebied waar eentalige Franstaligen thuis moeten zijn uitbreiden, zo bijvoorbeeld met Brusselse Franstalige parketmagistraten die naar Halle-Vilvoorde ‘gedetacheerd’ worden "met het oog op het prioritair behandelen van Franstalige zaken", onder het hiërarchisch gezag van de immer Franstalige procureur des Konings in Brussel, enz.

- de Vlamingen die een plaats als volwaardige ‘Gemeinschaft’ vragen, maar ze niet krijgen.

Als een compromis een aanpassing is van conflicterende claims door wederzijdse toegevingen op basis van een gedeeld principe, moet men tot het besluit komen dat er geen compromis mogelijk is, gezien er geen gedeeld principe is. Wat voor een compromis doorgaat worden steeds weer toegevingen van de Vlamingen aan Franstalige eisen, zoals tot en met het Vlinderakkoord bewezen wordt. (Artikel: ‘Vlinderakkoord (2). Het blijft meer dan ooit: "La Belgique nous appartient")

VI. Het basisconflict oplossen

De kern van de zaak is niet de grendels, die zijn slechts een afgeleide van het basisconflict. Het basisconflict: tegengestelde opvattingen over de inrichting van de Belgische staat en de plaats daarin van de twee Gemeinschaften. Voorstanders van de grendels spreken van de bescherming van een minderheid, de twee besproken auteurs denken eerder aan de afschaffing zodat Vlaanderen kan doen wat het wil, zonder Franstalige veto’s. Wie wil er nog pleiten voor een terugkeer naar een unitair België, waar het zonder meer afschaffen van alle grendels wel in past, ook al is dit helemaal niet wat de twee besproken auteurs beogen? Het is duidelijk dat de Franstaligen zich zouden verzetten tegen zo een unitair België, zij die meer dan een halve eeuw eerder dan de Vlamingen, want reeds op het einde van de negentiende eeuw, opkwamen voor zelfbestuur.

Om het basisconflict van België op te lossen hoeven niet alle grendels afgeschaft te worden, maar moeten ze beperkt worden tot die zaken waarbij twee autonome naties afspraken maken. De bijzondere wetten en grendels volgen al de logica van een confederatie van onafhankelijke staten, helemaal niet deze van een unitaire of federale staat. Eigenlijk leven we dus al tientallen jaren in een confederatie, alhoewel het nog heet dat België een federale staat is. De staatsinrichting moet dus zo gewijzigd worden dat ze veel meer in overeenstemming is met de reeds vanaf 1970 toegepaste principes van een confederatie. Alleen dat wordt nog samen beslist waarvoor grendels door beiden aanvaard worden, al de rest behoort tot de bevoegdheid van twee zeer autonome regio’s, waarin een eenvoudige meerderheid volstaat om te besturen. Hierbij zal uiteraard een akkoord over het samen besturen van de gemeenschappelijke hoofdstad geen eenvoudige klus zijn. Maar eerder dan alle grendels op te zeggen in de Kamer of in het Vlaams parlement, kan men wellicht beter onderzoeken welke grendels men verder aanvaardbaar acht, in een confederale optiek. Hebben niet zowel CD&V en VLD het confederalisme in hun partijprogramma? Waarop wachten ze om daar werk van te maken?

VII. In fine

Wellicht is een oplossing voor onze binnenlandse problemen een Schotse, zoals door Grammens beschreven in Journaal nr. 620 van 26 januari 2012. Geen volledige onafhankelijkheid, maar een bijna-onafhakelijkheid:

“De Scottish National Party (SNP) wil een derde mogelijkheid voorzien, buiten volledige onaf¬hankelijkheid en status-quo, namelijk de "grootst moge¬lijke onafhankelijkheid binnen Groot-Brittannië", waar¬mee wordt bedoeld: onafhankelijk minus buitenlandse zaken (wél grotendeels Europese zaken) en defensie, en zonder formele volledige onafhankelijkheid, dus ook geen zetel in de UNO en wat daar normaal nog bij komt kij¬ken…. het is een politiek geheim dat Salmond en zijn regering het liefst de weg zouden willen gaan van een maximale bevoegdheids¬overdracht. Dat heeft ook te maken met de dreiging van "Europa", dat in geval van een Schotse onafhankelijk¬heidsverklaring als gevolg van het referendum, onder Spaanse druk (Spanje vreest de voorbeeldfunktie van een onafhankelijk Schotland voor Catalanen en Basken) zal eisen dat een vrij Schotland een aanvraag voor lidmaat¬schap van de Europese Unie indient. Het behandelen daarvan kan jaren aanslepen (het moet door de parlemen¬ten van de 27 lidstaten worden besproken en goedge¬keurd, wat in het geval van Spanje twijfelachtig is) en ondertussen zou Schotland buiten de Unie staan, met alle kwalijke ekonomische gevolgen vandien.”

Toemaat: ‘de tirannie van de democratie’…

Volgens UCL professor grondwettelijk recht Marc Verdussen in een opiniestuk in La Libre, zaterdag 11 februari, verdraagt de Belgische federale staat de tirannieke visie van de democratie niet, waarbij de meerderheid kan beslissen. Proef de woorden: de tirannie van de democratie! (‘La bipolarité de l’Etat fédéral belge répugne à une vision tyrannique de la démocratie, où le groupe majoritaire profite de son poids électoral pour imposer sa volonté au groupe minoritaire.’). Hij draait alweer de zaken helemaal om: er werden al een hele reeks grendels toegestaan in bijzondere wetten, maar het is volgens hem niet meer dan logisch dat door te trekken naar elke wijziging van de grondwet. Letterlijk (eigen vertaling):
‘De bipolariteit van de Belgische federale staat is afkerig van een tirannieke visie van de democratie, waar een meerderheidsgroep gebruik maakt van zijn electoraal gewicht om zijn wil op te leggen aan de minderheidsgroep. Een oplossing zou er kunnen in bestaan te eisen dat een grondwetsartikel niet alleen een tweederdemeerderheid behaalt in de twee assemblees, maar eveneens een meerderheid in elke taalgroep. Het is onlogisch een dergelijke taalmeerderheid te eisen voor de bijzondere wetten, en niet voor wijzigingen van de grondwet.’

Hoe zijn ze daar nog niet eerder op gekomen? (Wat zei Rondas ook al weer: “tweeledigheid met pariteiten en grendels als het hen uitkomt…’).

------------------------------------

De taalkwestie sinds de Belgische onafhankelijkheid

Céline Préaux en Chantal Kesteloot hebben in het tijdschrift van het Studiecentrum Studiecentrum Franstaligen in Vlaanderen (SFV)’ twee interessante artikels gepubliceerd over de taalkwestie sinds de Belgische onafhankelijkheid, in het herfstnummer 2011. ‘FrancoFonie 3, herfst 2011 - Identiteit(en) / Identité(s)’

Hierin maakt Céline Préaux een onderscheid tussen ‘Gemeinschaft’ en ‘Gesellschaft’, begrippen die ze haalde bij een zekere socioloog Ferdinand Tonnies (en ook consequent in heel haar betoog blijft gebruiken, zonder ze te vertalen). Deze maakt een onderscheid tussen twee vormen van nationalisme. Er bestaat een etnisch nationalisme, dat ‘Gemeinschaft’ genoemd wordt en waarin de individuen samengehouden worden op basis van bloedsbanden, zoals een grote familie. Het burgerlijk nationalisme daarentegen geeft vorm aan een ‘Gesellschaft’, of een maatschappij waarbij de individuen verbonden zijn door een ‘sociale wil’ en ‘gelijkwaardige waarden’ uitwisselen waaruit ze een wederzijds belang trekken. Deze uitwisselingen moeten voortvloeien uit een ‘enige wil’, uitgedrukt in een soort ‘contract’, conform het legalistisch concept van de burgerlijke natiestaat. Dat contract ken verschillende Gemeinschaften verbinden binnen één Gesellschaft, voor zover ze allen een gemeenschappelijke wil hebben om een sociaal project tot een goed einde te brengen. De Gemeinschaften zullen vreedzaam samenleven, zolang het contract wordt gerespecteerd en zolang hun respectievelijke belangen gevrijwaard worden in het contract, en zolang ze gelijkwaardig behandeld worden binnen de Gesellschaft.

Wanneer ze die begrippen toepast op België kan ze vaststellen dat bij de stichting van België, de Vlamingen geloofden in de leefbaarheid van de Belgische Gesellschaft. Ze hadden een burgerlijke visie op het nationalisme en ze sloten zich aan bij de Franstalige katholieken en vrijzinnigen tegen een protestants en autoritair Nederland om België te stichten. De Vlaamse beweging wordt geboren in een context van enthousiasme van de Revolutie van 1830, en is voor alles een Belgische unitaristische beweging. De eerste militanten van de Vlaamse beweging dragen ruim bij tot de vorming van een nationaal Belgisch gevoel, doorheen hun kunst en cultuur die ze ontwikkelen in een vaderlands perspectief. Voor hen moet de Belgische identiteit bevestigd worden, waarvan de bijzonderheden zijn, die ze onderscheidt van de Franse identiteit, de tweetaligheid en de vermenging van het Germaans met het Latijns karakter van het Belgisch volk. De eerste flaminganten gaan voor de unie van de twee gemeenschappen die volgens hen België vormen. Voor een goed functioneren van de natie, en conform de vereisten van een civiele maatschappij waarin de gelijkwaardigheid van de Gemeinschaften moet gelden waaruit de Gesellschaft bestaat, moet het Nederlands net als het Frans erkend worden als officiële taal. Maar de Gesellschaft, waarin de Wallinganten domineren, heeft daar geen oren naar. Ze leggen het Frans op, vanuit hun perspectief dat taalculturele homogeneïteit noodzakelijk voortvloeit uit een moderne gecentraliseerde staat. Hierin moeten Gemeinschaft en Gesellschaft overeenstemmen. Nochtans verlangt de Vlaamse Gemeinschaft naar erkenning binnen de Gesellschaft. De Vlamingen begrijpen dat de erkenning van hun specificiteit, van hun identiteit, moet gebeuren via politieke actie. Daartoe wordt in 1862 de Meetingpartij opgericht. Ze komt in de Kamer terecht en slaagt erin tussen 1873 en 1898 vier taalwetten te laten goedkeuren. Dit werd mogelijk door een mentaliteitsverandering bij de Franstaligen, die begonnen in te zien dat de unitaire gedachte gebaseerd op één taal een omgekeerd effect kon hebben, en de nationale eenheid de erkenning eist van de Gemeinschaften binnen de Gesellschaft. Maar de gestemde wetten komen slechts laat en druppelgewijs. Ze maken ook veel ontevredenen, want ze worden niet altijd toegepast. Voor de Vlamingen moeten die taalwetten leiden tot tweetaligheid, terwijl de Franstaligen geen strikte toepassing nastreven, eerder een onevenwichtige tweetaligheid. De taalwetten blijven niet alleen dode letter, ze veroorzaken een hevige weerstand aan Waalse zijde, waar men vreest het taalstatuut van Wallonië zelf te zien veranderen. Zo ontstaat er bij een aantal Wallinganten de wil om te breken met de Gesellschaft. Ze radicaliseren en menen dat de Belgische Gesellschaft, bestaande uit twee incompatibele Gemeinschaften, niet meer leefbaar is. Ze willen dat de Belgische dualiteit uitmondt in een administratieve scheiding. Deze radicalisering en het niet-eerbiedigen van het sociaal contract leidt dan weer tot het opgeven van de hoop bij de Vlaamse Gemeinschaft dat de Gesellschaft ruimte zou bieden aan hun Gemeinschaft.

In een volgend artikel in hetzelfde nummer beschrijft Chantal Kesteloot (“Allies ou ennemis ? La place des francophones de Flandre dans les combats du mouvement wallon”, FrancoFonie 3 (2011). Identite(s) – Identiteit(en), p. 48-63.) het vervolg, vanaf het einde van de 19de eeuw. Walen die om beroepsredenen naar Vlaanderen kwamen verenigen zich in lokale clubs, met namen als “La Wallonne de …” ou “La Ruche wallonne de …” en spreken duidelijk hun samenhorigheid met Wallonië uit. Ze nemen actief deel aan de eerste Waalse congressen tussen 1890 en 1893. Men vindt veel Walen in Antwerpen en in Oostende, in maritieme en havenbedrijven, in de werkplaatsen van de spoorwegen in Mechelen en Leuven, maar ook aan de universiteiten (zoals historicus Henri Pirenne uit Verviers in Gent). Hierbij gaat het niet zo zeer om ‘fransquillons’ uit Vlaanderen, maar Walen die naar Vlaanderen komen wonen zijn op een ogenblik dat geen enkel wettelijke hindernis hen in de weg stond. De ‘fransquillons’ van Vlaanderen worden als een afzonderlijke groep beschouwd, maar worden door de Waalse beweging wel beschouwd als de ‘natuurlijke’ elite van Vlaanderen, die Vlaanderen moet ‘redden’. Want op het eind van de 19de eeuw is de Waalse beweging er nog van overtuigd dat de verfransing van Vlaanderen goed bezig is, en het daarom vanzelfsprekend is al wie hiervoor ijvert te steunen. Daarom, ondanks een wil om de Waalse strijd te richten op Wallonië, blijft de Waalse beweging zeer gehecht aan de verdediging van het Frans in Vlaanderen, zoals ondermeer blijkt uit de beroemde brief van Jules Destrée aan de koning. Hij komt ertegen in opstand dat de Vlamingen hen (de eentalige Walen) Vlaanderen hebben afgenomen:
“ils nous ont pris la Flandre, d’abord. Certes, c’était leur bien. Mais c’était aussi un peu le nôtre […] ils nous ont pris notre langue. Plus exactement, ils sont occupés a nous la prendre. Qu’est-ce à dire ? Ils revendiquent la première place pour le flamand.”

Destrée is ook tegen de vernederlandsing van de universiteit van Gent, want die zou ‘onze nationaliteit in gevaar brengen’ : “Je suis hostile a toute expérience d’université flamande… Notre nationalité est menacée.” De éne natie, de éne identiteit, en die hoort alleen maar in het Frans.
De strijd rond ‘Gent Franstalig’ is hevig in de eerste helft van de jaren ’20. De Waalse beweging werkt samen met de Franstaligen in Vlaanderen, in hun verzet tegen de wet op het gebruik der talen in de administratie van 1921.. Het belang van deze wet is dat ze de Waalse beweging confronteert met het risico van tweetaligheid op haar grondgebied, die zij verwerpt namens de puurheid van de Franse taal. Om toch een plaats voor het Frans in Vlaanderen te behouden, past ze haar discours aan, en hanteert ze een etnisch discours om de tweetaligheid in Vlaanderen en de eentaligheid in Wallonië te rechtvaardigen: de Vlamingen zijn per essentie tweetalig en de Walen per essentie eentalig. Daarom stelt de Waalse beweging een wetgeving voor die gebaseerd is het het territorialiteitsprincipe (en eentaligheid) in Wallonië en het personaliteitsprincipe (en dus tweetaligheid) in Vlaanderen en in Brussel. Anders gezegd: eentaligheid in Wallonië en taalvrijheid in Vlaanderen en Brussel.
Stilaan begint echter de Waalse beweging tekenen te geven dat ze wil verzaken aan de vrijheid van taal, gezien dit principe zich tegen haar zou kunnen keren door een groeiend aantal Vlaamse ‘eilanden’ in Wallonië. De Waalse beweging begint sterk te vrezen dat die Vlamingen eisen zouden kunnen beginnen stellen in verband met het taalgebruik in de administratie of op school.

En 1930 wordt de wet over de vernederlandsing van de Gentse universiteit goedgekeurd, en de taalwet uit 1932 over het lager en secundair onderwijs en het gebruik der talen in de administratie bekrachtigt het principe van de regionale eentaligheid. Dit principe komt zowel tegemoet aan de verzuchtingen van de Vlaamse beweging – het Frans doen verdwijnen uit het openbaar leven in de Vlaamse provincies - als van de Waalse beweging – geen enkele officiële plaats geven aan het Nederlands in Wallonië. De Waalse beweging gaat zelfs nog een stap verder, gezien ze niet wil horen van een verplicht onderwijs van het Nederlands in Wallonië noch van ‘native speakers’ voor het aanleren van die taal, gezien ze de rangen van de Vlaamse gemeenschappen in Wallonië zou vergroten.

Céline Préaux publiceerde ook een boek over de plaats van de Franstaligen in Vlaanderen, meer specifiek over de situatie in Antwerpen, over de periode van 1930 tot 1965: ‘La fin de la Flandre belge ?’.
Céline Préaux is licentiate in hedendaagse geschiedenis (ULB, Brussel). Zij heeft nadien een master behaald met een thesis over de Franstaligen in Gent in de jaren 1990. Zij verdiepte zich verder in het onderwerp met een doctoraal proefschrift waarin zij een verband legt tussen de Franstaligen in Vlaanderen en de Engelstaligen van Québec. Het boek is een herwerking van haar doctoraat. Zij is medestichter en bestuurder van het SFV-CEFF.
‘La fin de la Flandre belge ?’ Céline Préaux. 2011. Uitgeverij Avant-Propos, Waterloo. 318 blz. IBSN 978-2-930627-17-5. 22,95 euro.

Naar een overwinningsnederlaag voor N-VA? (Hoegin)

2012-02-12T08:24:00.000+01:00

Vrijdagavond raakten de resultaten bekend van een nieuwe peiling van La Libre Belgique en RTBf. In de berichtgeving ging de meeste aandacht naar het resultaat van de PS en de N-VA. «Le PS et la N-VA perdent quelques plumes,» schreef La Libre Belgique. «N-VA sanctionnée» aldus RTBf. «N-VA verliest terrein in peiling RTBf/La Libre,» meende De Standaard. Maar welke Vlaamse partijvoorzitter zou niet willen tekenen hebben voor het resultaat van N-VA: een vooruitgang van nog steeds negen procent vergeleken met de laatste verkiezingen?

Laten we het even op de spits drijven: als Groen in een peiling negen procent haalt – en negen procent als resultaat, geen negen procent winst vergeleken met de vorige verkiezingen zoals de N-VA vandaag – dan zouden de jubelkreten vanuit het hoofdkwartier van de ecologische partij tot ver in de omtrek te horen zijn. Na enkele peilingen waarin de N-VA flirtte met de veertig procent zijn de «kwaliteitskranten» er echter als de kippen bij om het «terreinverlies» van de N-VA dik in de verf te zetten. Dat er ondanks dat terreinverlies nog steeds sprake is van een dikke winst tegenover de laatste verkiezingsresultaten is een detail waar men dan vlug overheen wil stappen. Wie echter een beetje intellectueel eerlijk wil blijven kan niet anders dan vaststellen dat het uiteindelijk over niet meer gaat dan een consolidatie van de enorme vooruitgang die de partij de laatste maanden en jaren meegemaakt heeft.

Bij de N-VA maakt men zich echter best niet te veel illusies: als de partij dit najaar minder dan tien procent winst boekt zullen de staatsbehoudende media haar met plezier een psychologische nederlaag aanpraten. Ook al wordt ze in Vlaanderen een kopje groter dan de in Wallonië alom dominante en in België incontournable PS. Het volstaat trouwens even de gastenlijst van het politieke discussieprogramma De Zevende Dag te lezen om vast te stellen hoe vuil men het spel wil spelen. Van de zeven aangekondigde politici vertegenwoordigt niet één Vlaanderens grootste partij. (Of die andere Vlaams-nationale partij, waarmee ze samen ongeveer de helft van de stemmen haalt.) De openbare omroep wordt misschien dan wel gefinancierd met het belastinggeld van alle Vlamingen, dat hoeft blijkbaar niet te betekenen dat ze zich ook politiek een beetje neutraal opstelt. Zo bruin zou men het in het zo verguisde Hongarije niet eens durven bakken.

Maar zou de N-VA dan toch pluimen laten, zoals La Libre Belgique het formuleerde, dan valt moeilijk te achterhalen welke Vlaamse partijen eigenlijk met die pluimen gaan lopen. Alleen CD&V en Vlaams Belang maken winst vergeleken met de vorige peiling, maar zitten alle twee toch nog steeds op verlies tegenover de laatste verkiezingen. Van die twee is trouwens alleen de winst van het Vlaams Belang statistisch significant, maar daar hoort dan wel weer de nuance bij dat in de vorige peiling de partij een stuk onder de tien procent gezakt was.

Ook bij sp.a of Open Vld is er weinig reden tot juichen. Beide partijen zitten op een bodemkoers met historisch lage resultaten. Gecombineerd met de reeds vermelde vooruitgang voor het Vlaams Belang betekent dit dat het verschil tussen de derde en de vijfde partij in Vlaanderen volgens deze peiling vandaag slechts een dikke anderhalve procent bedraagt. Voor geen van de drie is dit erg comfortabel.

Maar het kan nog erger. Ondanks de economische crisis en de sociale onrust slaagt de enige oppositiepartij op links er nog steeds niet in enige winst van betekenis te boeken. Inderdaad, Groen blijft hangen rond haar resultaat van de laatste verkiezingen, een goede zeven procent. En dan zeggen dat de SP – in principe eerder de tegenhanger van de PVDA, maar die partij zit in Vlaanderen dan weer ver onder de kiesdrempel – op dit ogenblik op één staat in de Nederlandse peilingen.

Mogen we de dominantie van de N-VA nog eens onderstrepen met een simulatie voor de zetelverdeling in het Vlaams Parlement? Die levert voor de Vlaams-nationale partij 50 zetels op, amper eentje minder dan CD&V, sp.a en Open Vld samen. Merk op dat die drie laatsten op federaal niveau voorwenden de «meerderheid» te vertegenwoordigen. Voor wie droomt van een zogenaamde V-meerderheid (N-VA, Vlaams Belang en LDD) brengt deze simulatie trouwens bijzonder goed nieuws, want met 65 zetels zou die zelfs ruim tegen een stootje kunnen – lees: een verschuiving van een zetel in een kieskring hier of daar als gevolg van alle fouten en veronderstellingen die nu eenmaal bij zulke simulatie horen. Over V-partijen gesproken: LDD zakt in deze peiling zo ver weg dat ze zelfs haar zetel in West-Vlaanderen niet meer zou kunnen vasthouden.

In Wallonië werd vooral ingezoomd op de achteruitgang voor de PS, de winst van de cdH en de eerste resultaten van het FDF als partij in het Waalse Gewest. De PS maakt inderdaad een diepe duik in deze peiling, maar wat de winst van de cdH betreft is het misschien toch veiliger te spreken van een optie op een herstel. De partij op basis van één enkele peiling op winst tegenover de vorige verkiezingen zetten is mijn inziens toch iets te kort door de bocht.

Het FDF breekt an sich geen potten, en blijft in Wallonië voorlopig nog ver van de kiesdrempel verwijderd. Toch is haar intrede in de Waalse politiek als onafhankelijke partij niet zonder gevolgen, want voor de MR gaan er in deze peiling enkele procenten af.

Bijlage: Overzicht van alle peilingen in Vlaanderen sedert 2004 en in Wallonië sedert 2006 (PDF).

De ‘Kwantumsprong’ en andere voorstellen om de grendels af te schaffen (deel 1)

2012-02-07T14:44:00.002+01:00

Vooreerst (in dit deel 1) een korte geschiedenis van de Belgische politieke grendels. Die stammen niet (voornamelijk) uit 1970, maar zijn vandaag nog springlevend, en groeien met het Vlinderakkoord substantieel. Vlaamse partijen met een meerderheid aan Vlaamse kant in het federaal parlement gaan ook nu weer akkoord met steeds meer Franstalige blokkerings- en vetomechanismen. In deel 2 bespreken we twee voorstellen die alle grendels in Belgisch verband willen afschaffen, en op het tegengestelde: de uitroeping van de Vlaamse onafhankelijkheid.

In deel twee bespreken we voorstellen van Brecht Arnaert, Jean-Pierre Rondas en van Gerolf Annemans en Steven Utsi. Arnaert en Rondas doen voorstellen tot herstel van meer democratie door alle grendels ten voordele van de Franstaligen af te schaffen, die vooreerst binnen het Belgisch kader blijven. Gerolf Annemans en Steven Utsi gaan in hun boek ‘De Ordelijke Opdeling van België’ helemaal niet in op de verschillende stappen van de staatshervorming en de groei van grendels, maar starten met het uitgangspunt dat Vlaanderen (voor hen: in elk geval Vlaanderen inclusief Brussel) onafhankelijk moet worden, en doen voorstellen op de weg daarheen.

Brecht Arnaert wil eerder de Vlaamse meerderheid in België herstellen. Hij schreef vorig jaar een boekje over ‘De kwantumsprong’ (als PDF-versie gratis te downloaden), waarin hij voorstelt de grendels die in het toen nog unitaire België in 1970 werden ingevoerd, met een eenvoudige resolutie te schrappen, door een gewone meerderheid van de Kamerleden van de Nederlandse Taalgroep. In een "Plakkaet van Verstotinghe" zouden ze daarbij alle blokkeringsmechanismen ongegrond verklaren. ‘Geen belangenconflict, noch alarmbelprocedure, noch dubbele meerderheid zou aan een dergelijk politiek feit iets kunnen verhelpen.’ Hij stelt scherp op dat jaar 1970, omdat volgens hem:

“op 18 februari 1970 een staatsgreep is gepleegd. Dat etiket is geen overdrijving. Een staatsgreep is die politieke handeling waarbij een kleine groep de bestaande rechtsorde omverwerpt en een nieuwe machtsbalans installeert. In 1970 heeft de toenmalige "Groep van Achtentwintig" onder leiding van Gaston Eyskens net dat gedaan: tegen alle natuurrechtelijke principes in heeft men van een democratisch meerderheidssysteem een dictatuur van de minderheid gemaakt.
Ook het etiket dictatuur is geenszins overdreven. Een politiek systeem waarin een minderheid de macht grijpt kan niet anders worden genoemd. Maar de Belgische dictatuur is speciaal. Ze werd niet met geweld ingevoerd, maar slechts geleidelijk. Net zoals ouders te dicht bij hun kinderen staan om te zien dat ze groot worden, zagen de Vlamingen ook niet dat de principes die ze in 1970 aanvaard hebben gradueel hun zelfstandigheid ging inpalmen, en dit zowel op het wetgevende, het uitvoerende als het rechterlijke vlak.
Op wetgevend vlak werd aanvaard dat er taalgroepen zouden worden geïnstalleerd. Aan Vlaamse kant werd dit uitgelegd als een overwinning, want een voorafspiegeling van eigen Vlaamse verkozenen. Maar in feite was dit een van de eerste dammen tegen de tot dan toe immer groeiende Vlaamse politieke macht: terwijl de Vlamingen voor 1970 met een eenvoudige meerderheid via wetgeving zelf het land naar hun hand hadden kunnen zetten, was vanaf 1970 de instemming nodig van minstens enkele leden van de andere taalgroep om te doen wat men vroeger alleen kon.”

Dat is niet helemaal juist, in 1970 werd de pariteit in de regering ingevoerd, en de alarmbelprocedure Meer niet. Van ‘instemming van minstens enkele leden van de andere taalgroep om te doen wat men vroeger alleen kon,” is er geen sprake. Zoals hij ook aangeeft (de Belgische dictatuur werd slechts geleidelijk ingevoerd) gaat het niet alleen om het jaar 1970, want in de jaren daarop, en tot vandaag, werden en worden grote nieuwe stappen ondernomen om die ‘Belgische dictatuur’ te versterken. Het ‘Vlinderakkoord’ van vorig jaar voert weer nog meer bijzondere meerderheden in, worden de Vlaamse federale afgevaardigden nog meer aan banden gelegd, worden regionale bevoegdheden door allerhande ‘samenwerkingsakkoorden’ uitgehold en zal het begrip ‘Vlaamse Gemeenschap’ steeds meer van elke inhoud worden ontdaan.

Vorige jaar presenteerde Jean-Pierre Rondas (publicist, lid van de Gravensteengroep en tot 2010 producer bij de VRT, Radio Klara) een gelijkaardig voorstel om de grendels af te schaffen, dat hij echter situeert in het Vlaams parlement: “We kunnen ze vervallen verklaren in het Vlaams Parlement, als ontoelaatbare en ondemocratische gemodifieerde meerderheden, als grendels op de democratie.”
(De volledige tekst van de 11 julitoespraak 2011 van Jean-Pierre Rondas in het Stadhuis van Brugge op zondag 10 juli 2011: ‘Grendel is een monster in Beowulf’)

Er bestaat geen grendelgrondwet

Rondas gaat dieper dan Brecht Arnaert in op de evolutie van de grendels, maar is evenmin helemaal accuraat. Rondas over de grondwetsherziening van 1970:

“Deze herziening van de grondwet, van de hand van vader Gaston Eyskens, voorzag in speciale meerderheden om diezelfde grondwet te kunnen wijzigen. Hoe het land ook zou ingedeeld zijn, in drie of vier gewesten, in twee of drie of vier gemeenschappen, in negen of tien provincies, of in honderden gemeenten of in duizenden wijken of zelfs honderdduizend straten, om het even: er zouden twee taalrollen zijn, en de grondwet zou alleen kunnen gewijzigd worden door een meerderheid in elke taalgroep apart en een twee derde meerderheid in het gehele parlement, en dit in Kamer en Senaat. Wat deze taalrollen betreft: volgens de Franstaligen zijn we allen Belgen als het gaat om interpersoonlijke solidariteit. Of het nu om Vlamingen, Walen of Brusselaars gaat, wat betreft interpersoonlijke solidariteit bestaan er geen subnationaliteiten in België. Als het echter om afgrendeling gaat, dan weet men wel welke demografische meerderheid er dient afgegrendeld te worden, dan bestaan er ineens “taalrollen” – een juridisch onding dat om te kunnen functioneren toch wel een soort subnationaliteit moet erkennen. Op basis van deze grendelgrondwet zou men dan “speciale” of “bijzondere” wetten maken, als het ware in de grondwet ingeschreven, en waarvoor de vernoemde bijzondere meerderheden zouden gelden. Tegelijkertijd werden de alarmbelprocedure en de pariteit in de regering ingevoerd, die trouwens juridisch één pakket vormen – nog iets wat de modale kiezer niet beseft. Deze alarmbelprocedure moest belangen- en bevoegdheidsconflicten beslechten en op die manier, o bittere ironie, toezien op de federale loyauteit (van de Vlamingen wel te verstaan).“

Dit is niet helemaal juist, omdat er geen ‘grendelgrondwet’ bestaat waarvan alle artikels alleen zouden “kunnen gewijzigd worden door een meerderheid in elke taalgroep apart en een twee derde meerderheid in het gehele parlement, en dit in Kamer en Senaat.” De grendels in de grondwet zijn, op één na onbestaande. Ze staan allemaal in andere wetten, wat hun macht als grendel natuurlijk niet vermindert.

Hierna geef ik een zeer beknopt en onvolledig tableau van de geschiedenis van de federalisering van België, vooral omdat een voorstel van wijziging of afschaffing van ‘de grendels’ moet gebaseerd zijn op de juiste feiten, wil ze coherent en zeer krachtig zijn. Daarover hebben we het dan in deel 2. Nu kan het volstaan te zeggen dat die onvolledigheden of onnauwkeurigheden van Brecht Arnaert en Jean-Pierre Rondas niets afdoen aan de waarde van hun poging een voorstel te formuleren, waarvan de kern erin bestaat alle grendels te willen afschaffen. Of ze coherent en tot – in hun ogen toch - gunstige gevolgen kunnen leiden is een afzonderlijke vraag voor deel 2.

Wat staat er in de grondwet?

Artikel 4 bepaalt dat België vier taalgebieden omvat: het Nederlandse taalgebied, het Franse taalgebied, het tweetalige gebied Brussel-Hoofdstad en het Duitse taalgebied, en elke gemeente van het Rijk deel uitmaakt van een van deze taalgebieden. Dit is het enige artikel in de grondwet waar er sprake is van een meerderheid in elke taalgroep, en wel om de grenzen van de vier taalgebieden te wijzigen. Dat moet gebeuren ‘bij een wet, aangenomen met de meerderheid van de stemmen in elke taalgroep van elke Kamer, op voorwaarde dat de meerderheid van de leden van elke taalgroep aanwezig is en voor zover het totaal van de ja-stemmen in beide taalgroepen samen twee derden van de uitgebrachte stemmen bereikt.’
Verder staat er nog in artikel 43 dat voor de bij de Grondwet bepaalde gevallen de gekozen leden van elke Kamer in een Nederlandse en een Franse taalgroep worden ingedeeld op de bij de wet vastgestelde wijze. Maar verder is er geen grendel in de grondwet zelf. Alle grondwetsartikelen, behalve dus art. 4, kunnen gewijzigd worden wanneer ten minste twee derden van de leden aanwezig zijn in de verenigde Kamers, en een verandering ten minste twee derden van de stemmen heeft verkregen (art. 195 lid 5). De eigenlijke grendels staan dus niet in de grondwet.

Het wel begon in 1970: de eerste staatshervorming

In 1970 besluit de CVP/PSC-BSP/PSB regering-Eyskens V (17 juni 1968 tot 20 januari 1972) tot pariteit tussen Nederlandstaligen en Franstaligen in de Ministerraad en tot een ‘communautaire alarmbelprocedure’. De alarmbelprocedure (art. 54 Grondwet) moet beletten dat één taalgroep, Franstaligen of Vlamingen, eenzijdig een voorstel of ontwerp van wet zou doordrukken. De taalgroep die zich benadeeld voelt, kan door de alarmbelprocedure de wetgevingsprocedure opschorten. De procedure start na de indiening van het verslag over het wetsontwerp of wetsvoorstel en voor de eindstemming in de plenaire vergadering van de betrokken Kamer, door het indienen van een met redenen omklede motie. Die moet ondertekend zijn door minstens 3/4 van de leden van een taalgroep. Daarin wordt verklaard dat de bepalingen van het aangewezen wetsontwerp of wetsvoorstel de betrekkingen tussen de gemeenschappen in het gedrang kunnen brengen. De alarmbelprocedure schort alleen de behandeling, ze kan ze niet tegenhouden. Na een bemiddelingspoging door de regering (paritaire ministerraad) kan de behandeling hervat worden. Het is dus een zeer zwak wapen, geen ‘grendel’.

Die alarmbelprocedure is tot nu toe slechts één maal echt toegepast waarvoor ze bedoeld was, in de zaak ‘splitsing van BHV’, op 29 april 2010, toen in de plenaire vergadering het risico bestond dat de splitsing van het kiesarrondissement Brussel-Halle-Vilvoorde zou worden goedgekeurd met een eenvoudige Vlaamse meerderheid. Veertig jaar dus na haar invoering werd ze voor het eerst gebruikt. De eerste keer werd de alarmbelprocedure in 1985 toegepast, nl. bij de integratie van de Economische Hogeschool Limburg in het Limburgs Universitair Centrum. Dit was echter slechts een onrechtstreeks communautair geladen dossier en van zeer ondergeschikt belang.

Brecht Arnaert heeft het nog over de pariteit in de regering en het beslissen bij concensus, die hij in principe niet afkeurt, maar wel in haar Belgische variante, waar het neerkomt op een blokkerings/vetomogelijkheid van één taalgroep op federaal niveau:
“Ook in de uitvoerende macht werd een grendel geïnstalleerd, die men vaak "de pariteit" noemt, maar die in feite "pariteit en consensus" genoemd mag worden. Dat er sinds 1970 evenveel Franstaligen als Nederlandstaligen in de regering moesten zitten — de eerste minister uitgezonderd - is op zich niet zo problematisch. Al zijn de Franstaligen op deze manier zwaar oververtegenwoordigd in relatie tot hun bevolkingsaandeel, het feit dat de regering bij consensus beslist is veel erger.
Consensus is namelijk een mooi woord, maar in feite verbergt het een subtiel vetosysteem. Als namelijk één minister niet akkoord gaat, dan kan er per definitie geen consensus zijn. Niet zelden gebruiken de Franstaligen dit als stok achter de deur. Zijn de Vlamingen in de federale regering niet gehoorzaam, dan staat hun een regeringscrisis te wachten. Terwijl beslissen bij consensus in een normale regering dus iets heel gewoons is (anders vorm je geen coalitie), is dat in een regering die bestaat uit twee taalgroepen helemaal anders.”

Sinds 1970 moet de ministerraad dus paritair samengesteld zijn, en is er geen grondwetswijziging mogelijk zonder een functionerende paritaire regering, alhoewel die regering niet noodzakelijk een meerderheid moet hebben in beide taalgroepen. Maar de Franstalige helft van de regering kan zo wel alles blokkeren. Met de pariteit in de regering en het in concensus bekrachtigen van wetten hebben de Franstaligen toen meteen een stevige blokkeringspositie bekomen, zoals onder meer bleek bij het niet kunnen/durven goedkeuren van de splitsing van BHV in 2007-2010, omdat de Franstalige ministers dreigden een dergelijke wet niet te zullen bekrachtigen, waarna de regering zou vallen. Dit dreigement heeft natuurlijk slechts effect, zolang er voldoende Vlaamse partijafgevaardigden zich daar laten door onder druk zetten en niet reageren met ‘dan maar nieuwe verkiezingen’.

Het blijft mij ook een raadsel waarom in 1970 de Vlamingen hun meerderheid zomaar opgegeven hebben, zogenaamd in ruil voor een of ander embrion van culturele autonomie. Gezien ze een meerderheid konden vormen in het parlement, hadden ze zich die culturele autonomie kunnen geven, zonder de pariteit te moeten aanvaarden.

Misbruik van de paritaire ministerraad

In een normale democratie worden wetten door het parlement goedgekeurd. Ze treden pas in werking na bekrachtiging door de regering. Die bekrachtiging mag alleen een soort administratieve formaliteit zijn, en in geen geval een echte macht van een regering om wetten die haar niet bevallen tegen te houden door de bekrachtiging te weigeren. Men herinnert zich wellicht nog de heisa rond het feit dat koning Boudewijn, als deel van de uitvoerende macht die de wetten bekrachtigt, de abortuswet niet wou ondertekenen. Daar werd toen veel misbaar rond gemaakt. Ook wetten die zijn goedgekeurd door een parlementaire wisselmeerderheid, moet de regering zonder meer bekrachtigen. Doet ze dat niet, dan zet ze de democratie volledig buiten spel. In 2008 deed de mare de ronde dat, als de splitsing van BHV dan toch nog door een Vlaamse meerderheid zou worden goedgekeurd, de Franstalige ministers in de regering zouden weigeren de wet over de splitsing van BHV te bekrachtigen, waardoor de regering zou vallen. Als ze dit hadden gedaan, betekende het dat de Franstaligen misbruik zouden maken van de pariteitsregel in de regering. Die is niet bedoeld om de bekendmaking en dus van kracht worden van door de wetgevende macht goedgekeurde wetten onmogelijk te maken. Dan zouden de Franstaligen van hun macht gebruik hebben gemaakt om een nieuw soort veto in te voeren, een nieuwe grendel, die ze verder zouden kunnen gebruiken voor alle onderwerpen die hen niet aanstaan, maar die niet aan een speciale parlementaire meerderheid onderworpen zijn. Daarmee zouden ze de principes van de (federale) rechtsstaat en van de spelregels afgesproken in deze consensusdemocratie volledig buiten spel zetten. De Vlamingen hebben het echter niet zo ver durven laten komen, en alleen de dreiging van nieuwe verkiezingen heeft ze doen terugvallen op alweer ellenlange onderhandelingen over BHV.

Grendels vanaf 1980

Blijkbaar hadden de Franstaligen met een grendel in de ministerraad niet genoeg. Behalve bij misbruik van het principe – zie hiervoor - heeft men er natuurlijk niet echt de touwtjes mee in handen, maar is het een soort drukkingsmiddel, of een nooduitgang. Wat heb je verder aan een alarmbelprocedure die alleen uitstel betekent, naar geen definitief veto betreft? Het parlement kan na 1970 met een gewone meerderheid blijven wetten maken die de Franstaligen niet zien zitten. Om dat te verhinderen, en de Vlamingen hun meerderheid in het parlement zelf te ontnemen, werden dan een tiental jaar later echte grendels ingevoerd, in enkele ‘bijzondere wetten’, met als eerste in 1980 ‘De Bijzondere Wet tot Hervorming der Instellingen’ (BWHI), die de Franstaligen als minderheid echt een vetorecht geeft op van alles. Voor een herziening van alle grondwetartikels geldt slechts de regel – behalve dus voor het wijzigen van de grenzen van de taalgebieden - dat ten minste twee derden van de leden van zowel Kamer als Senaat aanwezig moeten zijn en een verandering alleen dan aangenomen is, indien zij ten minste twee derden van de (aanwezige) stemmen heeft verkregen. Met een bijzondere wet wordt meteen het parlement veel meer aan banden gelegd, en de gewone meerderheid volledig buiten spel gezet.

Om een bijzondere wet aan te nemen, te wijzigen of af te schaffen is een ingewikkelder systeem bedacht waaraan zowel moet voldaan zijn in de Kamer van Volksvertegenwoordigers als in de Senaat:
- in de gehele vergaderingen (de twee taalgroepen samen) moet niet alleen 2/3de aanwezig zijn, maar moet een 2/3-meerderheid behaald worden
- een meerderheid van elke taalgroep moet aanwezig zijn
- in elke taalgroep moet een gewone meerderheid behaald worden (meer dan de helft).

Belangenconflict vanaf 1980

Nog waren bijzondere wetten niet voldoende, er werd ook nog het belangenconflict ingevoerd in 1980 (en ook het bevoegdheidsconflict, waar we het hier niet verder over hebben). Dit is geen veto, want na een tijd kan de behandeling net zoals bij de alarmbelprocedure verder gezet worden. Dat ‘na een tijd’ kan wel zeer lang duren, zoals bij de inroeping van belangenconflicten bij de splitsing van BHV bleek: het betekende een uitstel van eind 2007 tot aan de verkiezingen in juni 2010, waarbij zelfs het Duitstalig parlement werd ingeschakeld om er gebruik van te maken. Op de reservebank zat ook nog het parlement van het Brussels gewest, dat daarna eventueel ook nog een belangenconflict had kunnen inroepen, maar tegen dan waren er al verkiezingen.

Meer in detail: na de unanieme stemming van het splitsingsvoorstel door alle Vlaamse partijen, behalve een onthouding van Groen, op 7 november 2007 in de Kamercommissie Binnenlandse Zaken was de houding van de meerderheidspartijen CD&V en VLD niet meer zo duidelijk. CD&V smeekte naderhand de Franstaligen om belangenconflict na belangenconflict in te roepen om toch maar niet tot een stemming te moeten overgaan in de plenaire vergadering! (‘Hou mij tegen of ik stem de splitsing van BHV…’).
Na de goedkeuring in de Kamercommissie begon eerst de Franse Gemeenschap een belangenconflictprocedure en was de verdere parlementaire afwikkeling voor een tijdje van de baan. Het Overlegcomité kwam op 23 april '08 niet tot een akkoord over een oplossing van het belangenconflict, en was de Kamer weer aan zet. Die zou er dan in plenaire zitting moeten over stemmen. De Franstaligen waren toen vooreerst niet bereid een nieuw belangenconflict in te roepen om de zaak weer uit te stellen. Ze eisten dat de Vlamingen niet zouden stemmen, maar integendeel zouden onderhandelen over een BHV-oplosssing. Om te verhinderen dat de agenda van de plenaire vergadering kon opgesteld worden, ging de meerderheid in de Kamer wel heel driest te werk. Ze besliste de volksvertegenwoordiging gewoon de laatste week van april 2008 niet meer te laten vergaderen. Om te voorkomen dat de oppositie het parlementair halfrond zou bezetten, zorgde toenmalig Kamervoorzitter Herman Van Rompuy ervoor dat de deuren van de vergaderzaal meteen nieuwe sloten kregen. Van Rompuy, de eerdere mede-indiener van het voorstel om BHV te splitsen, zet de democratie hier wel erg drastisch buiten spel... Na nogmaals palavers onder leiding van Jean-Luc Dehaene over een ‘onderhandelde oplossing’ trok Alexander De Croo op 21 april 2010 ‘de stekker uit de regering’, en gingen we op 13 juni 2010 vervroegd terug naar de stembus. Toen er eind april ‘10 opnieuw dreigde plenair gestemd te worden over de splitsing van BHV met een eenvoudige Vlaamse meerderheid, riepen de Franstaligen op 29 april 2010 de alarmbelprocedure in. Na die verkiezingen had opnieuw een wetsvoorstel kunnen ingediend worden, met terug een zelfde circus van belangenconflicten en alarmbelprocedure. Zoals bekend, is anderhalf jaar na de verkiezingen BHV nog steeds niet gesplitst.

Nog meer veto’s

Pariteit in de regering, alarmbelprocedure, bijzondere meerderheden, belangenconflicten, toch is het nog steeds niet voldoende voor onze Franstalige landgenoten. Hun vetorecht moet steeds meer uitgebreid en vastgeklikt worden. En tot vandaag doet daar een meerderheid van Vlaamse parlementsleden volmondig aan mee, zoals blijkt uit het Vlinderakkoord van vorige zomer, waarbij de omvang van de bijzondere wetten en bijzondere meerderheden substantieel wordt uitgebreid. (‘Vlinderakkoord (2). Het blijft meer dan ooit: "La Belgique nous appartient" )

Di Rupo stelde ten overvloede het middel van de bijzondere wetten met hun bijzondere meerderheden voor. Een bijzondere wet betonneert een afspraak zo vast dat er slechts aan kan gewijzigd worden met een wet die goedgekeurd wordt met zowel een drievierden meerderheid als met een meerderheid van Franstaligen.
Vlaanderen wordt steeds meer in een cocon van afhankelijkheid geplaatst van een Franstalige minderheid, met steeds gedetailleerdere speciale wetten en speciale meerderheden, en telt haar democratische meerderheid in dit land steeds minder.

Enkele van de meest markante voorbeelden van nieuwe bijzondere wetten, of uitbreiding van bestaande bijzondere wetten - die later alleen nog door een bijzondere meerderheid kunnen gewijzigd worden - in het Vlinderakkoord:
- Het akkoord over het kiesstelsel in de zes faciliteitengemeenten (de mogelijkheid om te kiezen voor ofwel een lijst van de kieskring Vlaams-Brabant ofwel een lijst van de kieskring Brussel Hoofdstad), en dat komt dan nog eens extra in de grondwet;
- De essentiële elementen van de hervorming met betrekking tot het gebruik der talen in rechtszaken in het gerechtelijk arrondissement van Brussel en Halle-Vilvoorde, alsook de ermee overeenstemmende aspecten inzake parket, zetel en rechtsgebied;
- Alle administratieve geschillen met betrekking tot de 6 randgemeenten en de natuurlijke personen of rechtspersonen die er gevestigd zijn zullen vallen onder de bevoegdheid van de Algemene Vergadering van de Raad van State;
- Benoeming van de burgemeesters in de zes randgemeenten;
- De extra financiering van Brusselse instellingen;
- De regels voor de verkiezingen voor het Europees parlement;
- De regels van een op te richten Hoofdstedelijke Gemeenschap voor een nauwe samenwerking tussen Brussel en zijn hinterland op het vlak van werk, economie, ruimtelijke ordening, mobiliteit, openbare werken en milieu, waarin niet alleen de vertegenwoordigers van de Gewestelijke regeringen zullen in zetelen, maar per bijzondere wet ook zal bepaald worden dat alle gemeenten van de oude provincie Brabant net als de federale overheid er van rechtswege lid van zijn.

In feite volgen de bijzondere wetten de logica van een confederatie van onafhankelijke staten, helemaal niet deze van een unitaire of federale staat. In een confederatie moet elke staat uiteraard akkoord gaan met gemaakte afspraken, en zijn toestemming geven aan wijzigingen die met internationale verdragen werden afgesproken. Alleen wordt bij een confederatie slechts dat gedeeld waarover men het eens is het te delen, en geldt verder een eenvoudige meerderheid in elk land van de confederatie voor de zaken die elk land aanbelangen. Hier worden echter steeds meer details uitgesloten van de normale democratische principes dat een meerderheid beslist, maar blokkeert steeds meer een minderheid de meerderheid. Een zeer ongezonde situatie vanuit democratisch oogpunt.

De Wever deed hetzelfde

N-VA partijvoorzitter De Wever ging bij de onderhandelingen in 2010/2011 wel erg ver mee in het ondersteunen van de Franstalige inmenging in Vlaanderen. In zijn Nota van zondag 17 okt ‘10 begeeft hij zich - totaal niet te begrijpen - op dat pad van de aangroei van bijzondere wetten, want zijn 'ultieme nota' van ‘clarificateur’ eindigt met volgend troebel voorstel:

"Gelet op de grote interactie op velerlei bevoegdheidsdomeinen (mobiliteit, economie, werk…) worden de drie Gewesten uitgenodigd om samenwerkingsakkoorden te sluiten over zoveel mogelijk beleidsdomeinen. Gelet op de pendel van en naar het Brussels gewest en de centrale ligging, wordt in een bijzondere wet ingeschreven dat voor verkeersplannen en wegenwerken die de toegang of uitgang tot Brussel betreffen, er een verplicht voorafgaand overleg dient plaats te hebben tussen de betrokken gewesten."

De Wever stelt in zijn Nota geen afschaffing voor van enige vetomogelijkheid van de Franstaligen, maar gaat dus mee in het vermeerderen van de inspraak van de twee andere gewesten in Vlaanderen. Begrijpe wie kan..
Volgens zijn nota wordt er niets echt afgeschaft of volledig overgeheveld, alleen maar stukken en brokken, waardoor op veel gebieden er zowel federale als gewestelijke administraties zullen moeten blijven bestaan. Hij schrijft het zelfs, welliswaar met andere woorden:
"Gelet op de grote interactie op velerlei bevoegdheidsdomeinen (mobiliteit, economie, werk…) worden de drie Gewesten uitgenodigd om samenwerkingsakkoorden te sluiten over zoveel mogelijk beleidsdomeinen." (Verslag, blz. 37).

Het woord 'ministerie' komt in zijn tekst niet eens voor, laat staan dat er dus een afgeschaft wordt. Tot spaarzaam en minder bestuur leiden zijn voorstellen volgens mij ook al niet, wel integendeel tot meer ambtenaren. Maar daar zullen de linkse partijen aan de onderhandelingstafel natuurlijk niet tegen zijn. Zelfs de Senaat schaft hij niet af, maar deze wordt "in haar samenstelling beperkt en de taakstelling wordt aangepast aan de hervormde institutionele architectuur". Geen enkele van de zeven parlementen en de zes regeringen worden afgeschaft. Een voorstel dat perfect past in de galerij van veertig jaar loodgietersaanpak. Maar of de vele nieuwe kiezers van de N-VA daarvoor die partij tot de grootste van het land maakten?

De Wever zet ook nog een verdere stap in het ontmantelen van de Vlaamse Gemeenschap. Hij vindt er niets beter op dan de kinderbijslag in Brussel over te dragen naar de Gemeenschappelijke Gemeenschapscommissie, een spiegelinstelling van het Brussels Gewest, waarin alle 89 Brusselse verkozenen uit het Brussels Gewest zitten in de Raad van de GGC (= een tweede Brussels parlement) en alle Brusselse ministers en staatssecretarissen zitten in de executieve van de GGC (= een tweede Brusselse regering), en ALLEEN zij. In zijn hoofdstukje over ‘Gezinsbeleid – Kinderbijslag’ kan men lezen:

‘Sinds de staatshervorming van 1980 zijn de Gemeenschappen bevoegd voor het gezinsbeleid, met inbegrip van alle normen van hulp en bijstand aan gezinnen en kinderen. Ter wille van de homogenisering van de bevoegdheidspakketten en om hen een bijkomend beleidsinstrument ter beschikking te stellen, zou het aangewezen zijn de kinderbijslag over te dragen aan de Gemeenschappen. Ter wille van de specifieke situatie in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, kan aanvaard worden daar een gemeenschappelijk beleid van de twee Gemeenschappen te ontwikkelen, meer bepaald door de Gemeenschappelijke Gemeenschapscommissie (GGC). De Vlaamse en Franse Gemeenschapsregeringen en parlementen zullen hun bevoegdheden inzake gezinsbijslag dus uitsluitend in respectievelijk het Vlaamse en het Waalse Gewest uitoefenen.’

Wie zoiets fundamenteels toegeeft na tientallen jaren strijd voor meer Vlaamse autonomie, heeft hier wel een diepe put voor zijn eigen opvattingen gegraven.

Di Rupo gaat dan nog verder

En natuurlijk gaat Di Rupo daarop verder, en zet hij in het Vlinderakkoord het recht op kindergeld in de Grondwet. Daarmee wordt elk eigen beleid gewoon de nek omgedraaid. Het Grondwettelijk Hof krijgt hiermee de mogelijkheid en de opdracht te waken op de toetsing van wetten en decreten aan b.v. art. 10 (gelijkheidsbeginsel) en art 11 (discriminatieverbod) van de Grondwet. Elke wijziging, een ander bedrag zal dus meteen vernietigd kunnen worden als discriminerend en tegen het gelijkheidsbeginsel.

En niet alleen het kindergeld gaat in het Vlinderakkoord naar de GGC, maar ELKE nieuwe bevoegdheidsoverdracht. Alles wat het Vlinderakkoord aan nieuwe bevoegdheden zogenaamd naar de Gemeenschappen overhevelt, komt in Brussel helemaal niet bij de Gemeenschappen terecht, en zelfs niet bij de Vlaamse- (VGC) en Franstalige- (Cocof) Gemeenschapscommissie, maar bij de GGC, de Gemeenschappelijke Gemeenschapscommissie. Alle 89 Brusselse verkozenen uit de Brussels Gewest zitten in de Raad van de GGC (= een tweede Brussels parlement) en alle Brusselse ministers en staatssecretarissen zitten in de executieve van de GGC (= een tweede Brusselse regering), en ALLEEN zij. De Vlaamse Gemeenschap in Brussel wordt dus voor alle nieuwe materies afgeschaft, en zo ook de zeggingschap van het Vlaams parlement of de Vlaamse regering hierbij ontnomen. Alle nieuw overgehevelde ‘Gemeenschapsbevoegdheden’ worden dus de facto Gewestmateries. Brussel wordt zo naast een volwaardig Gewest ook een bijna volwaardige Gemeenschap, met het behoud van dure dubbele instellingen. (‘Het Vlinderakkoord (3). Brussel wordt ook een (bijna volwaardige) Gemeenschap’)

Nog in het vlinderakkoord: De Senaat wordt niet meer rechtstreeks verkozen, maar wordt een "ontmoetingsplaats" van de deelstaten. De nieuwe afgeslankte Senaat zal niet alleen bestaan uit 50 onrechtstreeks verkozenen, verdeeld in “taalgroepen” (29 N, 20 F,1 D), maar ook uit 10 gecoöpteerden (6N-4F), waarbij de vertegenwoordiging door 1 Duitstalige wordt gewaarborgd. Na de splitsing van het kiesarrondissement BHV zullen nog steeds Franstalige senatoren kunnen gecoöpteerd worden in Halle-Vilvoorde: verdeeld volgens het aantal uitgebrachte stemmen in de Kamer: in de kieskringen van Henegouwen, Namen, Luik, Luxemburg, Waals-Brabant, Brussel en de kieskantons van Halle-Vilvoorde voor de Franstaligen; in de kieskringen Oost-Vlaanderen, West-Vlaanderen, Limburg, Antwerpen, Vlaams-Brabant en Brussel voor de Nederlandstaligen. Een ‘zuivere’ splitsing?

In het Vlaams voorstel tot splitsing van BHV in 2007 was er nog apparentering voorzien tussen Brussel en Vlaams-Brabant, een noodzakelijke voorwaarde als men een verdere aanwezigheid van Vlaams-Brusselse afgevaardigden in de Kamer wou veilig stellen. In het Vlinderakkoord is daar nu geen sprake meer van, waardoor er geen Vlaams-Brusselse kiezers meer zullen vertegenwoordigd zijn in de Kamer. De Vlaamse Brusselaars worden dus geofferd omwille van een partijpolitiek compromis, door Vlaamse partijen. ‘Vlaanderen laat Brussel niet los,’ was ooit een Vlaamse slogan, ook een vooral bij de socialisten…

De dromen van een Vlaamse minderheid

In deel 2 gaan we dus nader in op voorstellen om de ‘grendels’ op te zeggen. Uit het overzicht hiervoor blijkt er echter nog steeds geen Vlaamse meerderheid voor te bestaan in het federale parlement. Er zijn voldoende Vlaamse parlementsleden die, niet alleen in 1970, opnieuw in 1980, en tot vandaag hun meerderheid aan banden willen laten leggen.

België in spotprenten

2012-02-07T14:24:00.006+01:00

Het was plezant, de boekvoorstelling van Zonder Woorden, de geschiedenis van België aan de hand van politieke spotprenten. Bart De Wever, Olivier Maingain en andere politici stelden in een zaal van het parlement hun favoriete satirische tekeningen voor, en rondom stond nog een bloemlezing tentoongesteld. Alleszeggend over het Belgische “rien ne va plus” was wel die uit de tijd van Johan Vande Lanotte’s poging tot regeringsvorming, waarop Vandela “ja” zegt maar Elio di Rupo er “mais” aan toevoegt, wat samen leidt tot het eeuwig-Belgische “jamais”.

Het boek is meteen ook een goed overzicht van de Belgische geschiedenis. Een juist begrip van de spotprenten vergt immers een juiste kennis van de feitelijke achtergrond, en daarover krijgen we wel een vloed aan belangwekkende weetjes voorgeschoteld. Lang vergeten thema’s zoals België’s neutraliteitsstatuut, omstreden tijdens de Frans-Pruisische oorlog van 1870 en in de casus belli van 1914; de verzuiling en de talloze fronten in de strijd tussen katholieken en antiklerikalen, zoals de eerste en tweede schoolstrijd en het katholieke protest tegen de oprichting van vrijzinnige zorginstellingen en van de liberale krant De Nieuwe Gazet (met joodse steun); de Kongo Vrijstaat van Leopold 2, zijn overdracht aan België en later de dekolonisatie; de klassenstrijd en zijn institutionalisering in de systeemvakbonden. Tegen de stroom ingaan behoort wel niet tot het opzet van dit boek; zo citeren de auteurs zonder commentaar een Britse en vandaag erg modieuze claim dat Leopold 2 in Kongo “tussen acht en dertig miljoen doden” (p.110) maakte,-- wat gezien de bevolkingscijfers van destijds, met ca. 110 miljoen voor heel Afrika, klinkklare onzin moet zijn.

Tijdens het prettig weglezen en naar de prentjes kijken werd mijn oog getroffen door een detail dat veel minder plezant was. Op p.106, aan het eind van een bladzijde over de verwijzingen naar joden in vooroorlogse spotprenten, schrijven de auteurs, historici Paul Van Damme en Stijn Van de Perre: “Na de Tweede Wereldoorlog bleef het wat betreft antisemitische spotprenten zo goed als windstil. Toch deed zich nog een aantal ernstige gevallen van antisemitisme voor. De meest tot de verbeelding sprekende waren de bomaanslag op joodse kinderen in Antwerpen (1980) en die op de synagoge in de Antwerpse diamantwijk (1981).”

Uiteraard zijn bomaanslagen een verschijnsel van een geheel andere orde dan spotprenten. Daartussen een continuïteit poneren past wel in het pro-censuurverhaal van na de Deense Mohammedcartoons, alsof de uitoefening van het recht op vrije meningsuiting wel tot geweld moet leiden. Wat de auteurs voor hun lezers verzwijgen, is dat de aanslagen in Antwerpen het werk waren van Palestijnen, niet van Vlamingen (noch van cartoonisten). Jongeren die het niet meer zelf meegemaakt hebben, zullen hieruit onthouden dat die lelijke flaminganten zelfs bomaanslagen tegen joden op hun geweten hebben. De Arabische en islamitische jodenhaat is van een veel dodelijker gehalte dan de Vlaamse ooit heeft durven of willen zijn. De insinuatie dat hun aanslagen een continu geheel vormen met het vooroorlogse verbale antisemitisme van Vlaamse katholieken en VNV is volkomen vals. Ze is van een laagheid die onverenigbaar is met het statuut van historicus. De auteurs behoren blijkbaar tot die school academici die, in het spoor van Lode Wils en Bruno De Wever, de Vlaamse beweging ten diepste wil criminaliseren.

Alle hoofdstukken die met de Vlaamse beweging te maken hebben, moeten dus met enig wantrouwen benaderd worden. Ook inzake anticommunisme en de links/rechts-tegenstelling getuigt dit boek van een voorspelbaar conformisme. Zo wordt de rol van de socialisten in het tegenhouden van het vrouwenstemrecht weggemoffeld: “Voor vrouwenstemrecht bleek de tijd [in 1919] nog niet rijp”, zo luidt het heel abstract en onpersoonlijk (p.94). Ook hun protest tegen de feitelijke vrouwenemancipatie door de afdanking van mannen ten voordele van de slechter betaalde vrouwen wordt buiten beeld gehouden, alsof alleen de Katholieken en Rex tegen dit beleid van het grootkapitaal protesteerden (p.160) en socialistische voormannen de vrouw niet op haar plaats wilden houden. De Eerste Wereldoorlog bleek inderdaad “een bittere ontnuchtering voor de arbeidersbeweging” (p.86), maar de uitleg dat de massa zich in 1914 “willoos op sleeptouw had laten nemen in naam van het militarisme, kapitalisme en imperialisme”, laat het cruciale feit onvermeld dat de socialistische partijen in de betrokken landen (spijts de dissidentie van een Jean Jaurès) voor de oorlogsbegroting gestemd hadden.

Kortom, op laag water vinden wij spijkers die allemaal dezelfde ideologische richting uitwijzen. Ook dat is Belgisch.

Paul Van Damme en Stijn Van de Perre: Zonder Woorden, Franse versie Sans Commentaire, uitgegeven door Pelckmans (Kapellen) & Le Cri, 2011.

Bij de verguizing van politiek idealisme

2012-02-01T15:15:00.001+01:00

Een opinieonderzoek van Gallup reveleerde vorig jaar dat in de VS Republikeinen vandaag veel sterker de mening toegedaan zijn dat politici moeten vasthouden aan hun overtuigingen, terwijl Democraten het belangrijker vinden om compromissen te sluiten om op korte termijn dingen te realiseren. Kortom, idealisme is in Amerika vandaag vooral te vinden aan de "rechterzijde", en een bepaalde vorm van pragmatisme aan de "linkerzijde". Een vergelijking met de situatie bij ons is natuurlijk gevaarlijk, maar men kan niet ontkennen dat ook de Vlaamse burgers hierover grondig verdeeld zijn, en het partijpolitieke spectrum van links naar rechts grosso modo dezelfde variatie vertoont. Aan de linkerzijde een dwepen met het compromis als ultieme moraal van de politiek, aan de rechterzijde een pleidooi voor zuiverheid en tegen participatie aan het systeem, in het midden een bereidheid om de tegenstander tegemoet te komen, maar niet tegen elke prijs. Wat me daarbij vooral zorgen maakt of ergert is de mateloze verguizing door de zichzelfweldenkenden van elk politiek idealisme en van elke houding waarbij hetgeen men voor de verkiezingen aan de kiezer als programma presenteert niet zo snel mogelijk na de verkiezingen overboord wordt gegooid.

De waarneming is wel interessant omdat ze ingaat tegen de idée reçue dat idealisme "links" is en om die reden aan de "linkerzijde" veel moet worden vergeven. De verklaring hiervoor kan zeker niet in één enkele reden gevonden worden, maar ik geef toch een paar mogelijke elementen. Op de eerste plaats is ons politiek bestel wellicht al zo socialistisch geworden dat socialisten er vooral baat bij hebben dit toe te dekken en de roep om ernstige hervormingen te discrediteren. Verder zijn het vooral politici die voor de eigen groep aan zelfbediening vanuit de overheid willen doen, die absoluut aan de macht moeten zien te blijven of te komen; een compromis met andere stromingen met dergelijke bedoelingen is dan ook veel sneller gemaakt dan met diegenen die minder op die zelfbediening uit zijn.

Spreken in termen van idealisme versus pragmatisme kan anderzijds ook leiden tot enkele verkeerde gevolgtrekkingen. Zo bv. valt de hier genoemde tegenstelling m.i. niet samen met de door Max Weber gethematiseerde tegenstelling tussen “overtuigingsethiek” en “verantwoordelijkheidsethiek”. De overtuigingsethiek (in het Duits Gesinnungsethik) kan namelijk afglijden in een opvatting die mensen niet beoordeelt op wat ze doen, maar wel op hun correcte of incorrecte gezindheid, en dit is een fenomeen dat we minstens zo sterk vinden bij de verdedigers van het compromis als aan de andere zijde van het spectrum. En omgekeerd zal verantwoordelijkheid er vaak juist uit bestaan om geen genoegen te nemen met het behoud van het bestaande evenwicht (dat dan als compromis wordt vertaald) maar integendeel een gedurfd antwoord te geven op de noden van de tijd.

Geef mij maar een combinatie van idealisme én verantwoordelijkheidszin boven de lege ophemeling van het compromis.

(verscheen eveneens in Doorbraak februari 2012)

Bart Brinckman: geen journalist maar professionele roddeltante

2012-01-26T13:31:00.002+01:00

Zeven keer citeert Bart Brinckman in zijn reportage over De Wever en de N-VA in DS Weekblad (21 jan ’12) anonieme bronnen die men dus helemaal niet kan natrekken. Wat moet men met uitspraken toegeschreven aan 'een insider', 'een Open-VLD-onderhandelaar', 'een Franstalige'? Evengoed kan Brinckman die zogenaamde bronnen uit zijn duim gezogen hebben om zijn tendentieus artikel exact in de richting te kunnen sturen die hij zich voorgenomen had. Dit is helemaal geen journalistiek meer, maar roddel. Vriendelijk uitgedrukt.

De artikels van Bart Brinckman in De Standaard over de N-VA en Bart De Wever zijn steeds zo tendentieus, dat men zich moet afvragen of hij op de loonlijst staat van een andere partij of van het ABVV als militant, eerder dan op de loonlijst van De Standaard als journalist. Men kan niet elke keer reageren op al zijn van de pot gerukte en valse voorstellingen van de feiten. Maar nu hij in DS Weekblad van 21 jan ’12 op niet minder dan 5 bladzijden mag roddelen over De Wever en de N-VA moet daar toch op gereageerd worden. Een ratatouille over van alles en nog wat, als het De Wever maar in een slecht daglicht kan plaatsen: de regeringsonderhandelingen van vorig jaar, de viering van de Vlaamse feestdag op de Kortrijkse Groeningenkouter, de nieuwjaarsreceptie van de N-VA, de volgende gemeenteraadsverkiezingen, vergelijkingen met Leo Tindemans en Hugo Schiltz. Vijf bladzijden zonder kop noch staart, stemmingmakerij zonder eind.

Samenvatting van het artikel volgens de 'lead' (= de samenvatting vooraan boven het artikel, in een groter lettertype):

Gefrustreerde politieke tegenstanders spuwen hun gal over het misplaatste martelaarschap en de onbetrouwbaarheid van dat onbekwame godenkind Bart De Wever. Zelf hoopt hij om zijn exploderende aanhang in 2014 de Belgische Confederatie binnen te leiden. ‘Wij gaan voor de grote shock, de anderen niet. Ieder zijn verantwoordelijkheid.’

Niet nader genoemde ‘politieke tegenstanders’ 'spuwen hun gal uit' over 'het misplaatste martelaarschap', 'de onbetrouwbare en onbekwame' Bart De Wever. We laten u hier niet uw tijd verspillen met een detailanalyse van alle uitspraken in het artikel. De 'lead' zegt al genoeg.

Naast de in de inleiding hierboven al aangehaalde drie anonieme bronnen kan men ook standpunten lezen van vier verdere spoken: ‘een CD&V'er uit de G4’, ‘een politiek tegenstander’ 'een Antwerps schepen' en ‘een hooggeplaatste CD&V'er’. Niemand kan de bron checken, geen enkele anonieme kan erop reageren om te melden dat hij iets dergelijks niet gezegd heeft, en Brinckman kan evengoed die ‘bronnen’ uit zijn duim gezogen hebben om zijn tendentieus artikel exact in de richting te kunnen sturen die hij zich voorgenomen had. Dit is helemaal geen journalistiek meer, maar roddel. Vriendelijk uitgedrukt.

Brinckman mag natuurlijk schrijven wat hij wil, maar zijn artikels zouden beter opgenomen worden in de zaterdagse rubriek ‘Parbleu’ van De Standaard, waarin Jo Van Damme situaties parodieert door de werkelijkheid aan te vullen met zijn eigen fantasieën. Daar is niets tegen, als het duidelijk zo zichtbaar is. Zo heeft Koen Meulenaere een zowel gevreesde als gewaardeerde satirische rubriek in Knack, waarbij ook werkelijkheid met fictie gemengd worden. Het gaat hier echter bij Brinckman wel om een ‘ernstig’ artikel, in een ernstig bedoelde DS Weekblad, in de rubriek ‘Inzicht’ met ‘De verhalen’ van de week. Wat beloofden de hoofdredacteurs Karel Verhoeven en Bart Sturtewagen in het eerste nummer van DS Weekblad (za 27 aug '11): 'In DS Weekblad willen we journalistiek brengen waarvan wij vinden dat we die moeten maken. Journalistiek met een langere adem. Reportages waarvoor we ruim de tijd nemen. Portretten van hoofdrolspelers waarin we belichten wat nog niet aan de oppervlakte kwam... Het weekend is bij uitstek het leesmoment van de week geworden. En in de luwte van het weekend voelen veel lezers de behoefte om ergens dieper in te duiken, om iets te lezen wat beklijft, ontroert, verrijkt of inzicht geeft.'

Over Brinckman op zijn Brinckmans:

Daaraan beantwoordt volgens een ervaren collega 'het geroddel van Brinckman op geen enkel punt'. Een andere goed geïnformeerde insider zegt dat de artikels van Brinckman (49) alleen nog in DS komen 'omdat het te duur zou zijn hem te ontslaan, gezien de hoge afscheidspremie die hij in 2000 als kontendraaier bij zijn overstap van De Morgen naar De Standaard kon bedingen'. In die tijd van de internetzeepbel was 'the sky the limit', en was het DS een kwak - potentieel te betalen - geld waard om Brinckman, chef van de politieke redactie bij DM, binnen te halen en zo DM te jennen, in het kader van de strijd tussen beide kranten die zichzelf 'kwaliteitskrant' noemen. Maar nu zitten ze er mee, en volgens een bron bij de directie van De Morgen willen ze hem daar ook niet meer terug, want 'zelfs voor De Morgen gaat Brinckman al te vaak te kort door de bocht. We zijn nu veel meer een 'lifestyledagblad' voor de linkse Bobo en inwoners van 't Stad, maar net als bij Story staan we erop correct te berichten. En dat kan Brinckman niet'. Een ex-collega, nu met pensioen, heeft erg geleden onder de koppige eenzijdigheid van Brinckman. 'Ik heb nogal problemen met hem gehad. Wat hij schreef mocht niet gewijzigd worden. Hij vond zichzelf alwetend, en na mijn verbeteringen aan zijn teksten als eindredacteur volgden altijd hevige woedeuitbarstingen. Niet te verwonderen dat hij sinds kort ook Chef Wetstraat af is, en Johan Rasking, begonnen als 'simpele' journalist bij Het Nieuwsblad in 1987, nu opgeklommen is tot ‘chef Wetstraat’ van De Standaard.’ Brinckman is er nu nog slechts - in hun huidige Neder-snob-Engels – ‘Senior Writer Wetstraat’.

De Blijde Intrede van Christus..

Terug naar de inhoud van zijn artikel. Een stukje lichten we er exemplarisch toch uit, dat waarmee het artikel begint. Het betreft de viering van de Vlaamse feestdag, vorig jaar in Kortrijk. Maarten Goethals, redacteur Wetstraat, bracht daar toen op maandag 11 juli '11 verslag van uit in die krant. Uit zijn reportage toen:

‘Elke crisis is een voorbode van een grote verandering.’ De zondag voor 11 juli, de Vlaamse feestdag, spreekt Bart De Wever in Kortrijk de Vlamingen moed in. We zijn bijna 710 jaar na de Guldensporenslag en vier dagen na het keiharde njet tegen de formateursnota van Elio Di Rupo (PS). Het duizendkoppige publiek knikt instemmend.... ‘De federale partijen hebben het recht niet om het status quo aan de Vlaming op te dringen.’ De aanwezigen, met het zangboekje nog in de handen, applaudisseren hard....
Twee andere mannen, wachtend tot de stoet vertrekt, fezelen aan de zijkant.
Waarom De Wever niet en Peeters wél in het stadhuis zijn speech mag geven? ‘Dat is toch logisch’, klinkt het. ‘Kortrijk is van de tsjeven. Natuurlijk dat Peeters het beste plekje krijgt.’ ’s Avonds om acht uur houdt Kris Peeters zijn toespraak in het stadhuis van Kortrijk. Hij geeft niet op, zegt hij. ‘Ik ga voor niets minder dan de verwezenlijking van de Copernicaanse omwenteling die het zwaartepunt bij de deelstaten legt....’

Dat wordt nu bij Brinckman een volledig ander verhaal: 'Bart De Wever vergelijkt zijn kantelmoment met de Blijde Intrede van Christus in Jeruzalem. Aan de vooravond van de Vlaamse feestdag verwelkomde een uitzinnige menigte hem vorig jaar als een messias op de Groeningekouter. Elk half woord maakte de aanwezigen hysterisch, zelfs al sneed de N-VA-voorman alleen het levensverhaal van Hendrik Conscience aan. Luttele dagen voordien had hij de onderhandelingsnota van formateur Elio Di Rupo (PS) genadeloos in de prullenmand gekieperd. Het compromisloze njet zette een turbo op zijn toch al indrukwekkende populariteit. De aanwezige maar genegeerde minister-president Kris Peeters (CD&V) voelde zich vernederd.'

Reeds in de reeks ‘België in blessuretijd’ in dec ’11, met een zogenaamde reconstructie van enkele fasen van de regeringsonderhandelingen, was er al Brinckmaniaans sprake van dat ‘De Vlaamse feestdag op 11 juli 2011 voor de omslag zorgde. De Wever liet zich als een onwrikbare held fêteren op de Groeningekouter in Kortrijk, Kris Peeters (CD&V) moest uitwijken naar het stadhuis van Kortrijk en voelde zich danig voor schut gezet. De Vlaamse minister-president staat misschien wel het dichtstbij de N-VA, maar binnen zijn partij gingen de geesten aan het schuiven.’ (Artikel ‘Het spook van de N-VA - Aanwezig door afwezigheid’, vrijdag 30 december 2011). In het nieuwste artikel doet hij er nu nog een schep bovenop. Waar in december nog sprake was van een held die zich laat fêteren, wordt dat in januari bij elk half woord, door een hysterische en uitzinnige menigte.
De reeks ‘België in blessuretijd’ was een zogenaamd ‘onderzoek’ van de politieke redacties van De Standaard en Le Soir, waaraan ook Brinckman meeschreef. Ook dat ‘onderzoek’ stond bol van de anonieme getuigen: ‘zegt een onderhandelaar’, ‘zeggen sommigen’, ‘klonk het elders’, ‘vertelt een Franstalige onderhandelaar’, ‘aan Vlaamse kant luidt het’, ‘zegt een Vlaamse voorzitter’, ‘zegt een socialistisch kopstuk’, enz., enz....). Totaal waardeloze bladvulling dus, onverifiëerbaar geroddel.

(Eerdere artikels over Brinckman: 'Bart Brinckman: geen journalist maar propagandist', 28.10.10 en 'Brinckman en Eeckhout, journalisten of sp.a-propagandisten?', 02.06.11)

Naschrift

Ik heb op geen enkele manier de bedoeling of de behoefte om de N-VA te verdedigen, noch eender welke partij. De enige bedoeling is een kritisch stuk publiceren over de media en over één gazet in het bijzonder, die zichzelf een kwaliteitskrant noemt. Een stuk ‘Mediakritiek’ dus, zoals ik eerder artikels schreef over de vraag of Evita Neefs, met haar zeer eenzijdige artikels vóór de Europese Unie, zonder enig kritisch geluid, niet op de loonlijst staat van de Europese Commissie (Artikel: 'Evita Neefs: geen journaliste maar propagandiste', 17.09.10), of over haar eenzijdige overdreven lof zonder enige kritiek op Obama (Artikel: ‘Evita Neefs: geen journaliste maar fanatieke militante’, 03.08.11), of ook nog over 'belgicist' Marc Reynebeau, die onder de mom van een reportage van volle 2 blz. over 'wonen in eigen streek' een berg foutieve informatie (leugens dus) publiceert om de 'Vlaams-nationalisten' toch maar in een slecht daglicht te kunnen plaatsen: 'Reynebeau bakt het nog veel bruiner dan (ema)', 23.03.10)

2007 is al lang geleden (vpmc)

2012-01-23T22:44:00.001+01:00

.
"Het wordt wel vaker gezegd: kijk afwisselend naar de journaals van VRT en RTBf, en je krijgt een totaal ander beeld van dit land."

.
Een waar woord van Lieven Verstraeten deze week in Terzake maar, als u het mij vraagt dan was zijn bewering toch minder ter zake dan ze dat vijf jaar geleden nog was. Ik zal dit uitleggen.
.
Op 21 juli 2007 was er in de Sint Goedele in Brussel een Te Deum – dat is namelijk altijd zo op de nationale feestdag. Albert Coburg verschijnt daar dan, met zijn vrouw en zijn wettige kinderen, en alle grote namen van de Belgische politiek verschijnen daar ook, op een paar zonderlingen na die dit met hun geloof niet in overeenstemming kunnen brengen.
Mogelijk lezer, kunt u zich niet meer alle Te Deums van de voorbije vijf jaren levendig voor de geest halen, maar in 2007 gebeurde daarbij iets speciaals, alleszins toch volgens de lui van de RTBf.

Op de monumentale trappen van de Sint Goedele had die omroep een stelletje goddelozen neergezet –en waarom hun namen niet noemen? het waren Jean-Michel Moulin en de beruchte Christophe Deborsu– met als enige opdracht de binnentredende kerkgangers lastig te vallen.
Yves Leterme kwam nu aangestapt, en hem overvielen zij met de vraag waar die datum van 21 juli wel mocht op slaan? Dat wist Yves niet. Nog niet verzadigd, vroegen de nieuwswolven hem lacherig om dan misschien even de Brabançonne aan te heffen. Dat ging helaas ook mis, zoals intussen iedereen weet.
.
Ik zou deze pijnlijke herinneringen hier niet te berde brengen, als mij niet diezelfde avond twee dingen hadden getroffen.
Om te beginnen kijk ik ongaarne naar de televisie, omdat het leven te kort is, maar naar de radio luister ik continu en zeker naar het VRT-nieuws: een dag als een andere daar, verslag van het Te Deum in Brussel, applaus voor de Vorst, weerbericht, verkeersinformatie.
Tot goed zeven uur ’s avonds was ik mij nergens van bewust, maar dan zette ik het journaal van de RTBf-televisie aan, zoals ik dat toen bijna elke dag deed want ik wilde graag vernemen hoe het met de Belgische politiek werkelijk stond, en om de een of andere reden vond ik hun journaal soms een tikkeltje informatiever.
Dat journaal was die avond zo goed als uitsluitend gewijd aan de zangprestatie van de toekomstige premier. Voor alle zekerheid luisterde en keek ik nog even naar de VRT. Volslagen niéts over de vaderlandse geschiedenis, noch over de vocale kunsten.
.
In die dagen was Siegfried Bracke nog de grote baas bij het Nieuws, en omdat wij als Gentenaars elkaar kenden, en in de gangen oenderien altijd Geints klaptegen, stuurde ik hem een SMS-je met de vraag wat er miljaar aan de hand was. De RTBf geeft niets, schreef ik, behalve die Marseillaise van Leterme, en de VRT geeft alles, behalve juist dat.
Nu zat Siegfried –ik was vergeten dat de 21ste juli in de vakantie valt– toen in New York. Hij wist van toeten noch blazen, maar belde direct naar de RTBf-redactie en vervolgens naar zijn eigen redactie.
En daar, het is niet anders, wist men evengoed van niets. Men was zich van geen kwaad bewust, er was niet het minste kwaad opzet in het spel, en zeker geen beschermingsmaneuver rond Leterme (wat ik met mijn paranoïde geest eerst nog als mogelijke verklaring had geopperd): nee, geen enkele VRT-journalist keek toen, vijf jaar geleden naar de RTBf. Dat was niet de gewoonte.
Sindsdien is dat wel anders, maar toch: twee democratieën.
.

Rafistoleren, rafistolage, rafistoleur: drie nieuwe Nederlandse woorden (vpmc)

2012-01-20T22:39:00.002+01:00

.
Die koninklijke dotaties, vervolgens de ministervergoedingen, de pensioenregelingen voor 'parlementsleden', de schijnsplitsing van een gerechtelijk arrondissement op grond van vervalste cijfers en (als we een paar episodes mogen overslaan) vandaag weer die hypothecaire aftrekbaarheid –kortom al die zaken die Woeterbècq en de jonge Alexander niet duidelijk voor ogen stonden aan de onderhandelingstafel– welnu, bijna al die dingen kunnen alsnog gerafistoleerd worden.
Gerepareerd worden dus, of toch enigszins rechtgetrokken, geremedieerd, gecorrigeerd. Bijgestuurd lees je ook vaak, of geamendeerd. Synoniemen bestaan niet, maar een hoop namen voor hetzelfde ding zeker wel. Heel soms ontbreekt toch nog een term. Zo heb ik geperfectioneerd nergens gehoord of gelezen. Misschien speelt hier een zekere pudeur, ofwel is het een term die men voor de amendementen op de amendementen in gereedheid wil houden.
Nog een geluk dat het regeerakkoord niet punt voor punt geamendeerd hoeft te worden. Sommige afspraakjes ontsnappen daaraan en blijven gewoon wat ze zijn. Bij de regeling rond dat gerechtelijk arrondissement bijvoorbeeld, zijn aanpassingen zelfs uitgesloten. Die valse cijfers daar moeten vals blijven, om het akkoord niet te denatureren. In dat compromis zitten namelijk bepaalde evenwichten die om zulke cijfers vragen.
.
Maar politiek gesproken blijft de toestand verward genoeg en het zou dus geen kwaad kunnen, meen ik, om de genoemde veelheid van termen die tenslotte één en hetzelfde ding aanduiden, uit de wereld te helpen. Noch de journalist noch zijn lezer is bij verwarring gebaat, en één omvattende term zou hen zeer te stade komen.
Rafistoleren lijkt mij dan een uitstekende kandidaat.
In van Dale komt het woord nog niet voor, maar dat is juist een voordeel: de term krijgt als het ware vanzelf een specifieke, Belgische betekenis die overigens aardig overeenkomt met de etymologie van het woord.
Komt nog bij: wij hebben de term uit het Frans, dus aan de andere kant van de taalgrens zal hij moeiteloos begrepen worden, en in het Brusselse dialect is het werkwoord rafistoleire heel gewoon, net als rafistolaasj en enkele andere afgeleiden.
.
«Rafistoler: remettre en état, réparer grossièrement et avec des moyens de fortune.»
Wellicht, zegt mijn woordenboek nog, is het begrip afkomstig (XVde eeuw) van het Italiaanse fistola: .flûte, chalumeau, fluit of schalmei dus.* Er kwam een prefix a bij, en later nog een prefix r, want ook “afistoler” bestaat in het Frans nu niet meer.
.
Het woordenboek duidt verder nog op la relation entre «flûte, chalumeau» et «tromperie». Denken we maar aan de rattenvangers die in alle landen gebruik maakten van de fistola.
In het middeleeuwse Frans zei men nog “flageoler” als men bedriegen bedoelde. “Piper”, eveneens met die Italiaanse fluit verwant, betekent ook vervalsen (van dobbelstenen dan).
.
Redenen genoeg dus om al dat amenderen, corrigeren, repareren, rectificeren enz. gewoon met een duidelijke technische term aan te duiden: rafistoleren.
.
_____________________
* zie evenwel de opmerkingen hieronder, van lezer bartvs.
.

Eén tegen allen, maar wie tegen wie? (Hoegin)

2012-01-14T15:25:00.000+01:00

Zolang Groen (toen nog Groen!) deelnam aan de federale onderhandelingen, zag de VRT zich genoodzaakt het beruchte cordon médiatique even in de kast te stoppen. Alleen de N-VA als Vlaamse oppositiepartij uitnodigen tegenover maar liefst vier regeringspartijen was zelfs voor de openbare zender een brug te ver. Maar het veto van Alexander de Croo tegen de groenen zorgde ervoor dat het cordon opnieuw uit de kast gehaald kon worden, en sindsdien is van het Vlaams Belang bijna geen spoor meer te merken in politieke programma's.

Mogen we de cijfers over de politieke genodigden van De Zevende Dag als graadmeter gebruiken voor de vertegenwoordiging van de politieke partijen in de media? Hoewel de basis, slechts 122 politici, ettelijke grootteordes kleiner is dan dat van het bredere onderzoek dat onlangs gepubliceerd werd, zijn de conclusies toch opvallend gelijklopend. Het meest in het oog springend: de sterke ondervertegenwoordiging van de zogenaamde V-partijen, namelijk N-VA en Vlaams Belang. Hoewel de twee partijen samen meer dan veertig procent van de stemmen haalden bij de laatste federale verkiezingen, mochten ze amper een vijfde van de gasten leveren. Wie echter wat meer in detail gaat, en de cijfers per partij vergelijkt, kom al snel tot contrasten waaruit men niet anders kan dan concluderen dat de Vlaamse openbare omroep allesbehalve partijpolitiek neutraal is.

Vergelijk bijvoorbeeld N-VA en Open Vld: hoewel N-VA in 2010 dubbel zoveel stemmen haalde als Open Vld (28,2% tegenover 14,0%), mocht de Open Vld de helft meer genodigden voor De Zevende Dag leveren dan de N-VA (30 tegenover 19). Het argument dat de ene partij in de regering zou zitten, en daarom vaker aan bod zou mogen komen dan de andere, houdt voor deze partijen natuurlijk geen steek. N-VA zit immers federaal in de oppositie, terwijl Open Vld in het Vlaams Parlement op het oppositiebankje moet zitten. Zelfs het argument dat men toch geen twee N-VA'ers tegelijk kan uitnodigen voor eenzelfde debat gaat niet op, want het verklaart nog niet waarom een partij die maar half zo groot is de helft meer keren naar De Zevende Dag mocht komen. Ook CD&V en sp.a, twee andere partijen die een pak minder stemmen haalden dan de N-VA, waren vaker te gast dan de N-VA (respectievelijk 27 en 22 keer). Als we bovendien wat strenger zouden zijn, en het triple-interview vanop de betoging in Linkebeek van 18 september met drie N-VA-kopstukken niet als drie gasten, maar slechts één zouden rekenen, dan komt zelfs Groen, met amper een kwart van de stemmen, in de buurt van de N-VA (14 tegen 17).

Grosso modo kan men zeggen dat de N-VA het afgelopen seizoen slechts de helft van de gasten mocht leveren waar het eigenlijk recht op had, als we tenminste de verkiezingsuitslag van 13 juni 2010 als uitgangspunt zouden nemen. Dit is een sterke ondervertegenwoordiging, maar er was een partij die het met nog minder moest doen. Vlaams Belang werd slechts zes keer uitgenodigd, terwijl het met 12,6% van de stemmen recht had gehad op ongeveer 15 uitnodigingen. Groen, een derde kleiner dan het Vlaams Belang, mocht bijna drie keer meer (14) naar de studio's van De Zevende Dag komen, terwijl LDD, met minder dan een derde van de stemmen van het Vlaams Belang toch nog vier keer uitgenodigd werd.

Het valt bovendien op dat het Vlaams Belang in het begin van het seizoen nog regelmatig te gast was, maar eens Groen de federale onderhandelingstafel verlaten had, was de partij amper nog welkom in de studio's. Misschien ligt het aan mijn slecht karakter, maar zou het kunnen dat men het vóór het veto van Alexander de Croo zelfs bij de VRT toch iets te bar vond om de N-VA als enige federale oppositiepartij tegenover de vier onderhandelende partijen te plaatsen? Eens Groen de federale onderhandelingstafel verlaten had was de situatie natuurlijk radicaal anders: plots kon men twee oppositiepartijen tegenover drie regeringspartijen plaatsen, en dus hoefde men het Vlaams Belang niet meer zo vaak uit te nodigen. Dat één van die twee oppositiepartijen door haar steun aan de staatshervorming toch niet helemaal in de oppositie zat was daarbij natuurlijk een detail waar men de kijker liever niet lastig mee wou vallen.

Het is daarmee duidelijk dat de V-partijen sterk ondervertegenwoordigd zijn, maar bovendien dat die ondervertegenwoordiging het Vlaams Belang veel harder treft dan de N-VA. (Het valt bovendien op dat de Open Vld wel heel erg gunstig behandeld wordt. De lezer die zag hoe Ivan de Vadder bijna letterlijk aan de lippen van Guy Verhofstadt hing zal waarschijnlijk wel begrijpen dat ondergetekende zo zijn vermoedens heeft over waarom dat zo zou zijn.) Maar de recente «klacht» van de N-VA dat de gemeenteraadsverkiezingen een strijd van één-tegen-allen wordt, daaronder te verstaan de traditionele partijen én het Vlaams Belang tegenover de N-VA, strookt dan ook niet helemaal met de waarheid. Als er in de media al een één-tegen-allen-strijd gevoerd wordt, dan nog steeds diezelfde, oude één-tegen-allen-strijd tegen het Vlaams Belang. En twee voorvallen bewijzen dat de N-VA daarbij niet helemaal vrijuit gaat.

Het eerste voorval vond tijdens de reeds vermelde uitzending van de De Zevende Dag van 18 september plaats. De VRT maakte er toen met de N-VA de afspraak dat drie kopstukken van de partij rechtstreeks vanop de betoging in Linkebeek geïnterviewd zouden worden, op voorwaarde dat het Vlaams Belang niet aan het woord zou komen. Dit is een hoogst merkwaardige afspraak, een beetje alsof ik met mijn linkerbuur zou afspreken dat mijn rechterbuur met zijn auto de straat niet meer in zou mogen. Of misschien correcter: alsof de VRT tijdens een milieubetoging drie mindere goden van de sp.a zou interviewen omdat de sp.a-voorzitter zijn kat stuurde, terwijl Groen mét partijvoorzitter en met een grotere delegatie parlementairen in de achtergrond dan maar braaf zou moeten staan koekeloeren. Misschien had de N-VA niet zo heel veel keuzevrijheid omdat het inderdaad ontegensprekelijk in een mini-cordon médiatique zit, maar anderzijds hoefde ze zich achteraf ook niet bij het huilkoor te voegen dat vond dat het Vlaams Belang een afspraak gebroken had waarvan het uiteindelijk toch alleen maar het lijdend voorwerp was. Galant kon men de houding van de N-VA al helemaal niet noemen.

Maar misschien nog meer voor de borst stuitend is de oneerlijkheid rond de recente mediarel over het optrekken van de koninklijke dotatie. Zoals Marc Hooghe opmerkte in De Morgen, maar dan vooral om ervoor te pleiten dat ook de N-VA doodgezwegen had moeten worden, was het wel degelijk het Vlaams Belang dat reeds vóór Kerstmis aan het licht bracht dat die dotatie omhoog ging, en helemaal niet omlaag. De mediarel ontstond echter pas toen Theo Francken van de N-VA deze budgettaire «rekenfout» van de regering–Di Rupo I enkele weken later recycleerde. En opnieuw kan men niet verwachten dat de N-VA een politieke concurrent zou verdedigen of zelfs in de bloemetjes zou zetten, maar, ook opnieuw, erg galant was dit toch weer niet. Je zal maar Barbara Pas heten, en Theo Francken een heel week-end lang in alle mogelijk media zien blinken terwijl je zelf twee weken eerder volkomen doodgezwegen werd. Van de stelling dat in de media een één-tegen-allen-strijd tegen de N-VA gevoerd zou worden blijft, voor wie nog een beetje intellectueel eerlijk wil blijven, niets meer over.

Maar de cijfers vertellen ook dat in Vlaanderen geen mediawetten nodig zijn om te bereiken waar Viktor Orbán in Hongarije waarschijnlijk zelfs nog niet van durft te dromen. Of precies van gruwelt. Het ziet er trouwens niet naar uit dat er in het nieuwe seizoen van De Zevende Dag veel verbetering op komst is. Zo mocht in de eerste aflevering PVDA-voorzitter Peter Mertens opdraven om er zijn boek «Hoe durven ze?» voor te stellen, samen met Dimitri Verhulst die het voorwoord schreef. Het werd een gezellig onder-onsje van een dik kwartier, samen met Indra Dewitte, dochter van een andere PVDA'er en die in een ver verleden trouwens zelf nog op een PVDA-lijst gestaan heeft. En dat allemaal voor een boek waarvan er tegenwoordig uiteindelijk toch dertien in een dozijn verschijnen. Er kan gerust gesteld worden dat de PVDA, nog te klein om haar aanhang in een peiling te kunnen meten, hiermee voor minstens tien jaar oververtegenwoordigd is bij De Zevende Dag. We kunnen ons bovendien niet herinneren dat bijvoorbeeld Gerolf Annemans van hetzelfde voorrecht mocht genieten met zijn boek «De Ordelijke Opdeling van België», maar misschien vond de redactie van De Zevende Dag het onderwerp van dat boek niet actueel genoeg op een ogenblik dat federaal België totaal geblokkeerd zat. Of zou het aan iets anders gelegen hebben?

Open brief aan minister-president Kris Peeters en aan alle Vlaamse ministers

2012-01-09T13:57:00.002+01:00

Geachte heer Peeters,
Geachte ministers van de Vlaamse regering

U moet ernstig besparen om tot een sluitende begroting te komen. Hierbij moet u heilige huisjes durven slopen. In het domein van de ruimtelijke ordening kan de hele regelgeving over vergunningen en de hele planologie geschrapt worden. De burgers – en evt. de gemeenten - krijgen het domein volledig zelf terug in handen, zoals voor de communistische dominantie in de ruimtelijke ordening. Toen werd, dankzij de afwezigheid van dictatoriale plannen en planologen, ons werelderfgoed van belforten en begijnhoven gebouwd, verrezen prachtige kastelen en uitgestrekte kloosters, kregen steden de vorm waardoor ze vandaag wereldwijd toerisme aantrekken. Dankzij die schrapping kunnen zeer substantiële besparingen gerealiseerd worden op het budget van het Gewest, bijna 40 miljoen euro. Ook provincies en gemeenten, en de burgers kunnen hiermee fors besparen. Tezelfdertijd verbetert U wezenlijk het bruto binnenlands geluk. Hierna meer details en argumenten voor dit voorstel.

In de 'Verklaring van de Vlaamse regering betreffende de algemeen maatschappelijke situatie en betreffende de krachtlijnen van de begroting 2011', afgelegd op 27 september 2010 in de plenaire vergadering van het Vlaams parlement, staat dat de regering het teveel aan regelneverij wil beperken, ‘omdat de mensen hierbij nodeloos tijd verliezen’. Naar aanleiding hiervan schreef ik in oktober 2010 een open brief aan minister-president Kris Peeters, met voorstellen van vermindering van de regelneverij op het domein van de ruimtelijke ordening. (‘Open brief aan onze huidige Keizer-Koster Kris Peeters’, 12.10.10). Die voorstellen zijn nog steeds actueel, en ik beveel nog graag hun invoering aan, maar vandaag zijn zij onvoldoende. Nu moet er ook drastisch bespaard worden om tot een begroting in evenwicht te komen.

Vlaanderen heeft nog steeds een communistische planologie

Men mag niet vergeten dat de hele huidige regelgeving in de ruimtelijke ordening en de planologie aan de basis een marxistisch-collectivistisch concept is, sterk gepromoot door communistische architecten als Le Corbusier en zijn lokale volgeling Renaat Braem. Dat Braem België bestempelde als ‘het lelijkste land ter wereld’ lag daaraan dat hij behalve op enkele plekken geen succes oogste met zijn concept om iedereen in grote woontorens op te stapelen, met daarrond winderige lege vlakten en een landschap doorkruist door snelwegen. De Standaard, 1 februari 2001, n.a.v. het overlijden van Braem:
“De kritiek van Braem (1910-2001) op het gebrek aan ruimtelijke ordening in België bereikte in 1968 een hoogtepunt, toen hij zijn vaderland in een opzienbarend pamflet brandmerkte als ,,het lelijkste land ter wereld''. Bij wijze van alternatief greep hij terug naar zijn Lijnstad uit 1934 en breidde ze uit tot de Bandstad België, een keten van lijnsteden die zich uitstrekten tussen de grote steden. Hij stelde voor alle gebouwen voortaan in de voorgestelde banden te concentreren, en het inmiddels aanzienlijk aangetaste landschap te restaureren. Dit plan, dat eertijds als een utopische grap werd weggelachen, blijkt ondertussen profetisch te zijn geweest. Het dertig jaar later tot stand gekomen Ruimtelijk Structuurplan Vlaanderen is nagenoeg op dezelfde opzet uitgedraaid. Zij het dan, na zoveel jaren ongebreidelde bouwdrang, noodgedwongen minder radicaal.”

Braem was het type communistische Aparatsjik, die wel dwingende regels wilde opleggen aan het gewone volk, maar zich daar zelf zeer hoog verheven bovenstaand achte. Hij ging niet in een van zijn torenblokken wonen, maar ontwierp voor zich een driegevelvilla in Deurne.
Uit: 'In memoriam Renaat Braem', Tijdschrift voor Ruimte & Planning, 2001, nr. 1:‘Renaat Braem (1910-2001) was zijn hele leven een overtuigd marxist. Als stedenbouwkundige had hij het aanlegplan van Deurne getekend, maar toen hij het ontwerp van zijn huis aan de Meneghemlei in Deurne aan de dienst stedenbouw had toegestuurd, kreeg hij het ontwerp ook pardoes terug met de droge bemerking, dat het op minstens tien plekken afweek van de stedenbouwkundige bepalingen die hij nota bene zelf had ontworpen. Dit was niet van aard om iemand als Braem uit zijn lood te slaan. "Ik maak alleen maar aanlegplannen voor slechte architecten," sneerde hij overigens terecht. "Ze maken al genoeg stomme dingen, zelfs wanneer er een aanlegplan is."

Zoals De Standaard het bij het overlijden van Braem formuleert, is de collectivistische erfenis van Braem door de planologen grotendeels uitgevoerd in het Ruimtelijk Structuurplan Vlaanderen. De Berlijnse muur is al meer dan twintig jaar gevallen, in Vlaanderen zitten we nog steeds met regelgeving in de ruimtelijke ordening uit die tijd, met het dogmatische, belerende en onderdrukkende van die collectivistische strekking. Triestig Vlaanderen.

Daarom dus, het mes erin:

1. Schaf de hele centralistische planologie af en de afbakening van gebieden

Iedereen mag overal bouwen, gedaan met ‘zonevreemdheid’
Planbaten en planschade worden geschrapt
Alle voorkooprechten ten gunste van verschillende overheden worden afgeschaft

Schaf de hele planologie af

Volgens de gemeentewet van 1836 werden bouwvergunningen afgeleverd door het college van burgemeester en schepenen "van de plans der bouwwerken in de aaneengebouwde gedeelten der gemeenten door private personen uit te voeren". Verder was bouwen aan weinig regels gebonden, voor zover men geen burenhinder veroorzaakte. Dit bleef in grote lijnen zo tot 1940, toen een samenwerking van ‘Duitsgezinden’ (Henry van de Velde) en communisten (Braem), verenigd rond de ideeën van de ‘moderne beweging’ hun centralistische visie op de inrichting van de ruimte konden beginnen realiseren. (Zie voor wat meer historische informatie hierover het artikel ‘De viriele urbanist’). Een communistisch minister beval met de besluitwet van 2 december 1946 dat niemand nog mocht bouwen zonder voorafgaandelijke geschreven toelating van de minister van Openbare Werken of zijn afgevaardigde (de beruchte en geduchte ‘gemachtigde ambtenaren’), tot er – door hem (!) goedgekeurde - bijzondere plannen van aanleg bestonden. Sindsdien zijn ‘de viriele urbanisten’ er ondertussen stapsgewijs steeds beter in geslaagd ons onder een collectivistisch juk te doen leven. Na de wet op stedenbouw van 1962 werden Gewestplannen gemaakt, waarbij voor heel België werd vastgelegd waar nog mocht gebouwd worden en waar niet. Met alle ellende voor zonevreemd gemaakten tot gevolg. Sinds midden jaren ’90 is er een opvolger, het Ruimtelijk Structuurplan Vlaanderen, met nog meer collectivistische planologie.

Tot de jaren zeventig van vorige eeuw waren er helemaal geen centralistische plannen voor het hele grondgebied. Die werden pas ingevoerd met de gewestplannen eind jaren ‘70. Met een vijfentwintigtal gewestplannen was heel Vlaanderen in kaart gebracht. Maar de planologenhonger was hiermee niet gestild. Dus werden er in 1999 nog meer plannen ingevoerd, ZES soorten nog wel: ruimtelijke structuurplannen en ruimtelijke uitvoeringsplannen op drie niveau’s: Gewest, provincie en gemeente. Al die plannen kunnen op elk moment worden herzien, waardoor een bijna permanente herzieningscaroussel in gang gehouden wordt, tot grote blijdschap van vele studiebureaus die daar hun boterham mee verdienen en de overheidsbudgetten belasten.

We zijn zo steeds meer overgeleverd aan de grillen van de planologen. De ene generatie wil de functies scheiden (de zonering uit de gewestplannen: hier wonen, daar werken), ons ophokken in hoge torenblokken, de volgende heeft het over ‘gedeconcentreerde bundeling’, ‘verdichting’, of dan weer over ‘verweving van functies’. We moeten ophouden deze dictators hun zin te geven, en de mensen weer hun lot in eigen handen laten nemen. De plannenmakers leven zich uit in het afbakenen van gebieden. Eenmaal zus, eenmaal zo. Maar ze zouden niet eens landbouw- of stedelijke gebieden kunnen ‘afbakenen’ op hun plannen, als de mensen, eeuwen voor zij hun diktaten op papier zetten, geen landbouw zouden bedreven hebben of steden gebouwd. We kunnen perfect zonder centralistische plannen die elke vierkante meter een bestemming geven, meer nog, we zullen gelukkiger zijn zonder hen. Het Ruimtelijk Structuurplan Vlaanderen en alle andere in zijn kielzog moeten niet voortdurend herzien worden maar afgeschaft.

Terug naar de redelijkheid en menselijkheid

Laat ons dus terugkeren naar de pre-communistische ruimtelijke ordening door het afschaffen van de centralistische planologie en het laten vallen van de afbakening in allerhande zones. Tot de invoering van de gewestplannen mocht iedereen ongeveer overal bouwen, met enkele minimale beperkingen, zoals het eerbiedigen van de rooilijn, of geen burenhinder veroorzaken. Pas sinds de invoering van de gewestplannen in de jaren zeventig werden er drastische beperkingen ingevoerd. Het woongebied werd drastisch ingeperkt, en in het Ruimtelijk Structuurplan Vlaanderen (RSV) werd die beperking becijferd op 16,8% van de oppervlakte van Vlaanderen. Al wat er aan woningen buiten dat afgebakende woongebied stond werd zonevreemd verklaard. Dat was totaal in strijd met de historische ontwikkeling van het ruimtegebruik in Vlaanderen doorheen alle eeuwen, en volledig haaks op het echte gebruik van de landelijke ruimte buiten de steden. Het Structuurplan Vlaanderen bepaalde dat 59,6% van de Vlaamse bodemoppervlakte voor landbouwgebruik was. Volgens dat structuurplan en de gewestplannen zou die oppervlakte UITSLUITEND mogen gebruikt worden voor landbouwactiviteiten en ‘knarsetandend’ wordt aanvaard dat de boeren niet in de stad, maar op hun bedrijf in landbouwgebied er mogen wonen. (Uit een omzendbrief: ‘Het is duidelijk dat de bedrijfsuitbater (eigenaar, pachter of bedrijfsleider) op het bedrijf moet kunnen wonen. De nodige woongelegenheid daartoe kan dan ook worden opgericht. Vermits binnen het agrarisch gebied woongelegenheid echter enkel kan worden toegelaten ingeval het de woning van een exploitant van een landbouwbedrijf betreft, kan een woning enkel worden vergund indien deze een integrerend deel uitmaakt van het bedrijf. Dit is het geval indien de woning fysisch geïntegreerd is in het bedrijf, of een integrerend deel uitmaakt van het gebouwencomplex van het bedrijf.).
De bedoeling was dus: alleen landbouwactiviteiten in de strikte zin, en alleen door beroepslandbouwers. Geen zitbanken op landelijke wandelpaden dus, geen mariakapelletjes, geen manèges, geen voedselverwerkende industrie, geen vervoerondernemingen van dieren en landbouwproducten, wel landbouwloonwerkondernemingen die een landbouwmachinepark ten dienste stellen van de landbouwers, maar dan weer geen garages voor landbouwmachines. Er is de laatste jaren wat gesleuteld aan ‘mede-gebruik’ van de landbouwgebieden (mariakapelletjes mogen wel en banken ook), maar fundamenteel blijft het principe overeind van zonering, en bijvoorbeeld blijft het wonen beperkt op slechts 16,8% van de Vlaamse grondoppervlakte, het woongebied. Geen wonder dat de prijs van bouwgronden de pan uitrijst.

De planologen willen ons dus een ruimtegebruik opleggen in functie van hun ideologie of wensdroom van een ‘ideale’ ruimtelijke ordening, dat totaal geen rekening houdt met de echte menselijke samenleving. Waarom houden ze aan bijna zestig procent grondoppervlakte voor de landbouw? De ene omwille van dezelfde redenen als Braem, een andere omwille van de heilige ‘open ruimten’ die bezoedeld worden door menselijke aanwezigheid, zoals ex-Vlaams bouwmeester bOb van Reeth. Volgens hem moeten we de steden nog veel meer verdichten, compacter maken, door de hoogte in te gaan, tot meer dan dertig verdiepingen hoog. Van Reeth: “Ik ben een absoluut voorstander van steden om in te wonen. Buiten is voor de koeien, daar moet je absoluut wegblijven.” Ondertussen plannen ze een illusionaire wereld, van weiden met koeien in landschappen zonder mensen, terwijl vandaag in de werkelijke wereld, in de meest landelijke gebieden in Vlaanderen de landbouw er slechts goed is voor 3,9% van de omzet, terwijl de industrie er instaat voor 50,2% en de diensten voor 45,9% van de omzet. In het landelijk overgangsgebied is de landbouw er nog slechts goed voor 1,9% van de omzet. Dat blijkt uit een onderzoek dat reeds dateert van 2001. (Studie:'De plattelandseconomie in de nabijheid van stedelijke gebieden. Een ruimtelijk-economische visie'. Gepubliceerd in het trimestrieel tijdschrift Ruimte & Planning, 2001, nr. 4). Een van de conclusies in het onderzoek:
"In de Vlaamse plattelandsgebieden zijn de traditionele kenmerken van het platteland niet meer zo prominent aanwezig. Dit blijkt onder andere uit het relatief klein aandeel in de lokale toegevoegde waarde van de landbouw als economische sector. Verder blijkt uit de analyse van de functionele relaties tussen stad en platteland dat beide op elkaar zijn aangewezen en elkaar kunnen versterken. Het platteland functioneert daarbij als flankeringsgebied voor de stedelijke gebieden. Dit impliceert dat het beeld van een plattelandseconomie die lokaal en op zichzelf zou staan, in een sterk verstedelijkt gebied zoals Vlaanderen, geen steek houdt. Een gevolg hiervan is dat een traditionele, door de landbouw gedomineerde visie op plattelandsvernieuwing niet alleen uit de mode maar ook incorrect is."

Tien jaar later zal er vandaag nog minder landbouwaandeel zijn in de omzet in landelijke gebieden. Dat industrie en handel tien jaar geleden, en dus nog meer vandaag, een veelvoud belangrijker zijn dan de landbouw in de landelijke gebieden is voor iedereen een evidentie die even rondrijdt op 'de buiten', behalve natuurlijk voor sommige stedelijke groenen en dogmatische planologen die van het platteland nog steeds een groot Bokrijk willen maken. De studie maakt duidelijk dat de indeling van Vlaanderen in strikte zones, totaal voorbijgestreefd is.

Schrap de illusionaire en dictatoriale planologie

Heel het principe van afbakeningen in het RSV, afgekeken van Nederland, is niet alleen voorbijgestreefd en volledig tegengesteld aan de werkelijkheid van vandaag, maar staat bovendien haaks op de eeuwenoude ontwikkeling in Vlaanderen en andere gebieden, zoals Londen, het Ruhrgebied of Noord-Italië, waar al sinds de Middeleeuwen een hogere densiteit aan bewoning bestaat dan in de rest van Europa. Een jaar studie door Xaveer De Geyter Architecten besloot in 2002 al dat het RSV volkomen achterhaald is wat de Belgische werkelijkheid betreft. In veel delen van Vlaanderen heeft volgens hen de bebouwing zich zodanig verspreid dat een terugkeer naar de tegenstelling tussen stad en platteland niet meer reëel is, omdat de strikte scheiding tussen stad en platteland vervangen is door een gelijktijdige aanwezigheid van beide. Citaat "Het concept 'Vlaanderen, open en stedelijk' komt te laat, na de feiten, tenzij tabulara rasa tot de mogelijkheden gaat behoren. Het teruggaan naar de twee tegengestelde basiscategorieën betekent voor grote delen van Vlaanderen in concreto immers het verwijderen van een groot gedeelte van het bestaande patrimonium in de voormalige open ruimte en het heropbouwen ervan in de voormalige stads- en dorpskernen". (Bron: After-Sprawl, een uitgave van NAi Uitgevers, Rotterdam).

Schrap dus al die dure plannen, ze zijn een dure verspilling aan illusies. De burgers kunnen zelf beslissen, zoals ze eeuwenlang hebben gedaan, en goed gedaan, zoals blijkt uit het voorhandene werelderfgoed, de historische steden en kastelen en abdijen. Ondanks de eeuwenoude vervlochtenheid van stad en land is Vlaanderen nog helemaal niet volgebouwd, zoals de fanatici van planologie en groene fundi’s voor lege ruimten blijven beweren. Ze liegen, want het valt nog zeer, zeer goed mee met de totale oppervlakte aan bebouwde grond in Vlaanderen. Op basis van gegevens het ministerie van Financiën, Administratie van het Kadaster kon in 2002 vastgesteld worden dat op slechts ongeveer zeven procent van de totale Vlaamse grondoppervlakte een gebouw staat. Meer niet! Daar moet men natuurlijk nog verharde maar niet bebouwde oppervlakten bijtellen, voornamelijk voor wegen, om tot een totaal ‘bebouwde’ oppervlakte te komen. Vlaanderen is dus hoegenaamd niet volgebouwd! Eeuwen lang zonder planologie heeft er dus niet toe geleid dat Vlaanderen is volgebouwd, wel integendeel. Het beste bewijs dat de burgers ook zonder dictaten van planologen verstandig omspringen met de ruimte, en die planologen dure overbodigheid betekenen.
(Zie artikel: Vlaanderen noch 'versteend' noch volgebouwd’, 27.01.11)

Bovendien is die hele planologie verstikkend voor de ontwikkeling van veel gemeenten. Het Ruimtelijk Structuurplan Vlaanderen (RSV) houdt door zijn overreglementering arme gemeenten in hun armoedetoestand. De oefening deden we uitgebreid voor de gemeente Sint-Laureins, als voorbeeld. Maar de besluiten gelden evenzeer voor honderden ‘hoofddorpen’ over heel Vlaanderen. Door de Keizer-Koster mentaliteit in Vlaanderen kunnen veel gemeenten geen kant op. Nog een reden om die hele handel af te schaffen. (Zie artikel ‘Het gekneveld buitengebied’, 11.10.10)

Besluiten:

Schaf de hele zonering af: Iedereen mag overal bouwen. Gedaan met ‘zonevreemdheid’.
Planbaten en planschade worden hierdoor automatisch geschrapt want zonder voorwerp
Alle voorkooprechten ten gunste van verschillende overheden worden uiteraard ook mee afgeschaft. Ze zijn inefficiënt, tergend en duur, zonder enig nut.
De notarissen boden bijvoorbeeld de sociale huisvestingsmaatschappijen en aanverwanten tussen 1999 en 2006 zowat 96 000 keer het voorkooprecht aan, en een povere 300 keer maakten ze er gebruik van. Dus in 0,3% van de gevallen. Drie keer op duizend dus. De notaris moet dus 997 keer op 1.000 nutteloos een voorkooprecht aanbieden, en de verkoper moet een paar maand langer wachten voor hij zijn eigendom kan verkopen, terwijl administraties jaarlijks nutteloos tienduizenden dossiers moeten onderzoeken. Een maatregel die veel geld en tijd kost aan de burger en de overheid, voor niets en nog eens niets. Hier kan alleen maar besloten worden: afschaffen. Overheden die willen kopen kunnen een bod doen.

De mogelijkheid kan voorzien blijven op gemeentelijk vlak om plannen van aanleg met bouwvoorschriften op te stellen voor delen van de gemeente of voor heel het grondgebied, zover de gemeente dit wenst. Dat moet dan wel volledig binnen de bevoegdheid van elke gemeente blijven, zonder hogere overheden die zich hiermee mogen bemoeien of moeten goedkeuren.

Ook de provincies moeten hier buiten gehouden worden. Gezien ruimtelijke ordening een belangrijke ‘gebiedsgerichte activiteit’ is waarvoor de afgeslankte provincies nog bevoegd zouden blijven, betekent de afschaffing van die bevoegdheid dat er nog meer redenen zijn om de provincies volledig af te schaffen. Wat er nog overblijft, kan perfect geïntegreerd worden in de provinciale ‘buitendiensten’ van de Vlaamse administratie.

2. Schaf de vergunningsplicht af

Onze voorouders hadden geen enkele vergunning nodig om gelijk waar te bouwen aan het werelderfgoed van belforten en begijnhoven, aan prachtige kastelen en uitgestrekte kloosters of om steden vorm te geven die vandaag wereldwijd toerisme aantrekken. Na de Franse revolutie en Napoleon zien we dat de opkomende nationale staten zich steeds meer willen gaan bemoeien met het leven van hun burgers. Een eerste poging om de burger in dit land een beetje aan banden te leggen wat het bouwen betreft was de gemeentewet van 1836, die in welbepaalde gevallen voorzag dat een voorafgaandelijke goedkeuring van het college van burgemeester en schepenen nodig was van bouwplannen van particulieren. De vergunning had echter slechts betrekking op de voorgevel en de evenwichtige verdeling ervan, en helemaal niet op wat zich erachter afspeelde. Het kabbelt zo rustig door, tot 1946, wanneer een communistisch minister van Openbare Werken met de besluitwet van 2 december 1946 beveelt dat niemand nog mag bouwen zonder zijn voorafgaandelijke geschreven toelating, of van zijn afgevaardigde, tot er – door hem goedgekeurde - bijzondere plannen van aanleg bestaan. Net als de planologie is het dus ook weer een communistisch geïnspireerd systeem: voor alles en nog wat heeft men een stedenbouwkundige vergunning nodig, die dus ook eenvoudig kan geweigerd worden, en die gedetailleerd aangeeft hoe hoog en diep men mag gaan, welke materialen toegelaten zijn, de dakvorm, enz.

Het is ondertussen gelukkig niet meer zo gek dat men een stedenbouwkundige vergunning moet hebben om een brievenbus in de voortuin te plaatsten, maar het is toch nog meer dan teveel regelneverij, als men niet alleen voor een nieuwbouw, maar zelfs voor verbouwingen binnen het bestaande volume of het uitvoeren van structureel onderhoud aan de woning (dakgebinte vernieuwen b.v.) een stedenbouwkundige vergunning nodig heeft. Zelfs bij een zogenaamde vereenvoudiging en de vervanging van een vergunningsplicht door een meldingsplicht blijft het een hele bedoening, want men moet een zelfde dik dossier indienen als bij een vergunning. Zonevreemden kunnen bovendien helemaal geen gebruik maken van de meldingsplicht. Ze worden verder verplicht zelfs voor futiliteiten een vergunning te bekomen, omdat planologen hen gestraft hebben omdat ze 'bij de koeien' waren durven gaan wonen. Waarom moet men trouwens iets melden dat te futiel is om er een vergunning te moeten voor aanvragen? Toch alleen maar omdat de overheid zoveel mogelijk controle over ons wil behouden? Als de hele vergunnings- en meldingsplicht afgeschaft wordt, kan ook de Raad voor Vergunningsbetwistingen afgeschaft worden.

Dit lijkt wellicht na vijfenzestig jaar centralistische vergunningsregeling te drastisch, en heerst er bij sommige politici wellicht een zekere angst voor zoveel vrijheid. Echter, de mogelijkheid kan voorzien blijven op gemeentelijk vlak om voor sommige projecten een vergunning te eisen, voor zover en uitsluitend bepaald door de gemeente. Gemeenten zouden bijvoorbeeld een vergunning kunnen eisen voor projecten op meer dan één hektare en/of een bouwvolume van meer dan tweeduizend kubieke meter. Elke gemeente bepaalt de limieten, zonder hogere overheden die zich hiermee mogen bemoeien of iets moeten goedkeuren.

Globaal besluit

Schrap de volledige decreetgeving over de ruimtelijke ordening, het Ruimtelijk Structuurplan Vlaanderen en zijn geplande opvolger, de zes plansoorten, de gewestelijke bepalingen over vergunningen, en alle uitvoeringsbesluiten op dat vlak. Daardoor zullen honderden ambtenaren minder nodig zijn om plannen op te stellen of te overleggen met studiebureau’s die plannen maken, vergunningen na te zien en goed- of af te keuren, wordt een Gewestelijke stedenbouwkundige inspectie overbodig en meteen ook een raad voor vergunningsbetwistingen. De vele dure studiebureaus hoeven niet meer betaald te worden. Daarmee kunnen zeer substantiële besparingen gerealiseerd worden op het budget van het Gewest, Hoeveel met deze maatregelen kan bespaard worden kan ik slechts ruw schatten. Zover ik in het 463 bladzijden dikke en voor een leek bijna onleesbaar begrotingsboek voor 2012 kon zien, besteden wij voor ruimtelijke ordening 14,565 miljoen euro aan apparaatkredieten, 21,194 miljoen euro aan beleidskredieten en 3,198 miljoen euro aan kabinetskosten. (Voor de lezer, niet voor de ministers: de beleidskredieten zijn het geld dat uitgegeven wordt aan ‘beleid’ - onderzoeken uitvoeren, plannen maken of betalen, communicatie, werking van de raad voor vergunningsbetwistingen, enz.. -, in tegenstelling tot de ‘apparaatkredieten’ die dienen om de werking van de administratie - ‘het apparaat’ - te betalen).

De globale kost bedraagt 39 miljoen euro, en de besparingen alleen op het niveau van het Gewest kunnen dus tot 39 miljoen bedragen, als het hele gebied geschrapt wordt op Gewestelijk niveau. Waarschijnlijk zitten er in die 463 bladzijden nog posten die betrekking hebben op ruimtelijke ordening, die ik over het hoofd heb gezien? Het betreft in elk geval een substantiële bijdrage aan het beperken van het overheidsdeficit. Daar komen nog de besparingen bij die minstens bij de provincies volgen door het afschaffen van een centrale planologie en vergunningen, en mogelijks bij de gemeenten. Ook de burgers zullen hiermee fors kosten kunnen besparen bij bouwen en verbouwen.
Last but not least: tezelfdertijd verbetert het bruto binnenlands geluk wezenlijk.

En als U de moed niet heeft om dit te realiseren: besef dan minstens dat alle burgers samen voor onze collectivistische planologie jaarlijks nagenoeg veertig miljoen euro moeten betalen (of 1,6 miljard BEF), om zich te laten betuttelen en domineren. Vraag hen dan eens of ze dit er wel voor over hebben…

Zijn niet alle Republikeinen achterlijk en achterbaks? (Hoegin)

2012-01-07T22:47:00.001+01:00

Met de voorverkiezingen in Iowa is het vierjaarlijkse circus van de Amerikaanse voorverkiezingen opnieuw losgebarsten, en dus is het tijd voor onze Vlaamse kwaliteitsjournalisten om zich nog eens voluit te laten gaan in hun anti-amerikanisme. En dat ze daarbij opnieuw op overtuigende wijze illustreren dat zij noch van Amerikaanse politiek, voorverkiezingen of statistiek veel kaas gegeten hebben zal hen zeker niet tegenhouden om die voorverkiezingen met veel stelligheid te duiden zoals alleen zij dat kunnen.

Voor wie zich mocht afvragen wat Caroline Gennez vandaag in De Standaard bezielde om zich plots op te werpen als dé specialiste van de Republikeinse voorverkiezingen: om meer was het haar eigenlijk niet te doen dan eerst de baarlijke duivel –en zijn de Republikeinen dat niet?– te mogen afschilderen, om aan het einde van haar stukje to the point te komen en een flinke sneer richting N-VA neer te pennen. Alsof de sp.a zich nooit bezondigd zou hebben aan «emo». Of «off the record-gespin». N-VA was er trouwens eerder deze week zelf nog het slachtoffer van, of hoe Caroline Gennez hiermee eigenlijk vooral heel hard «houd de dief!» roept. Als er bovendien in Vlaanderen één partij aan bloedarmoede lijdt, dan toch de sp.a. Inhoudelijk stelt de partij al jarenlang niets meer voor, en in Limburg is men er zelfs niet vies van het afval van andere partijen (ook N-VA-afval) op te scheppen om toch maar de lijsten vol te krijgen. Over in zijn eigen staart bijten gesproken!

Maar wie de nationale media volgt, vraagt zich soms toch af of de journalisten die er de dienst uitmaken misschien wel denken dat Vlaanderen niet alleen een Amerikaanse swing state is, maar zonder meer dé allerbelangrijkste swing state waar alles van afhangt. En dat het dus zaak is de kijkers en lezers goed in te prenten wat voor achterlijk en achterbaks ongedierte die Republikeinen wel niet zijn, en hoe sympathiek, intelligent en vooral ook totaal onbaatzuchtig die Democraten zijn. Van enige nuance hierrond kan in onze kwaliteitsmedia geen sprake zijn, laat staan dat al eens een Republikeinse kiezer opgevoerd zou worden waar de gemiddelde Vlamingen zich misschien toch van ver een heel klein beetje mee zou kunnen identificeren. Republikeinen, en dan bij uitstek de aanhangers van de Tea Party-beweging, moeten immers afgeschilderd worden als lokale dorpsgekken en randdebielen.

Laten we het echter maar zeggen zoals het is: als de Republikeinse partij deze herfst een hond met een hoed op zou voordragen voor de presidentsverkiezingen, dan zal een derde van de Amerikaanse kiezers daar zonder meer ook op stemmen. Caroline Gennez en Bruno Tuybens, die andere specialist in Amerikaanse verkiezingen, zullen dat met veel gretigheid willen bevestigen, en zelfs aangrijpen als bewijs voor hoe dom die Republikeinse kiezers toch wel niet zijn. Maar dat er net zo goed een ander derde Amerikaanse kiezers bestaat dat hoe dan ook voor de Democratische kandidaat stemt, ook al is die dan een hond met een muts op, daar hebben onze nationale duiders en specialisten het al iets moeilijker meer. Intellectueel eerlijk kan men dat echter niet noemen.

Maar het kan natuurlijk nog straffer, zoals voormalig sp.a-specialist in bankbonussen Bruno Tuybens deze week aantoonde. Wie beweert dat de verkiezingen in Congo beter en eerlijker verlopen dan de verkiezingen in de VS, heeft ze ofwel niet allemaal op een rij, of lijdt aan een ernstige vorm van anti-amerikanisme. Of moeten we nu echt denken dat er in Congo niet meer dan een stuk of twintig stemmen verkeerd geteld werden, of dat we in Iowa over verkiezingsfraude in de grootteorde van tientallen procenten moeten spreken? Dit gaat dus al lang niet meer over intellectuele eerlijkheid, maar over eerlijkheid tout court.

Dat Bruno Tuybens het bovendien nodig vindt die ponskaarten er nog eens bij te betrekken, is ronduit pathetisch. Na meer dan elf jaar zou je toch mogen verwachten dat Europees links stilaan over het verlies van Al Gore heen zou geraakt zijn, maar blijkbaar is niets minder waar. Bovendien zijn de feiten wat ze zijn: meerdere malen werden de stemmen in Florida geteld, en telkens was er een meerderheid voor George W. Bush. Het kamp van Al Gore had graag nog een extra telling gezien, maar niet een volledige voor hele Florida, enkel één in die districten waar hij sterk stond. Het Federaal Hooggerechtshof stak daar uiteindelijk een stokje voor, omdat men nu eenmaal niet tot in het oneindige kan blijven tellen, of tot er «eindelijk» een meerderheid voor Al Gore geteld zou worden. Terecht, want alleen hertellen in districten waar Al Gore sterk stond zou fundamenteel oneerlijk geweest zijn. Zo'n gerichte hertelling zou immers vooral meer stemmen voor Al Gore opleveren, om de eenvoudige reden dat eerder verworpen stemmen in zo'n district vooral in het voordeel van Al Gore gerecupereerd zouden kunnen worden. Maar dit zijn natuurlijk nuances waar een sp.a-politicus zich niet mee kan bezighouden. Onze nationale kwaliteitsjournalisten doen trouwens niet veel beter.

Overigens, nu we toch in de statistische afdeling beland zijn: de foutenmarge voor een menselijke stemmentelling zit ergens tussen een halve en een hele procent. Je moet dus al van heel goeden huize zijn om duizend stemmen helemaal correct te tellen, zeker als het zoals in Iowa ook toegelaten is gewoon de naam van de kandidaat op het stembiljet te kriebelen. Dit betekent dan ook dat Mitt Romney niet 30.015 stemmen haalde, of Rick Santorum 30.007, maar dat ze allebei pakweg 30.000 ± 200 stemmen haalden. Een discussie, ja zelfs een kleine mediastorm over een twintigtal stemmen die ergens verkeerdelijk in het voordeel van Mitt Romney geteld werden toont dus geen boze samenzwering van het establishment in de Republikeinse partij aan, wel de totale onkunde van journalisten over stemmentellingen en statistiek. Echt nieuws is dat natuurlijk niet, zoals we al langer weten aan de hand van de ondermaatse berichtgeving over politieke peilingen, maar de statistische puntjes mogen toch nog eens op de wiskundige i gezet worden. Voeg daar bovendien nog eens aan toe dat de resultaten van de voorverkiezingen in Iowa niet bindend zijn, en dat de stemmen dan nog eens proportioneel verdeeld worden, en je vraagt je af waar men het eigenlijk nog over heeft. Of moeten we het gewoon niet verder zoeken dan dat zo'n artikeltje over hoe erg het wel niet gesteld is met die domme Amerikanen toch zo lekker zit?

Terugblik op 2011 (Hoegin)

2012-01-03T21:51:00.000+01:00

Wat zal mij bijblijven uit 2011? Het jaar is nog maar pas om, maar enkele gebeurtenissen zullen alvast niet snel uit mijn geheugen verdwijnen. Een kort en uiterst persoonlijk overzicht.

Man van het jaar: Roger van Houtte

Eerst word je op achterbakse wijze aan de deur gezet omdat je dacht dat de eerste opdracht van een journalist eruit bestond je lezers correct te informeren, en dan pas te duiden. En als je dan jaren later plots overlijdt, vindt de krant waar je het grootste deel van je leven voor gewerkt hebt het nog eens nodig na te trappen («verliet» in plaats van in het beste geval alleen maar «buitengewerkt»). En zeggen dat als je geen socialist bent, je geen hart hebt.

O ja, als toetje vond minus habens Tom Cochez het nodig zijn steentje bij te dragen bij de veroordeling van Gazet van Antwerpen. Mag hij natuurlijk altijd, maar dan liefst wel correct, zonder de desinformatie. Want wat schrijft Tom Cochez? «Het Vlaams Belang als een partij zoals alle andere te beschouwen – dat deden in die periode alle Vlaamse kranten, met uitzondering van De Morgen»! Dat was nu net niet het geval, en dat was meteen ook de essentie van het hele verhaal rond het ontslag van Roger van Houtte. Of hoe iemand schijnbaar iemands verdediging kan opnemen om uiteindelijk toch weer vooral zichzelf in de bloemetjes te zetten. Wansmakelijk!

Plaats van het jaar: Ciergnon

Een goed jaar geleden zou 99,99% van de Belgen om de lieve dood nog niet geweten hebben wie of wat Ciergnon was. Maar zijne doorluchtigheid koning Albert II vond het begin september nodig precies daar –in zijn bescheiden chaletje in de bossen, zullen we maar zeggen– te gaan herstellen van een operatie van een uit de hand gelopen puist op zijn neus. Ik wil niet denigrerend doen over de operatie zelf, maar de vaudeville die de koning daarrond zelf in het leven riep tart toch elke verbeelding. Kan die man nu werkelijk niet eens drie dagen na mekaar in Brussel verblijven? Moeten we nu werkelijk geloven dat je in Ciergnon beter tot rust kan komen en herstellen van een operatie dan in een immens paleis in Brussel waar iedereen toch precies doet wat je wil als je maar eens met je vingers knipt? Inclusief stil zijn? Ik hoop dan ook vanuit de grond van mijn hart dat iedere Vlaming goed heeft gezien in wat voor minimaal stulpje koning Albert II daar in de verre wouden zat te herstellen – zo minimaal zelfs dat de cameraploegen hun sterkste telelenzen moesten bovenhalen om er vanop straat nog een beeld van te kunnen schieten. Om maar te zeggen dat ook de koning duidelijk last heeft van de financiële crisis.

Ogenblik van het jaar: 22 juli 2011, 15h26

Ik woon letterlijk ongeveer halverwege tussen het regeringskwartaal in Oslo en het eiland Utøya, en heb op meer dan twintig kilometer afstand de explosie kunnen horen. Later in de avond vlogen de helikopters voorbij, op weg naar Utøya, en de volgende dagen werd ik, net als de meeste Noren, meegezogen in de nieuwsstroom rond de aanslagen. Ik ken geen van de slachtoffers of overlevenden persoonlijk, maar zit net als de meeste Noren niet verder van hen verwijderd dan één enkele schakel. Of van de dader, want bijvoorbeeld een collega van mij zat in dezelfde klas als Anders Behring Breivik. Als er me dus, buiten de geboorte van mijn tweede zoontje, iets zal bijblijven van 2011, dan wel 22 juli en de dagen die erop volgenden.

En o ja, dan was er nog die paljas die het nodig vond de gelegenheid te gebruiken om een poging te wagen me persoonlijk te broodroven of de mond te snoeren. Uiteraard volledig anoniem, of wat dacht je. Hoe laag kan een mens eigenlijk vallen?

Tijdsperiode van het jaar: twintig uur onderhandelen

Over wat voor supermensen beschikken wij toch die 20 –twintig– uren lang kunnen onderhandelen, het nachtje door en dan nog eens de hele voormiddag, om vervolgens dan nog eens de pers te woord te staan zonder omver te vallen van de slaap? Persoonlijk zou ik het al lastig beginnen krijgen na een uur of acht onderhandelen op het scherp van de snee, maar ik ben dan ook geen politicus. Strafst van al: de marathonzitting ging over… de postjes, nochtans zowat het minst belangrijke aspect aan een regeringsvorming. Of dat is het toch wat ze ons bij herhaling proberen te doen geloven.

Haalde het overigens net niet: de meer dan 18 uur een week eerder, om te onderhandelen over de begrotingen voor 2012, 2013 en 2014. Twee uur minder dus, maar zonder verdere commentaar, want we willen niet populistisch overkomen, laat staan cynisch of verzuurd.

Video van het jaar: Bunga bunga aan het Noordstation

Of toch ergens in de omgeving van Brussel. Vermoeden we. Want hoewel er veel over te doen was, lijkt het wel of niemand ooit die beruchte video met in de hoofdrol Steve Stevaert echt gezien te hebben. Er bestaat nochtans geen twijfel over dat de video ook echt bestaat, want de voormalige «GOD» heeft ze zeer doeltreffend bevestigd door algeheel ontslag te nemen. Of het zou moeten zijn dat hij als socialist vond dat hij al voldoende binnen was. Niet iedereen is ACW'er.

Haalde het overigens net niet: die andere video, van een burgemeester die hoopt later dit jaar een torenhoog resultaat neer te zetten, en daarvoor alvast eens duchtig oefende in een Zuiders land.

Uitspraak van het jaar: «Je bent de schaam van België»

Kon nog doeltreffender bewezen worden dat «les wallons c’est du caca»? En vooral, dat het onderwijs van het Nederlands in Wallonië, voor zover het natuurlijk al onderwezen wordt, ondermaats is? Zelfs in groep slagen ze er blijkbaar nog niet in een correcte Nederlandse zin van zes woorden op een spandoek te kliederen! «We drinken de staatsuitgaven terug» hoort trouwens in dezelfde categorie thuis.

Haalde het net niet, wat we de tweet van het jaar zouden kunnen noemen: «Gebruik vh woord ‘denktank’ moet gereglementeerd. Spontane gedachte na lezen domme onzin van VdCl». En dan zou Ghislain Londers niet mogen zeggen dat het vleesgeworden stuk chagrijn en rancune Yves Leterme geen groot staatsman is?

Wie we niet zullen missen in 2012, of waarvan we tenminste hopen niet veel meer van te moeten horen:

De regeringsonderhandelingen. Zonder twijfel.
Caroline Gennez. Omdat in de politiek de poppetjes en de postjes helemaal niet belangrijk zijn.
Yves Leterme. Ik heb echter zo'n vermoeden dat die topjob bij de OESO niet echt veel tijd van hem vergt (omdat hij zo'n buitengewone intellectuele capaciteiten bezit natuurlijk, en niet omdat het niet meer om het lijf zou hebben dan een bureautje en een appartement in Parijs, plus een secretaresse naar keuze die op tijd en stond eens gedekt dient te worden). Hij zal dan ook met de regelmaat van een irriterende klok in de Belgische media blijven opduiken met interviews en uitspraken waar de misplaatste zelfgenoegzaamheid van zal afdruipen.
Inge Vervotte. Kan me eigenlijk nu al amper herinneren wie of wat zij eigenlijk was.

Frank Vanhecke. Je kan ook een keer of vier–vijf te veel natrappen naar je voormalige partij. De N-VA verdient trouwens betere medestanders dan hem.
Guy Verhofstadt. Wordt het Europees Parlement niet stilaan wat te klein voor hem? Aan zijn ego te meten zou één of andere intergalactische raad, waar hij kan pleiten voor kosmo-obligaties en waar hij galactionalisme als bekrompen en crimineel kan bestempelen, al een heel stuk beter passen bij hem. Of anders de Gentse gemeenteraad natuurlijk.

Meyrem Almaci. Van fractieleider in de Kamer naar kandidaat-burgemeester in Antwerpen, maar waar ze met wat hulp van de media volgend jaar misschien wel de vierde viool in de gemeenteraad zal mogen spelen, ook al is dat nog steeds iets boven haar niveau, het is een promotie waartegen alleen Yves Leterme nog u zou zeggen. Maar hopelijk hoeven we haar plat links-populisme met nog minder inhoud dan de verzamelde toespraken van Caroline Gennez de eerste maanden niet meer te aanhoren.

PS en FGTB – wie is de hond, en wie de staart? (Hoegin)

2011-12-25T23:11:00.000+01:00

De regering–Di Rupo I was nog niet goed uit de startblokken, of ze had al een eerste ernstig sociaal conflict aan het been. Er bestaat echter weinig twijfel over dat deze regering wel degelijk zal overleven tot 2014, dankzij de anti-N-VA-cement die de zes plus twee partijen sterk aan mekaar bindt. Van een leien dakje zal het echter niet lopen.

Als we de eerste «onthulling» uit de nieuwste kerstserie van De Standaard en Le Soir mogen geloven, dan fungeerde ook deze keer Guy Verhofstadt als vroedvrouw bij de geboorte van de federale regering. Een straffe onthulling, maar helemaal niet ongeloofwaardig. We merkten eerder zelf ook al op dat Elio di Rupo perfect werkt als komediant-intrigant, maar niet als een leider (noch als formateur of als eerste minister) die knopen moet kunnen doorhakken. Terloops, ook Guy Verhofstadt bewijst hiermee dat wat hem betreft het voortbestaan van België primeert op alles, want uit de schilderingen die gegeven worden komt duidelijk naar voren dat wat hem betreft elk compromis een goed compromis was, als er uiteindelijk maar een federale regering gevormd werd. Het interesseerde hem zelfs geen zier wat precies de breekpunten van de Open Vld waren, als hij ze maar naar zijn kameraad Elio di Rupo kon doorcommuniceren om «het spel» opgelost te krijgen. Wanneer zou deze man, in een ver verleden nog de auteur van een pak burgermanifesten, zich eindelijk baron of burggraaf mogen noemen?

Maar deze onthulling leert ook dat te verwachten valt dat deze regering–Di Rupo I sterk zal lijden onder een chronisch gebrek aan leiderschap, met alle chaotische toestanden tot gevolg. Een voorsmaakje van die chaos kregen we deze week al eens geserveerd, met de verwarring rond de hervorming van de pensioenen. De bevoegde minister Vincent van Quickenborne kan men inderdaad geen klein beetje gebrekkige communicatie verwijten –het leek wel de 2.0-versie van de beruchte «snel en efficiënt» van zijn leermeester Guy Verhofstadt–, maar dat neemt anderzijds toch ook niet weg dat eerste minister Elio di Rupo dagenlang in geen velden te bespeuren was. Had hij het te druk om het gepaste strikje of de juiste kleur van lippenstift te vinden voor zijn toespraak in de Kamer? Of liet hij zijn minister van Pensioenen bewust een paar dagen stoven in eigen nat, kwestie van hem meteen op zijn plaats te zetten en te leren wie echt de baas is in deze regering, en vooral, in dit land?

Wat dat laatste betreft zit er in het behang van deze regering een vraag verscholen waarover het tot nu toe in de media akelig stil is gebleven. Het is nochtans dé vraag die zal bepalen wat er de komende maanden te gebeuren staat in België: zakt het land verder weg in het sociaal-economisch moeras, of komen er alsnog echte hervormingen die het weer op het juiste spoor kan zetten? Maar blijkbaar is het in de «kwaliteitsmedia» nog steeds taboe om vragen te stellen over de échte fundamenten van dit land, en heeft men het liever over ongevaarlijke zaken als een koning Albert II die «zeer verheugd» is dat hij dit jaar niet gedwongen met pensioen gestuurd werd.

Waar het immers de volgende maanden echt om zal draaien, is of de PS niet meer is dan de kwispelende staart van de FGTB-hond, dan wel of de FGTB-staart in bedwang zal gehouden kunnen worden door de regeringshond PS. Sommigen zijn van mening dat de huidige sociale onrust niet meer is dan een opbod tussen de drie grote vakbonden met het oog op de sociale verkiezingen van volgend jaar. Ik zou zeggen, laten we hopen dat ze daarin nog gelijk hebben ook. Maar ik word soms toch nog met verbazing geslagen wanneer zelfs de Vlaamse vakbondslui niet schijnen begrepen te hebben dat ook in België de gebraden kippen niet in de lucht rondvliegen. Het valt nog te begrijpen dat de Waalse takken van de vakbonden het fundamenteel onrechtvaardig vinden dat sommigen van hun leden af en toe eens tegen hun zin vroeg moeten opstaan om te gaan werken als er toch genoeg Vlamingen zijn om alle uitkeringen te betalen, maar aan Vlaamse kant zou je toch iets meer realiteitszin verwachten.

Een paar maanden geleden zou ik echter nog geschreven hebben dat een eerste minister Elio di Rupo de Waalse vakbondstroepen met een knip van de vinger wel in het gareel zou kunnen houden als dat nodig zou zijn. De afgelopen week heeft aangetoond dat dit misschien toch niet helemaal het geval is. Dat men aan Waalse zijde gretiger aan een staking deelneemt dan aan Vlaamse zijde zal hoegenaamd geen nieuws zijn voor mijn lezers, maar dat men op dinsdagavond al spontaan het werk neer begint te leggen als «voorbereiding» op een algemene staking op donderdag is toch wel straffe kost. Het contrasteerde trouwens des te meer aangezien de staking op donderdag in Vlaanderen niets anders genoemd kan worden dan net geen mislukking, want de gemiddelde Vlaamse ambtenaar had netjes zijn voorzorgen genomen en zat lekker thuis te werken. Geen stakingspiketten die je moet trotseren, en zonder vergaderingen ben je al snel een pak productiever dan anders!

Maar als de FGTB haar stoottroepen niet helemaal onder controle heeft, en Elio di Rupo heeft via de PS de FGTB niet onder controle, dan zou het prille herwonnen geluk van de koning wel eens van heel korte duur kunnen zijn. Want inderdaad, als er één ding is waarvan men in Laken 's nachts onder het bed ligt te bibberen, dan wel Waals, socialistisch straatgeweld. Daar zijn gebalde vuistjes en een gespeeld boze toon in een televisietoespraak immers niet tegen opgewassen, zoals de familiegeschiedenis van de Saxen-Coburgers ons ook leert. Zoiets werkt misschien perfect op de quislingetjes van CD&V, sp.a en Open Vld om toch maar eindelijk braaf en zoals van oudsher hun bord linzensoep op te beginnen lepelen, maar Waalse metallo's raken van zoiets niet bepaald onder de indruk. Om niet te zeggen dat het louter zou provoceren.

2012 zou dus best wel eens een interessant jaar kunnen worden, maar een vroegtijdige val van de pasgevormde federale regering hoeven we nog niet onmiddellijk te verwachten. Zowel de korte- als de lange-termijnvoordelen van België voor het Waalse politiek-syndicaal complex zijn daarvoor nog steeds te groot. De pensioenhervorming waartegen vooral Wallonië storm lijkt te lopen is bovendien, en ironisch genoeg, precies op maat van Wallonië gesneden –met ArcelorMittal als dankbaar excuse du jour–, zodat het vooral de Vlamingen zullen zijn die binnenkort twee jaar langer zullen moeten gaan werken. Vergis je immers niet, beste lezer, met de heropleving van de Waalse economie is het net zoals met Elio di Rupos verbeterde kennis van het Nederlands: reeds vele malen aangekondigd, maar nog nooit werkelijk waargenomen. En meer is blijkbaar ook niet nodig om de Vlaamse onderdanen koest aan de Belgische ketting te houden.

Muilkorfwetten: geen woorden maar daden

2011-12-20T16:07:00.005+01:00

Na onder meer Karel De Gucht, Bart Somers en Jean-Marie Dedecker is het nu aan Bart De Wever om zich als politicus uit een respectabele partij tegen muilkorfwetten uit te spreken. In zijn jongste column in De Standaard haalt hij er VS-president Harry S. Truman bij: "In a free country, we punish men for the crimes they commit, never for the opinions they hold." Goed gezegd, maar net als Truman en anders dan zijn liberale collega's zou hij de daad bij het woord moeten voegen.

Harry Truman was de VS-president die in 1945 als eindoverwinnaar uit de oorlog tegen de nazi's kwam en het Neurenbergtribunaal organiseerde. Er zit dus geen enkele nazi-geur aan een wetgevend initiatief om de racisme- en negationismewet te herroepen onder het motto: "In a free country, we punish men for the crimes they commit, never for the opinions they hold." Het opiniedelict is onverenigbaar met vrijheid en democratie, en toch hebben mensen in een Belgische cel gezeten wegens hun mening over vreemdelingen of WO2. Ofwel laat je dat onrecht voortduren en ben je metterdaad een tegenstander van de vrijheid, ofwel neem je het initiatief om daar een eind aan te stellen.

Politici kunnen in een column al eens hun verstandige inzichten en goede voornemens bekend maken. Maar uiteindelijk moeten we hen op hun daden beoordelen. Al die VLD'ers, LDD'ers en N-VA'ers die al eens gezegd hebben hoezeer zij tegen muilkorfwetten zijn, horen bij het oud vuil als zij voor de volgende verkiezingen geen wetgevend initatief in die geest genomen hebben. We hoeven daar verder geen argumenten aan toe te voegen, de politieke en morele inzet van deze kwestie is zonneklaar.

Natuurlijk, politici die aan deze nieuwe heilige koeien durven raken, zullen veel lelijks naar hun hoofd geslingerd krijgen, het ergst van al wel de verdenking van nazi-sympathieën. Welnu, daarop heeft BDW, zelf historicus en dus lid van een beroepsgroep die zich fel tegen de negationismewet uitgesproken heeft, reeds het antwoord geleverd. De volgende keer willen we hem Truman zien citeren tijdens het parlementsdebat over een (zijn) wetsvoorstel om alle muilkorfwetten volledig af te schaffen.

DS-artikelen over illegale 'wapens'

2011-12-19T00:38:00.002+01:00

De Standaard pakt vandaag uit met twee artikelen over illegale wapenhandel, 'Illegale wapenhandel bloeit' en 'Illegale wapens: ze kwamen uit het oosten.'. Met onderstaand artikel wil ik een aantal bedenkelijke uitspraken verduidelijken/rechtzetten, alsook een aantal ideeën naar voor schuiven.

Het valt op dat sommige mensen opnieuw de wapenwetgeving in vraag stellen na de tragische gebeurtenissen in Luik. Specifiek richten ze zich op aspecten van de wapenwetgeving die net niet in gebreke waren. Amrani wist zich vrij te pleiten van illegaal en crimineel vuurwapenbezit omwille van een uitzonderlijke (en absurde) interpretatie van artikel 45 v/d Wapenwet (amnestieregeling overgang oude naar nieuwe wapenwet). In mijn ogen heeft de rechtspraak hier gefaald. Alleen komt dit niet ter sprake in deze DS-artikelen, die toch als toelichting dienen voor de gebeurtenissen in Luik.

Het is inderdaad zo dat de AK-47 de afgelopen jaren prominenter gebruikt werd bij criminele activiteiten, wapens doorgaans afkomstig uit het buitenland en niet uit het binnenland (DS, 'Illegale wapens: ze kwamen uit het oosten.). Ook de politievakbonden reageren (verstaanbaar) paniekerig op de AK-47, terwijl dit wapen niet uitzonderlijk gevaarlijker is dan andere lange vuurwapens. De brede illegale verspreiding en crimineel gebruik van de AK-47 (e.a.) is wel problematisch en moet zwaar aangepakt worden. Als persoon met praktijkervaring in vuurwapens is het grappig om uitspraken te lezen over de gebrekkige kwaliteit van de AK-47 zoals in De Standaard ('Illegale wapenhandel bloeit'), duidelijk een gebrek aan expertise.

De HFD-wapens moeten het ontgelden, terwijl een FN FAL geen HFD-wapen is - het gebruikte handvuurwapen blijft onbekend. De meeste HFD-wapens zijn oude, moeilijk te vinden en doorgaans dure vuurwapens (vooral de handvuurwapens), niet iets waarmee een doorsnee crimineel gaat staan zwaaien. Vorig jaar dook de prijs van één type revolver wel de dieperik in door een massale aanvoer uit het buitenland, heden gestopt. De Nagant revolver waarvan sprake in 'Illegale wapens: ze kwamen uit het oosten' (DS) heeft bij de sportschutters een bedenkelijke reputatie (kwaliteit, zwak kaliber). Criminelen hebben altijd interesse in goedkope vuurwapens die ze legaal zouden kunnen bezitten, maar deze crimineel hanteren is nog steeds strafbaar. Doorgaans zijn HFD-wapens net door hun karakteristieken niet interessant voor criminelen (te gebrekkig, onhandig, te duur). In tegenstelling tot wat men alludeert in het bovenstaande artikel is de munitie niet legaal verkrijgbaar zonder vergunning binnen de Europese Unie (Europese regelgeving).

De Nagant-revolvers zijn al enige tijd minder gemakkelijk te vinden (nt onvindbaar) en zijn duurder geworden. Verhaal doet al lange tijd de ronde dat de Proefbank van Luik de grootschalige invoer blokkeert omdat de meeste na 1945 in arsenaal gereviseerd werden. Goedkoopste kost 170€ bij een legale wapenhandelaar, duurste 375€ met etui+poetsset. (DS, Russische revolvers vrij te koop voor Belgische criminelen). Ik herinner mij dat er enige tijd geleden idd een inval was waarbij illegale vuurwapens in beslag werden genomen, daarbij viel het aanzienlijke aantal Nagant-revolvers op (afbeelding v/d buit). De logica zelve lijkt mij dat de eigenaar de Nagant-revolvers niet terug kreeg indien hij/zij illegaal vuurwapens bezat of anderzijds in overtreding was met de wapenwet. Indien men de revolvers heeft moeten teruggeven, dan ga ik ervan uit dat men de eigenaar niets te laste kon leggen inzake de wapenwet. Zo niet, dan scheelt er iets met de regelgeving of de toepassing ervan. Eerlijkheidshalve denk ik niet dat veel verzamelaars er problemen mee zouden hebben mocht men de Russische Nagant-revolvers v/d HFD-lijst trekken. Wat het argument compactheid & uiterlijk betreft...hetzelfde heb je voor met alarmpistolen (vrij verkrijgbaar) en met sommige speelgoedwapens.

Erkende wapenverzamelaars moeten het blijkbaar ook ontgelden. Erkende vuurwapenverzamelaars vormen een aparte categorie met een eigen set regels. In tegenstelling tot de bewering van Nils Duquet (VVI) kunnen zij niet beschikken over verboden wapens die voor hen verboden zijn.

"Automatische wapens zoals een FAL-machinegeweer kunnen door officiële instanties “onklaar, worden gemaakt voor verzamelaars, of omgebouwd tot semi-automatische', zegt De Raedt. 'Dan mogen ze wel worden gekocht door mensen die de nodige vergunningen hebben. Maar voor mensen als Nordine Amrani, die zulke wapens goed kennen en over een arsenaal aan wisselstukken beschikken, is het een koud kunstje om zo'n wapen weer volautomatisch te maken.'" aldus Eddy De Raedt - directeur goederencriminaliteit bij de federale politie (DS, 'Illegale wapens: ze kwamen uit het oosten.). Het probleem met bovenstaande uitspraak is dat de Proefbank in Luik (net als de andere CIP-leden) vuurwapens op zo'n manier moeten onklaar of semi-automatisch maken zodat opnieuw gebruiksklaar of volautomatisch maken onmogelijk is, dit laatste doen is tevens strafbaar (voorzien i/d wetgeving). Er is hier dus geen sprake van een hiaat in de wetgeving.

Illegale wapenhandel en crimineel wapengebruik/bezit moet zwaar en doordringend worden aangepakt, gemakkelijker gezegd dan gedaan. Het probleem - zoals diverse commentatoren de afgelopen dagen hebben verduidelijkt - ligt bij de bestraffing en opvolging na vrijlating uit de gevangenis. Er een nood aan een specifieke (vernieuwde/nieuwe) wetgeving rond crimineel wapengebruik, -bezit en -handel met zware sancties. Het is toch niet normaal dat de moordenaars van agente Kitty Van Nieuwenhuyse 30 jaar cel krijgen ipv levenslang, hoewel levenslang in België doorgaans vertolkt tot 30 jaar. Een burger neerschieten, een agent verwonden en een agente doden...

Een crimineel veroordeeld voor illegaal wapenbezit/gebruik/handel zou nooit vervroegd mogen vrijkomen, in de voorwaarden tot vrijlating zou voorzien moeten worden dat deze crimineel gedurende x-aantal tijd onaangekondigd ten alle tijde gecontroleerd kan worden op verboden wapenbezit/handel. Deze mag onder geen beding vuurwapens meer bezitten, incl HFD. De term crimineel is hier essentieel, het gaat hier om een persoon met een crimineel verleden of waarbij de illegale wapens in beslag werden genomen in samenspraak met andere criminele feiten (bv bij oprollen cannabisplantage of na gebruik bij crimineel feit). De term 'wapens' richt zich niet uitsluitend op vuurwapens maar ook op andere wapens zoals steek-, slag- en andere wapens.

Anderzijds heeft de overheid er baat bij dat bepaalde personen in illegaal vuurwapenbezit zich alsnog regulariseren, om te voorkomen dat deze vuurwapens op termijn verdwijnen naar het illegale commerciële circuit, daarbij moet men een onderscheid maken tussen burgers en criminelen. Tegelijk moet men de interne huishouding volledig op orde stellen. Ik heb attesten geleverd door de proefbank, vergunningen afgeleverd door de provinciale wapendiensten of extra gestelde eisen gezien waarbij ik bedenkingen heb - de impact hiervan mbt illegale wapenhandel is weliswaar beperkt.

Onder toenmalig Minister van Binnenlandse Zaken Turtelboom werd bij de Federale Gerechtelijke Politie een Task Force opgericht tegen illegale wapenhandel, deze hebben een aantal successen gekend. Het is een kwestie van hun slagkracht te vergroten door hen meer juridische middelen te geven, expertise uit te breiden en vooral informatiedeling verder te optimaliseren. Men moet eens nader onderzoeken welke extra hulpmiddelen of capaciteiten wenselijk zijn.

De sportschutter, de jager en de legale wapenbezitter alsook handelaar heeft geen baat bij illegaal en crimineel vuurwapengebruik/bezit/handel. De Wapenwet zoals ze nu bestaat is streng maar rechtvaardig. Het blijft natuurlijk gemakkelijker om mensen te treffen die zich wel aan de regels houden, dan diegene die zich helemaal onttrekken a/d regelgeving.

Consequenties doorgedacht, President ? (victacausa)

2011-12-12T16:57:00.005+01:00

Herman Van Rompuy zei lang geleden eens dat een Belgische regering zonder meerderheid in Vlaanderen staats-gevaarlijk was. Goed, dat was een verstandig woord. Maar nu heeft de Europese Herman de komst van juist zo'n Belgische regering recent verwelkomd, en de premier ervan ontvangen, ook al had die man nog niet het vertrouwen gekregen van de –toegegeven ongrondwettige– Kamer.
En in het Radionieuws vanmiddag zegt Van Rompuy alweer iets verstandigs, maar hier zal hij voor de Belgische consequenties van zijn woorden een exceptie moeten inroepen. Herman blijft een voorbeeldige katholiek.

Herman Van Rompuy: Ik ben daar zelf, persoonlijk voor gewonnen. Maar alleen op het einde van de rit. Ik geef u een voorbeeld: de jeugdwerkloosheid in Oostenrijk is 8%, de jeugdwerkloosheid in Spanje is er 48. Gaat men die twee economieën laten vertegenwoordigen door één euro-obligatie vandaag? Neen.
VRT: Dat is dan solidariteit, zeggen anderen.
Herman Van Rompuy: Neen, dat is, daar zijn grenzen aan dat soort van solidariteit. Eerst moet men de zaken op orde stellen.
.

Jozef De Witte erkent gedachtenvrijheid, maar...

2011-12-10T23:22:00.022+01:00

Op donderdag 1 december vond in Daarkom, Bert Anciaux' Marokkaans cultuurcentrum aan de Wolvengracht nabij het Brusselse de Brouckèreplein, een debat plaats georganiseerd door het "expertisecentrum islamitische culturen" Mana v.z.w. rond het thema: "Is islamofobie een feit?" We belichten daaruit de onverwachte elementen.

De organisatoren vertrokken van de indruk dat "we sinds 9-11 in een almaar islamofober klimaat leven". Het debat ging niet over het beledigende en oneerlijke van de term "islamofobie", die islamkritiek in één zak stopt met psychopathologische of alleszins irrationele aandoeningen als agorafobie en arachnofobie. Wel hierover: "Los van de precieze bewoording blijft de vraag natuurlijk of 'angst voor de islam' een fundamenteel probleem wordt in onze samenleving."

Ja, zei spreker Lucas Catherine, VRT-archivaris en historicus van de islamwereld. Hij gaf een overzicht van hoe de Europese kijk op islam doorheen de eeuwen van kruistochten en kolonisatie veranderde en hoezeer angst daar al dan niet een onderdeel van was. Hij antwoordde zeer ontwijkend op mijn opmerking achteraf dat veel hedendaagse islamkritiek niet in dezelfde traditie staat als de oude Europese beeldvorming over de islam, want uit kringen van geboren moslims zelf voortkomt; en dat de VS- en NAVO-oorlogen in moslimlanden niet door traditionele of nieuwsoortige islamkritiek ondersteund worden maar integendeel met pro-islamretoriek samengaan. Geen verrassingen bij die aloude islamvriend.

Ja, zei ook Jozef De Witte, directeur van het Centrum voor Gelijkheid van Kansen en voor Racismebestrijding. Hij presenteerde cijfers die hij duidde als bewijs voor verhoogde discriminatie ten opzichte van moslims. Volgens het CGKR-jaarverslag van 2010 waren er dat jaar 3608 meldingen van discriminatie, op grond waarvan 1466 dossiers geopend werden. Daarvan 185 over geloof, waarvan 139 over de islam. De helft betrof "haat"-uitingen op websites en in kettingmails, daarnaast noteerde men ondermeer conflicten rond menu's in bedrijfsrestaurants. Er waren ook rechtszaken geweest tegen gevallen van islamitische haat ("de wet beschermt niet alleen de minderheden"), verzekerde De Witte ons. Het bleef echter onduidelijk hoeveel van die beweerde discriminatie van moslims uitging danwel tegen hen gericht was. In ieder geval klonk het allemaal zéér onschuldig in vergelijking met de verkrachtingen en pogroms die de christenen in Egypte of de hindoes in Bangladesj moeten ondergaan, en die een veelgehoord referentiepunt zijn in de hedendaagse islamkritiek, of wat Catherine en de Witte de "islamofobie" noemen.

De tegenstem kwam van Dirk Vermeire, de enige Vlaamse journalist in Turkije, getrouwd met een Turkse. Hij zette uiteen hoe het "islamofobie"-verhaal door moslims wordt misbruikt om het debat over moderniteit uit de weg te gaan. Elke tegenspraak over de problemen in en met de islam wordt tegenwoordig de kop ingedrukt met de dooddoener dat die in de kaart speelt van de Westerse "islamofobie". Niet dat er geen fobvie in het spel is,-- maar de echte fobie gaat uit van de moslims. Inderdaad, vrije religieuze en intellectuele uitingen van minderheidsreligies zoals die hier doodgewoon zijn, kom je in Turkije niet tegen.

Vermeire gaf heel wat voorbeelden over de onderdrukking van de overblijvende en steeds verder wegkwijnende minderheden en van de oprukkende islamdruk op gemoderniseerde moslims in de ooit zo seculiere Turkse republiek ("door Atatürk opgericht om 'de tijger in zijn kooi te houden'"). Een tegensprekelijk debat over interreligieuze verhoudingen, zoals dit debat zelf, is er ondenkbaar: "Een Bekende Turk zou zich niet kunnen bekeren, laat staan daarmee in de media komen zoals een Cat Stevens hier gedaan heeft. Een vzw Mana zou in Turkije niet kunnen functioneren. Probeer er al maar eens informatie over andere religies te krijgen." Kortom, tegenover al dat islamitisch obscurantisme is het goed dat er nog islamcritici zijn: "Islamofoben hebben de functie van een rookdetector in een hotel: geen aangenaam geluid, doch goed dat ze er zijn."

Post-primair racisme

Bekijken we nu eens wat nader wat de zeer machtige ambtenaar Jozef De Witte aan visie ten beste gaf. Hij erkende het gelijk van Angela Merkel met haar verklaring dat de multiculturele samenleving mislukt is. Daarmee doelde hij op de bevinding als zou 55% van de inheemsen nooit met mensen van andere etnische groepen omgaan (uitgenomen indien onvermijdelijk, bv. de persoon achter een loket waar je nu eenmaal langsmoet), en idem 22% van de Belgische Turken. Als geboren Vlaming niet met leden van minderheden omgaan, dat kan uit traagheid voortkomen; maar om als lid van een kleine en nieuw ingeplante minderheid niet met leden van de meerderheid in aanraking te komen, dat kan je alleen als je daar heel doelbewust voor gekozen hebt. Overigens zijn die cijfers zeker niet meer van toepassing op de Vlaamse jeugd, die overal te lande de klas met immigranten deelt. Wat er onder Vlamingen eventueel nog aan "racisme" zou bestaan, dat is alleszins op weg naar de uitgang.

Heel terecht trok de CGKR-directeur van leer tegen de vervlakking in de media, de hopeloze oppervlakkigheid over ernstige onderwerpen zoals levensbeschouwing en de daarmee samenhangende tegenstellingen. Maar hij getuigde zelf van verregaande en wellicht moedwillige oppervlakkigheid toen hij het spreekwoord "onbekend maakt onbemind" erbij haalde. Denkt hij nu werkelijk dat islamkritiek of "islamofobie" hieruit voortkomt dat de islam onvoldoende bekend is? Dat islamkritische geleerden als Urbain Vermeulen en Hans Jansen of ex-moslims als Afshin Ellian en Ayaan Hirsi Ali de islam onvoldoende beminnen doordat ze hem onvoldoende kennen? Simpele zielen die dit debat niet volgen, hoor je nog wel eens zeggen dat "islamofobie" het gevolg is van "angst voor het onbekende" (hoewel niemand hier blijk geeft van angst voor het nog minder bekende boeddhisme); maar van een man die zich beroepshalve in de kern van dit debat begeeft, is zulke naïef klinkende misvatting onaanvaardbaar.

Hoewel minder uitdrukkelijk dan Lucas Catherine, hield De Witte toch vast aan de voorstelling alsof de "islamofobie" niets anders is dan een nieuw masker voor het racisme uit de koloniale en nationaal-socialistische tijd: "Sinds het VN-verdrag tegen racisme uit 1966 is er een verschuiving. Primair racisme is minder verkoopbaar. Men viseert dus geen vreemdelingen of kleurlingen meer als zodanig, maar hun cultuur. Van kleur veranderen kan niet, van cultuur veranderen wel. Merk echter op dat Filip Dewinter's recente anti-moskeelied uiteindelijk dezelfde groep viseert als zijn 70-puntenplan van destijds."

Uiteraard is er een hemelsbreed verschil tussen mensen discrimineren wegens een onveranderlijk kenmerk zoals huidskleur en hen discrimineren om een gekozen en vrij vol te houden danwel te veranderen kenmerk, zoals een religieus gemotiveerd gedrag. De assimilatie waartoe "islamofoben" de moslims uitnodigen, is een radicale onmogelijkheid in de racistische visie, die op onveranderbare kernmerken focust en de daarop gedefinieerde groepen voorgoed gescheiden wil houden. Islamofobie verschilt dus niet van biologisch racisme als "subtiel" tegenover "primair" racisme, het heeft met racisme gewoon niets te maken. De eerste islamofoben waren Mohammeds eigen stadsgenoten in Mekka, van hetzelfde ras en dezelfde taalgemeente als de Profeet.

Maar beroepsantiracisten hebben zoveel profijt gehaald uit hun overjaarse waarschuwingen tegen een "groeiend racisme" dat zij daar echt geen afscheid van willen nemen. Met uitdrukkingen als "blanken tegen moslims" of "anti-moslim racisme" blijven zij de islamkritiek, die begon als inter-Arabisch debat in Mekka, in het hun vertrouwde racismekeurslijf dwingen. Hun minachting voor alle logica zou niet lang vol te houden zijn zonder de politieke machtspositie die zij genieten.

(Een andere factor daarin, een thema voor toekomstig onderzoek, is de Amerikaanse hegemonie in het hele racismediscours. In de VS is ras wel degelijke een belangrijke discriminatiegrond, ook vandaag nog, zij het nu vooral in anti-blanke zin. De poging om onze samenlevingsproblemen mordicus in rassentermen te denken kan een blinde overname van een VS-denkkader zijn. Het soort intellectueel middelmatige mensen dat zich thuis voelt in de antidiscriminatiebureaucratie is best in staat om slogans en een heel discours letterlijk en onverteerd over te nemen zonder het naar de eigen, misschien gelijkaardige maar toch eigensoortige situatie te vertalen.)

Geweld tegen moslims

De CGKR-directeur nam de moeite om de verwachte opmerkingen over de vrije meningsuiting te ondervangen. Eerst stelde hij dat er op daden van discriminatie alvast geen toegevingen mogelijk zijn: "Hoofddoeken weigeren wegens 'neutraal' of wegens klantenprotest, dat kan niet." Dus de moeizaam verworven hoofddoekvrije toestand in het Antwerps stedelijk onderwijs, dat statutair "neutraal" moet zijn, geldt voor het CGKR nog steeds als ontoelaatbare discriminatie. 't Is goed dat hij dat zo duidelijk gezegd heeft.

Maar dan over het vrije woord in de strikte zin: "Mag men bang zijn van de islam? Bang zijn is niet verboden. De gedachten zijn vrij. Ook schokkende en kwetsende ideeën moeten kunnen, leve het meningsverschil en het debat. Een godsdienst aanvallen mag, maar van mensen moet men afblijven. Aanzetten tot haat, aanzetten tot geweld, aanzetten tot discriminatie, dat zijn daden. Als ik hier 'brand!' roep, dan verwek ik paniek."

We noteren eerst en vooral dat onze pleidooien voor meningvrijheid hier toch wat vrucht schijnen af te werpen. Onze zo vaak als opperinquisiteur verguisde ambtenaar aanvaardt al dat hij geen bevoegdheid heeft over wat wij in onze geheime bovenkamer zoal zitten te denken. Zelfs meningsuitingen in privé-gesprekken wil hij wel ongemoeid laten. Dat gaat de goede kant op.

Maar openbare meningsuitingen, daaraan wil hij nog steeds beperkingen opleggen: "aanzetten tot haat mag niet". Meent hij dat werkelijk, terwijl de hele anti-racistische campagne toch één lange oproep tot haat geweest is tegen zogenaamde racisten? Was minister Louis Tobbacks aansporing om hen "met alle middelen" te bestrijden, soms geen oproep tot haat? En alleszins een zeer concrete "oproep tot discriminatie" tegen hen? De uitsluiting van leden van een geviseerde politieke partij uit de vakbond, toch een uitdrukkelijke daad van discriminatie, heeft die niet altijd de zegen van het CGKR gekregen? Of kondigt De Witte hier een drastische beleidswijziging aan?

Het punt is echter niet dat directeur De Witte hier inconsequent is. Ook al ontzegde hij zichzelf alle oproepen tot discriminatie tegen andersdenkenden, dan nog zou een verbod op zulke oproepen onverminderd strijdig zijn met de gewaarborgde vrijheid van meningsuiting. Hij mag gerust oproepen tot discriminatie; wat hij niet mag, is anderen datzelfde recht ontzeggen.

Oproepen tot geweld, die vormen inderdaad een randgeval dat misschien wel voor een verbod in aanmerking komt. In dat geval zou Tobbacks oproep (die geconcretiseerd is in talloze kleinlinkse geweldacties tegen bijeenkomsten van vermeende racisten) zeker om bestraffing vragen. Maar islamkritiek is geen oproep tot geweld. Zoals we al vaker betoogd hebben: de kans dat en westers politicus bevel geeft om geweld tegen moslims te gebruiken, is omgekeerd evenredig met zijn bereidheid tot islamkritiek.

Geen enkele bekende islamcriticus is betrokken geweest bij de dood van ook maar één moslim; terwijl Tony Blair, George W. Bush en Barack Obama tussen twee bombardementen door aan de islam alleen lof toegezwaaid hebben. Zelfs Anders Breivik, de paranoïde schizofreen die door de verketteraars van de islamkritiek als een godsgeschenk verwelkomd werd, richtte zijn kogels niet op moslims. Er is gewoon géén verband tussen islamkritiek en geweld tegen moslims. Ik ben zelf bedrijvig als publicist in de kritische islamstudie sinds 1989 (de meeste van mijn ettelijke honderden pagina's terzake zijn inmiddels gratis en zonder paswoord toegankelijk op het internet), en ik daag Jozef De Witte uit om daarin ook maar één oproep tot geweld aan te wijzen.

"Brand!" in de schouwburg

Het aardige in De Witte's betoog is dat hij, zoals zovele pleitbezorgers van censuur, het aloude argument bovenhaalt van de paniekzaaier die in een volle schouwburg "brand!" roept. Wie zou durven tegenspreken dat diens woord schade veroorzaakt en dus verboden mag worden? Valt te overwegen, maar gaat het daar wel om een "mening"? Een mening is bijvoorbeeld het volgende: wie het recht bepleit van werkgevers om hoofddoekdraagsters als werkneemster te weigeren, uit daarmee een standpunt over onderwerpen als contractvrijheid, levensbeschouwelijke neutraliteit, de nood aan integratie en dergelijke, zaken waarover ook De Witte meningen geuit heeft. Maar "brand!", over welk onderwerp is dat een mening? Welk standpunt huldigt De Witte over datzelfde onderwerp?

Over zogenaamd "racisme" beweert het CGKR sinds jaar en dag dat het "geen mening maar een misdaad" is. Dat is een smoes, want racisme is uiteraard wél een mening, namelijk over de mate van gelijkheid in rechte of in feite tussen verschillende bevolkingsgroepen. Misschien een foute mening, maar ongetwijfeld een mening. Degenen die beweren dat niet elke talige zin ook een "mening" vertegenwoordigt, hebben voor dat bijzondere geval dus ongelijk. Maar misschien hebben zij wel eens gelijk in andere gevallen. Met name is "brand!" niet wat men normaal onder een "mening" verstaat. Ten voorlopigen titel zouden we kunnen aanvaarden dat die kreet niet noodzakelijk beschermd wordt door het mensenrecht op vrije meningsuiting.

Maar zij die islamofobie vervolgen, gebruiken de "brand!"-vergelijking natuurlijk niet omdat die kreet een klasse apart vormt, maar integendeel omdat zij hem zéér gelijkaardig vinden aan de waarschuwingen tegen de islam. Allebei alarmisme, allebei paniekzaaierij, allebei zwanger van het risico op overreactie met mogelijks dodelijke ongelukken tot gevolg. Laten we daaraan toevoegen: en allebei gemakkelijk verifieerbaar.

In die schouwburg zal de roeper met het vals alarm gauw genoeg door de mand vallen. Inzake de islam zijn de waarschuwingen evenzeer toetsbaar. Bij het begin van de Arabische Lente juichten velen dat de islamcritici nu toch wel hopeloos in hun hemd gezet waren: zie je wel dat islam en democratie verenigbaar zijn! Inmiddels heeft de omwenteling in de betrokken landen, zoals eerder in Irak, tot allerlei wantoestanden ten nadele van vrouwen en vooral religieuze minderheden geleid. De verkiezingsuitslagen hebben een lachertje gemaakt van de bewering dat de radicale islam slechts een kleine minderheid van moslims aanspreekt. De evolutie na de revolutie heeft de islamcritici dus veeleer in het gelijk gesteld. Net als de niet aflatende stroom steevast genegeerde berichten over kleinere geweldfeiten tegen minderheden in Bangladesj of Nigeria. Die brandhaarden van islamgeweld zouden heel beknopt kunnen samengevat worden in volgend standpunt over de islam: "Brand!"

Islamcritici zijn zich bewust van hun recht tot spreken, en ook van hun plicht om te spreken. Wie in de uithoek van een volle schouwburg een begin van brand ontwaart, zou wel misdadig zijn als hij niét roept.

Het manifest van de G1000: manifest democratofoob

2011-12-05T16:41:00.003+01:00

Het manifest van de G1000 is democratie-onvriendelijk. Het stelt dat de democratie is verworden tot de dictatuur van de verkiezingen, en het kijkt neer op referenda. Terwijl verkiezingen een hoogdag zijn van een democratie en referenda al eeuwen de basis vormen van de Zwitserse democratische samenleving.

‘De dictatuur van de verkiezingen’ ..!

Kan je eigenlijk nog van een actie spreken die thuis hoort in een democratische samenleving, als je stelt dat verkiezingen een dictatuur zijn. De stem van de burgers wordt dus als niet democratisch beschouwd, zelfs anti-democratisch. De omkering van de basiswaarden van de democratie!
Om tot een dergelijk onvoorstelbaar besluit te komen maken ze eerst hun 'analyse' van de politiek vandaag. Enkele uittreksels:

'Na twee eeuwen stoten we op de grenzen van die formule. Verkiezingen maken het bestuur niet meer mogelijk, maar vormen juist een obstakel tot degelijk bestuur. Partijen stroomlijnen niet langer de samenleving, maar houden elkaar in een permanente houdgreep. Politiek is een hondenstiel geworden, een hogere vorm van rusteloosheid. Er zijn meer verkiezingen dan vroeger, er is veel meer druk vanuit de media, de burger is mondiger en kritischer dan ooit, partijtrouw bestaat niet meer. Het is knokken voor elke stem. Dus hoor je tijdens de campagne beloftes die lekker klinken maar lastig te realiseren zijn. Een politicus van pakweg 1911 had macht, die van 2011 heeft angst ...'

'De Belgische burger was nooit sneller ingelicht over politieke ontwikkelingen als vandaag. Elke seconde kan je de verwikkelingen volgen en becommentariëren, maar slechts eens om de vier jaar mag je stemmen. Vinden we het gek dat de online fora van onze nieuwssites vol staan van gefrustreerde, schreeuwerige berichten? Nooit eerder was de burger zo mondig – en tegelijk zo machteloos. Nooit eerder was de politicus zo zichtbaar – en tegelijk zo radeloos.'

Hun besluit:
'Democratie is verworden tot de dictatuur van de verkiezingen'.

Hiermee geven ze alle schuld van alles wat in ons super-particratisch land er niet democratisch aan toegaat aan ‘de kiezer’. Het is demagogisch, want het zet de hele particratie uit de wind. Veel meer verkiezingen dan 'vroeger' zijn er niet, en ook al niet meer dan in de landen rondom ons. Denk maar aan Frankrijk waar men bij elke verkiezing twee keer gaat stemmen. Wanneer de partijen telkens weer dezelfde zogenaamde 'stemmenkanonnen' laten aandraven bij elke verkiezing, met nepkandidaten die al vooraf zeggen hun mandaat niet op te nemen, of bij gelijktijdige Europese, federale en regionale verkiezingen zelfs op drie lijsten stonden, dan ligt het probleem niet bij de burger, maar bij de partijen. Terwijl het manifest zelf aangeeft dat er maar om de vier jaar (federale) verkiezingen zijn. Is dat de dictatuur van de verkiezingen? Het zouden er eerder meer mogen zijn, zodat de burger niet alleen op discussiefora zijn gedacht kwijt kan, maar regelmatig in het stemhokje de politici kan sanctioneren.
Als het regeerakkoord van Di Rupo wordt uitgevoerd, zouden we in tegendeel minder verkiezingen krijgen; slechts om de vijf jaar, alle niveau’s op dezelfde dag. Federale verkiezingen tussendoor zouden nog kunnen wanneer een regering valt en er geen meerderhid meer te vinden is voor een nieuwe. Dan zou de nieuwe regering na tussentijdse verkiezingen de vijf jaar vol maken. Dat wordt dus minder in plaats van meer democratie in het vooruitzicht.

België is geen democratie

Met de kiezer is niets mis, maar de vele grendels zijn de obstakels voor een degelijk bestuur. Dankzij de alarmbelprocedure, bijzondere wetten en pariteit in de regering hebben de Franstaligen op federaal niveau een vetorecht op elke beslissing. De gewone democratische meerderheid is in België volledig uitgeschakeld en vervangen door een blokkeringsmacht van de minderheid. Een democratie heeft als algemene regel dat wetten door een eenvoudige meerderheid van de verkozenen worden goedgekeurd. Soms met een 'wisselmeerderheid', zoals bij de abortuswet in 1990. In België zijn sinds 1970 nogal wat uitzonderingen ingevoerd op een eenvoudige meerderheid, met wetten die alleen met een meerderheid van beide taalgroepen kunnen goedgekeurd worden. En die lijst van belangrijke aangelegenheden in de grondwet is behoorlijk lang.... Voor het federale parlementair werk in een echte democratie zou een gewone meerderheid van Belgische kamerleden voldoende moeten zijn, ook als die bestaat uit een Vlaamse minderheid, of omgekeerd. Met de alarmbelprocedure zetten de Franstalige partijen echter het democratisch bestel van het Belgisch federaal niveau buiten spel.Onderhandelingen zijn verworden tot wat De Gucht een ‘diplomatieke conferentie’ noemt. België is niet alleen een particratie met overdreven macht van de partijvoorzitters en hun kleine intieme kring, maar werkt vooral ook als een confederatie van onafhankelijke staten, met alle voordelen voor de Franstaligen (veto’s, transferts) en de lasten voor de Vlamingen.

Het zijn niet de verkiezingen die een obstakel zijn voor goed bestuur, maar het vetosysteem dat leidt tot ‘diplomatieke conferenties’. Vlaanderen stemde uitgesproken (centrum-)rechts, Wallonië uitgesproken links. En daarna komt er een sterk links georiënteerde regering tot stand, pas nadat door een zeer links plan voor een regeerakkoord met veel extra belastingen (nota Di Rupo) de grootste Vlaamse en Belgische partij kon uitgerangeerd worden. Er kan geen meerderheid meer gevormd worden op basis van de totale Belgische verkiezingsuitslag, maar blijkbaar alleen nog als er aan Franstalige kant een meerderheid is. De stem van elke Belg is niet meer gelijk bij de Belgische verkiezingen. De kern van het probleem komt door de permanente houdgreep van de Franstaligen, niet van de kiezer.

Het besluit van de analyse in het G1000 manifest zou dus moeten zijn:
‘De houdgreep van de Franstaligen heeft geleid tot een dictatuur van de minderheid en heeft de basisprincipes van een democratie ondermijnd.’

Maar tot dat besluit kunnen de initiatiefnemers van de G1000 blijkbaar niet komen. Dat maakt hun hele initiatief tot pallaveren naast de kwestie.

Leugens over referenda

Over referenda liegt het manifest, en het blameert en vernedert minstens alle Zwitsers door zijn valse informatie:
In het manifest:
'Bij een referendum moet je alleen stemmen, bij deliberatieve democratie moet je ook praten en luisteren.'
Bij de veelgestelde vragen staat:
'Is een referendum geen beter idee?
Nee. Bij een referendum vraag je iedereen te stemmen over een onderwerp waar slechts weinigen iets van af weten. Bij deliberatieve democratie vraag je aan enkelen om zich te informeren en met elkaar te delibereren. De resultaten zijn doorgaans veel rijker en zinniger.'

Alsof er bij referenda geen half jaar publiek debat aan voorafgaat.. Alleen al liegen over een andere vorm van inspraak die voor meer democratie zorgt diskwalificeert het G1000 initiatief. Tezelfdertijd zetten ze eigenlijk ook in de grond elke democratische verkiezing in een slecht daglicht, want ook daar heeft iedereen één stem, en kan men evengoed beweren dat 'slechts weinigen' iets afweten van bijvoorbeeld de gevolgen van bepaalde politieke keuzes. Met dergelijke argumenten ondergraven ze de basisprincipes van de democratie zelf.

Pretentieus

Met een dergelijke ingesteldheid tegenover verkiezingen en bindende referanda kan uit zo een initiatief nooit iets goeds voor de democratie voortkomen, wat voor positieve aspecten een deliberatieve bijeenkomst in het algemeen ook mag hebben. Om nog te zwijgen over de pretentie die spreekt uit hun ondertitel bij de benaming 'G1000': 'Heel het land spreekt'. Wat na de G1000 van 11 november komt is ook nogal onduidelijk: de voorstellen van de G1000 worden verder behandeld door een groep van 32, de G32, die samen met ‘experts’ tegen eind april ’12 concrete voorstellen zou maken op basis van de prioriteiten die er op 11 november uitgekomen zijn.

Toemaat

Walter Pauli over de bijeenkomst: ‘Spreken in naam van of zelfs vanuit ‘het volk’: dat heeft de G1000, ondanks (of juist door) zijn zorgvuldige en zelfs hyper-correcte selectie, nooit kunnen waarmaken. Het bleef een vergadering van zevenhonderd welmenende burgers. Dat is behartenswaardig, maar als politiek signaal amper relevant.’ (Knack, ma 14 nov ’11, ‘Alzo sprak de G1000’)

De website van de G1000

De Broeders en het Licht (victacausa)

2011-12-05T00:39:00.007+01:00

Nu Egypte, net zoals buurland Libië trouwens, eindelijk een moderne democratie is geworden (na meer dan duizend jaar dictatuur), zien we dat de Moslimbroederschap daar ongeveer 40 procent van de stemmen haalt. Dat is dubbel zoveel als Al Noor een Salafi-partij, vernoemd naar de sura Het Licht.
Samen dus een stevige meerderheid, en het is vaak een waarborg voor een stabiele regering als niet al te veel partijen de koek moeten delen.
“A result reflecting a growing embrace of religious-oriented sentiment across turbulent North Africa”, zegt CNN mooi. Wanneer die groei en die omarming en dat sentiment precies zijn begonnen, vertelt de zender ons niet.

Nu, met die Moslimbroeders loopt het inderdaad niet zo’n vaart. Het is zelfs zo dat je in hun grote Geneefse boekhandel (die ik tien-twaalf jaar geleden wel eens bezocht: de broer van Tariq Ramadan dreef die zaak toen) prentenboeken kon aantreffen, kinderboekjes dus met afbeeldingen van mensen en dieren. Dat zou van de salafisten van Al Noor meen ik niet gemogen hebben, want die laten enkel arabesken toe, zij het met hier of daar een gestileerd bladermotief. Wel bleven die tekeningen van de Broeders altijd pedagogisch en stichtend: hoogstens zag je eens een terechtstelling, wellicht van een misdadiger of een ongelovige. Tenminste, dat neem ik aan, want de krullen en streepjes en stipjes in de tekstballonnen kon ik niet lezen.

Maar goed, het blijf vervelend dat die twitterende Egyptische studenten die we zo veel hebben gehoord –in uitstekend Engels vaak– wel grote indruk hebben gemaakt op onze journalisten, maar minder in het Egyptische stemhokje. ‘s Lands wijs, ’s lands eer, zullen we zeggen. Laten we inderdaad maar eens kijken en afwachten hoe het daar verder afloopt met die “grootste democratiseringsgolf sinds de val van de Berlijnse Muur”, zoals Tom Naegels nog hoopvol schreef, de eerste februari dit jaar in De Standaard.

Naegels werd toen, in het begrijpelijke enthousiasme van zijn jeugd, zelfs een beetje uitdagend:

“Waar zijn ze nu? Al die intellectuelen die ons normaal iedere dag minstens één keer donderend voorhouden dat ‘de islam' nooit democratie zal aanvaarden. Omdat de ‘psychoculturele software van de islamiet' dat nu eenmaal afwijst. En dat het daarom normaal is dat al die Arabische landen dictaturen zijn. De Profeet zélf was immers een dictator!”

Genoeg over die verre landen: op de BBC hadden ze net een mooi interview over bepaalde toestanden in het Verenigd Koninkrijk, en dat ligt toch al wat dichter bij huis. Het ging over het verminken en vermoorden van vrouwen. Misschien vindt Tom hier nog iets over “psychoculturele software” dat hij herkent:

BBC: Hoe komt het, denkt u, dat wij, in zekere zin als gemeenschap moeite hebben om dit probleem onder ogen te zien?
Diana Nammi: Wel, het is zo dat wij dit moeten onderkennen, en geloven dat dit gebeurt, dat het echt is en niet zomaar een verzinsel. Dit cijfer toont aan dat minstens 3000 vrouwen officieel erkend zijn als slachtoffers van verschillende vormen van eer-gerelateerd geweld, en ik geloof dat het enkel een tipje van de ijsberg laat zien, en dat de realiteit een flink stuk donkerder is. Dus, wat kunnen we ondernemen om deze mensen te helpen, deze vrouwen te helpen, de slachtoffers, en aan de situatie iets te veranderen, hen kracht te geven om de denkwereld in de gemeenschap te veranderen? Het is inderdaad zo dat we veranderingen kunnen bewerkstelligen, maar om vooruitgang te maken hebben we steun voor nodig en een belangrijke inspanning van de regering, zodat we meer kunnen doen dan wat we de laatste tien jaar hebben gedaan. We hebben enkele zulke veranderingen teweeggebracht, maar onvoldoende. We staan aan het begin van deze ommezwaai.
BBC: De slachtoffers zijn onveranderlijk moslimvrouwen [later in het gesprek zal Nammi deze absolute bewering enigszins nuanceren, en erop wijzen dat er ook bij Hindoes, Sikhs enz. geweld voorkomt]. Denkt u dat er bij de politie, bij de autoriteiten een soort omzichtigheid speelde, een onwil om tegen deze bevolkingsgroepen in te gaan?
Diana Nammi: Wat ik kan zeggen is dat we in het VK een aanpak hebben die “politieke correctheid” heet, en dat die politiek soms slecht is. En dat kwam voor en bepaalde hoe men omging met zaken die zich in de moslimgemeenschap voordoen. Kwaad is kwaad, misdaad is misdaad, binnen om het even welke godsdienst of gemeenschap, en dus moeten wij handelen, een gelijke behandeling geven aan deze bevolkingsgroep zoals aan een Britse bevolkingsgroep. Ik bedoel, er mag geen enkel verschil zijn wat betreft de aanpak van misdaden. Dat element speelt inderdaad. Plus de onwetendheid meen ik, want ik moet zeggen dat de meerderheid van de slachtoffers inderdaad uit de moslimgemeenschap komt, een realiteit die wij nodig moeten erkennen, willen wij proberen om een strategie te vinden, een werkplan om hen te helpen.

BBC: Why do you think it is, that in a sense as a society we have struggled to confront this problem?
Diana Nammi: Ah, the thing is that we need to identify and believe that this is happening, is true, is not just an imagination. This figure shows that at least 3000 women have been recorded as a victim of different forms of honour based violence, and I believe it just shows a tip of the iceberg, and the reality is far more dark. So, what we can do to help those people, to help those women, the victims, and to change the situation, to empower them, change the mind-set of the community? It is something that we can make changes, but we need to have support and a great effort by the government to step forward and do something more than what we have done during the last ten years. We have done some such changes, but it’s not enough. We are at the beginning of this change.
BBC: The victims are invariably Muslim women. Do you think that there was an element of wariness from the police, from the authorities about wanting to confront these communities?
Diana Nammi: I can say that we have got a policy in the UK, it says, political correctness, which sometimes is politically wrong. And it’s happened within how to confirm, how to deal with issues that happen within the Muslim community. Wrong is wrong, crime is crime, within any religion or any communities, then we have to act, act equally, for the same community equal to a British community. I mean, it must be no any difference in terms of dealing with crime. So it has been an element. And ignorance I believe, but I am afraid the majority of the victims are from Muslim community, and we need to believe that reality, and try to have a strategy and work plan how to help them.
.
.

Die regering di Rupo zal allereerst aan Koen Fillet een flinke duit kosten (victacausa)

2011-12-04T00:20:00.002+01:00

Nu Koen zijn vaderlandse baard wil afscheren, terwijl hij zijn oud scheergerief misschien niet eens meer kan vinden, willen wij hem wijzen op enkele praktische en zelfs financiële gevolgen van deze beslissing.

Hoe gaat een scheerbeurt in zijn werk? . . .

Na een warme douche, die als neveneffect de baard zal verzachten, neme men het scheermes ter hand.

Hier lopen de prijzen meteen sterk uiteen; sommigen zullen zweren bij een Thiers-Issard (Frankrijk), gesmeed uit damascus steel (Engeland), met een breedte van 6/8 duim en gevat in hoorn of slangenhout; zij zullen bereid zijn om hier 800 € of meer voor neer te tellen; anderen stellen zich tevreden, ook met een Thiers-Issard 6/8 (eventueel maar ⅝), ook handgemaakt en dubbelhol geslepen (singing razor), maar uit een andere staalsoort, die weliswaar niet dezelfde hardheid bezit en bijgevolg vaker herslepen moet worden (niet te verwarren met het wetten, dat dagelijks moet gebeuren, cf. infra); zij zullen met 200 € volstaan.

… en men hale het mes met enkele snelle bewegingen over de scheerriem. Eerst over de ‘ruwe’ katoenen achterkant, die met een passende crème (ongeveer 8 €) is ingevet, en vervolgens over de delicate lederen voorkant. Dit leder (Duitsland) hoort afkomstig te zijn van het veulen, liever dan van het rund, en zal liefst een flinke lengte hebben (reken met ongeveer 80 € want uit één veulen gaat maar een beperkt aantal riemen ‘feinstes Kern-Juchten’).

Men legge het mes nu even terzijde en grijpe de scheerkwast. Die is van dassenhaar vervaardigd; Plisson (Frankrijk) heeft er al goede vanaf 60-70 €, maar er zijn er ook duurdere, afhankelijk van het deel van de dassenvacht dat werd verwerkt.

Men dope de kwast in het scheerbekken (Engeland), in zeer heet water. De prijzen voor een shaving bowl lopen te sterk uiteen om een richtlijn te geven.
De scheerzeep zelf kan Frans zijn, of duurder Engels, maar ook een eenvoudige Italiaanse zeep voldoet (11 €). Deze moet wel zuurvrij zijn, ter bescherming van het mes dat makkelijk gaat roesten.

Men zepe de baard twee keer in, zodat de huid heet aanvoelt, de haren zacht worden en de poriën opengaan, zonder hetwelk glad scheren niet mogelijk is.

Na de scheerbeurt bevochtige men het aangezicht met heet water, en wrijve het in met een aluinsteentje (Frankrijk, 5 of 6 €), dit tegen het branderige gevoel, le feu du rasoir.

Het mes worde vervolgens grondig afgespoeld, gedroogd en opgeborgen. Het moet nu minstens 24u. rusten voor het opnieuw gewet mag worden.
Beter nog is het om twee scheermessen afwisselend te gebruiken, en er bestaan ook kistjes met zeven messen, met daarop de dagen van de week gegraveerd.

Na de aluin kan men vluchtig wat eau de toilette aanbrengen (Frankrijk, 60 €), sterker en beter dan zogenaamde after shave.

Wat apart nog vermeld moet worden, is dat een scheermes, ook al wordt het vóór elke scheerbeurt gewet, toch om de zoveel maanden geslepen dient te worden. Dit gebeurt op een zeldzame steen, coticule genaamd en afkomstig uit een groeve nabij Vielsalm (België) én nergens anders te vinden. De Romeinen gebruikten die steen al, en de groeve is bijgevolg bijna uitgeput.
De prijzen verschillen, al naar grootte en kwaliteit. De duurste exemplaren kunnen 400 € en meer kosten, maar met een kleiner exemplaar van 100 € gaat het ook. Een tweede, meestal driehoekig steentje, soms ook trapeziumvormig, wordt vaak gratis bijgeleverd, en daarmee kan de grote steen eerst ‘vlak’ worden gezet, voor het eigenlijke slijpwerk. De grote steen wordt natgehouden met enkele druppels klaar water.

Voor de totaalsom maakt het niet uit, maar nu vergat ik nog te zeggen, Koen: eventuele piccoli problemi della rasatura kunnen voor 0,60 € opgelost worden.

Goossens en Magnette: trouwe marxisten

2011-11-25T13:00:00.002+01:00

Paul Goossens vergelijkt Angela Merkel met Machiavelli. Behalve De Grauwe zijn volgens hem ‘de meeste Vlaamse economen’ kneusjes met een bedenkelijk verhaal en geloven ze in sprookjes. En zijn ze schuldig aan collusie. Noels is een ‘doorgeschoten heimat-econoom’. Wie er met hem niet mee akkoord gaat dat de ECB volop en onbeperkt overheidsobligaties opkoopt is gek. De economen die aan die aanpak twijfelen hebben een verborgen politieke agenda. De marxist Goossens die probeert andere meningen dan de zijne te kleineren in een zielig en niveauloos scheldpamflet.

‘Europa-journalist’ Paul Goossens publiceerde nog eens een pamflet van meer dan anderhalve bladzijde in De Standaard, onder de titel ‘Oorlog om de Europese bank’ (DS 23.11.11, alleen leesbaar voor abonnees). Daarin vergelijkt hij Angela Merkel met niemand minder dan Machiavelli. (‘Stel dat Machiavelli een eigentijdse Berlijner was, zou hij de eurocrisis anders hebben aangepakt dan Angela Merkel? Nee toch. Evengoed zou hij de regeringen van de lidstaten op het vuur van de financiële markten hebben laten gaar koken.'). Wat Merkel met de opvattingen van Machiavelli te maken heeft is een raadsel, om niet te zeggen domme idiote kletspraat van een warkop. Maar bij snellectuur heeft hij zijn doel bereikt: Machiavelli is niet direct een personnage dat sympathie opwekt, wel integendeel, en dat straalt dan af op Merkel. Verder is het hoegenaamd geen opiniestuk, maar een pamflet ter glorie van het links etatisme en interventionisme. ‘De markten verstikken de democratische besluitvorming,’ beweert hij zonder blozen, terwijl ‘de markten’ niets zouden kunnen ondernemen moesten de regeringen hun begrotingstekorten niet hebben laten aangroeien en de overheidsschuld niet tot in de hemel hebben laten klimmen.

De Grauwe verdedigt blijkbaar in deze een stelling die Goossens dierbaar is: de ECB onbeperkt laten tussenkomen om staatsobligaties op te kopen. Dus wordt De Grauwe opgehemeld, en zijn alle andere economen maar kneusjes. (‘Aan de autoriteit van De Grauwe kan niemand tippen. Ongetwijfeld zijn Geert Noels, Ivan Van de Cloot en Van Overtveldt lokale beroemdheden, De Grauwe speelt als enige in de Champions League.’). Al die anderen geloven in sprookjes, en hun verhaal is bedenkelijk. Desnoods scheldt hij ze uit voor ‘doorgeschoten heimateconomen’. (‘Nogal wat Vlaamse economen hebben twee obsessies (competitiviteit en inflatie) en één universeel recept: bezuinigen. Ongeacht het jaargetijde of de economische cyclus, voor Noels moet de buikriem altijd aangehaald worden en moet er op de kleintjes gelet, een micro-benadering die typisch is voor vermogensbeheerders en doorgeschoten bedrijfs- of heimateconomen. Dat zo'n beleid een land en een continent voor lange tijd in een recessie kan onderdompelen, hoor je bij deze lieden bijna nooit. Daarvoor is hun geloof in het sprookje dat besparingen in een depressieve economie de economie zullen stimuleren, te groot. Al even bedenkelijk wordt hun verhaal als er een centrale bank in opduikt. Dat mysterieuze ding wordt meestal versimpeld tot een razend gevaarlijke geldpers, die absoluut uit de handen van de politici of, erger nog, keynesianen moet blijven.’).

En hij beukt maar verder: dat men ‘de Vlaamse economen’ niet of nauwelijks hoort over derivaten en andere complexe financiële producten ligt volgens hem noch min noch meer aan collusie! Collusie tussen de universiteiten en de bankwereld. Dat geldt blijkbaar dan alleen niet voor De Grauwe? (‘Dat Vlaamse economen in deze nauwelijks hun stem laten horen, is geen toeval. Niet zo lang terug was de universiteit de kortste weg naar een topfunctie in het bank- of financiewezen. De collusie garandeerde de bankiers minimale theoretische en politieke tegenspraak. Het gevolg? Hybris en bankgiganten die met toxische producten waren opgefokt.’).

En het gaat noch verder met een scheldpartij: wie het met hem niet eens is, is gek, of werkt voor een hefboomfonds. (‘De markten zullen niet inbinden, tenzij de zwaarste artillerie uitrukt, de ECB dus. Waar het nu op aankomt, is dat de destructieve marktlogica onmiddellijk wordt gestopt. Wie die prioriteit in twijfel trekt, is gek of werkt voor een hefboomfonds.’).
Maar dat is nog niet genoeg: de economen die daaraan twijfelen hebben of een verborgen agenda of ze lezen teveel Duitse kranten. (‘Alleen de Europese Centrale Bank kan nog verhinderen dat de eurozone in de totale chaos wegzinkt. Ongetwijfeld is zo'n operatie niet zonder risico's en valt collateral damage niet uit te sluiten. Et alors? Een brandend huis moet je blussen, de waterschade neem je er noodgedwongen bij. De economen die daaraan twijfelen, hebben te veel Duitse kranten gelezen of ze hebben een verborgen, politieke agenda.’).

En dan pas komt de reden van zijn hele aanval, heft hij een tipje van de sluier op van zijn verborgen agenda, want hij vervolgt: ‘Hoe groter de druk van de markten, hoe groter de hefboom om de sociale en politieke weerstand te breken.’ De operatie van tussenkomst door de ECB is niet zonder risico, schrijft hij zelf, zonder dat hij enige informatie geeft over die risico’s. Maar, ‘et alors’, die doen er helemaal niet toe. Het moet gebeuren, om de sociale en politieke weerstand niet te breken. Een variante op de eisen van het behoud van alle sociale verworvenheden, of van de Franstaligen die niet mogen verarmen, enz... En daar heeft een marxist als Goossens veel voor over, net zoals de PS. Ook al zitten er grote risico’s aan vast, die ondermeer Merkel niet (nog niet?) wil nemen. Daarom vergelijkt hij ze met Machiavelli, en scheldt hij alle economen uit met een andere mening. Een zielig pamflet, wellicht goed voor de Pravda of De Rode Vaan, dat spijtig genoeg als ‘opiniestuk’ een uitgever vond, een zichzelf ‘kwaliteitskrant’ noemend dagblad.

Kameraad Magnette

Magnette formuleert het op zijn manier: 'Men kan ons onder het voorwendsel van internationale druk niet vragen sociale verworvenheden en openbare dienstverlening op te offeren (...) of zich een volledig politiek programma laten opdringen.’ Hiermee verdedigde hij op de RTBF-radio donderdagmorgen 24 nov ’11 waarom formateur Di Rupo aan de koning om bedenktijd vroeg om na te gaan of het nog mogelijk is een akkoord te bereiken dat aanvaardbaar is voor de zes partijen. Magnette: 'Er moet niet lang worden nagedacht, maar alvorens weer aan tafel te gaan zitten, moet worden nagegaan of de zes partijen de wil hebben te slagen... Het slechtste signaal naar de buitenwereld zou zijn weer aan tafel te gaan zitten en 'binnen 24 of 48 uur opnieuw een blokkering vast te stellen'. (DS online, 24.11.11, 9u25).

Het slechtste signaal was natuurlijk dat Di Rupo maandag wegliep van de onderhandelingstafel en alweer koning Albert gebruikte als wapen in zijn schaakspel om maximaal zijn zin te krijgen bij de regeringsonderhandelingen. Kan zo een deserteur wel eerste minister worden? Zal hij dan ook om de haverklap gaan lopen om bij de koning uit te huilen en om zijn gelijk te krijgen?

De PS blijft de Europese druk die ze eerder al slechts ‘suggesties’ noemde weg wimpelen, en nu zegt Magnette dat de PS geen enkele sociale verworvenheid of openbare dienstverlening wil opofferen, ‘onder het voorwendsel van internationale druk’. De volgende dagen weten we meer. Zijn er voldoende andere politieke partijen die daar in meegaan, en aan Di Rupo toegeven wat hij wil krijgen, omdat zij niet willen verantwoordelijk gesteld worden voor nog meer uitstel, nog meer internationale druk en een nog hogere spread? Dan heeft Di Rupo met een vorm van chantage bereikt wat hij wou, krijgen we nog meer belastingen en gaan we zeker een nog grotere spread en Griekse toestanden tegemoet. Van machiavellisme gesproken. (Zie ook ‘Di Rupo kan het perfect’)

Toemaat 1

Lezersreactie op het pamflet van Goossens, Op 23 november 2011 omstreeks 15:23, zei André V., Ukkel:
‘Een typische Goossens bijdrage: ik heb gelijk en al wie dat niet toegeeft, is een idioot. Bewijs: hier is een Jan of Piet die dat ook zegt wat ik zeg. Quod erat demonstrandum en nu allemaal bek toe. Daarbovenop nog wat beledigingen en persoonlijke aanvallen en klaar is Paul. Waar gaat het bij Paul werkelijk om? Dat wat in de volksmond de sociale welvaartstaat is, is aan het ineenklappen als een kaartspel. Waarom? Wegens een ondraagbare en niet meer terug te betalen schuldenlast. M.a.w. wanbeheer. En wie heeft die schuldenlast opgestapeld, ondanks alle goede raad om dat niet te doen? Paul's medestanders. Waarom is dat zo erg? Omdat de sociale welvaartstaat een prachtige uitvinding had kunnen zijn als Paul's vrienden er maar waren afgebleven en we die uitvinding door competente mensen hadden laten realiseren. Mensen die niet vastgeroest zijn blijven zitten in voorbijgestreefde en utopische 19de eeuwse vooroordelen en van daaruit, zij die hun rotzooi nu moeten opkuisen, staan uit te jouwen.’

Toemaat 2

De volgende dag reageert Ivan van de Cloot, hoofdeconoom Itinera Institute in een opiniestuk in De Standaard als volgt: ‘Paul Goossens gelooft in een complottheorie waarbij sommige Vlaamse economen tegen interventie zijn van de Europese Centrale Bank, omdat de druk op de politieke ketel daardoor hoog blijft om een agenda van structurele hervormingen te realiseren. De auteur suggereert dat die economen dat bepleiten ten koste van het algemene belang, een soort van verrottingsstrategie dus (DS 23 november). Ik kan niet in het hoofd kijken van mijn collega's, maar dit lijkt me als intentieproces nogal straffe kost. Is het niet correcter om te kijken naar de argumenten die gehanteerd worden in plaats van onmiddellijk een verborgen agenda te vermoeden?’ (Stuk gratis leesbaar. Titel: ‘Intentieprocessen & co - Over het complot van de Vlaamse economen’)

Toemaat 3

Goossens fulmineert in zijn pamflet ook tegen Eric Van Rompuy: ‘Zondag 6 november al, haalde hij in zijn blog voor de tweede keer in nauwelijks tien dagen naar De Grauwe uit. Hij ergerde zich aan diens promotie tot huiseconoom van de VRT, terwijl hij nochtans de foute remedie voor de eurocrisis bepleitte. Voor Van Rompuy is het een ketterse gedachte dat de ECB de grote middelen inzet.’

Schrijft Van Rompuy dat hij het een ketterse gedacht vindt dat de ECB de grote middelen inzet? Oordeel zelf, hierna de tekst van Van Rompuy op zijn website publiceerde onder de titel ‘Geërgerd’:
‘Bij het kijken naar de Zevende Dag heb ik mij geërgerd aan:
- Paul De Grauwe: deze heeft de status gekregen van huiseconoom van de openbare omroep. Als professor gelden zijn stellingen als objectief en wetenschappelijk en niemand spreekt hem nog tegen. Zo hoor ik nu al dagen lang op de publieke radio en televisie dat “de oplossing van de eurocrisis erin zou bestaan dat de Europese Centrale Bank de geldkraan moet openzetten en zonder limieten staatsobligaties moet opkopen van de zwakke eurolanden als Griekenland en Italië”. Zijn opvolger aan de KUL, prof. Frank Smets, stelt daartegenover: “Als de ECB een soort blanco cheque geeft aan de overheden zou dit een omgekeerd effect hebben. Het leidt tot budgettair laxisme. Die overheden zouden dan de noodzakelijke sanering van de overheidsfinanciën uitstellen.Volgens het Europees verdrag is monetaire financiering (geld drukken om overheden te financieren) trouwens niet toegelaten. De ECB kan niet onbeperkt cash ter beschikking stellen van de overheden.” (De Tijd 5/12). Een andere topeconoom Frank Boll waarschuwt “voor inflatie bij het onbeperkt toenemen van de geldmassa. Het opendraaien van de geldkraan is om de financiële crisis te bestrijden geen goed idee en tast op termijn het vertrouwen aan.” ( De Tijd 3/12). De Grauwe heeft 35 jaar lang aan generaties studenten in Vlaanderen onderwezen dat de rol van de overheid zich moest beperken tot het beheersen van de “money supply”; de overheid had in zijn monetaristische visie geen andere ordenende taak in de markt. Dat was toen zijn wetenschappelijke analyse; vandaag hoor ik net het omgekeerde. Wordt de publieke opinie hier niet misleid? De Grauwe heeft natuurlijk het recht om zijn mening te uiten maar kan de openbare omroep ook geen andere stemmen laten horen? Economie is geen exacte wetenschap en zit vol meningen en waardeoordelen. Nu komt het over alsof er maar één objectieve waarheid is.’

De neo-eurosceptici (Hoegin)

2011-11-19T23:45:00.000+01:00

Sp.a-voorzitter Bruno Tobback zou in besloten kringen regelmatig laten horen dat hij zich «geen moer aantrekt van wat Europa komt vertellen». PS-kopstuk Paul Magnette dan weer verkondigde onlangs dat de Europese sociaal-economische aanbevelingen voor België slechts een «inspiratiebron» waren. En ook de populistische manier waarop Kathleen van Brempt twee weken geleden in De Zevende Dag uithaalde naar alles wat van «Europa» komt, doet de wenkbrauwen fronsen. Het is immers ooit anders geweest.

Inderdaad, de tijd dat de socialisten bij de grootste aanhangers van het Europese «project» (zoals dat dan heet) konden gerekend worden, ligt nog niet zó ver achter ons. Meer dan een jaar of vijf–zes hoeven we eigenlijk niet terug te gaan in de tijd om nog resten te vinden van het enthousiasme van de linkerzijde voor de EU. Het was de tijd dat de Europese Unie nog gebruikt kon worden om het migrantenstemrecht in België door te duwen. Het was de tijd dat men hoopte achtergestelde landen te kunnen «ontwikkelen», door via het achterpoortje van één of ander Europees verdrag de mensenrechten abortus en het homo-huwelijk algemeen ingang te doen vinden, en dan liefst van al nog zonder inspraak van de lokale bevolking. De Ierse vrees hiervoor naar aanleiding van het referendum over het Verdrag van Lissabon, door «Europa» weliswaar nadrukkelijk afgewimpeld als paranoia, was wel degelijk gewettigd, want de plannen lagen klaar in de linkse lade. En men was absoluut niet van plan een Iers-katholieke versie van Bruno Tobback de optie te laten zich «geen moer aan te trekken» van wat Europees links hem ging komen vertellen.

Het is dan ook traditioneel rechts, dat vaak nog belang wil hechten aan in een Europese context compleet achterhaalde begrippen als democratie, inspraak en soevereiniteit, dat tot nu toe het verwijt van euroscepticisme naar het hoofd geslingerd kreeg. Zeker, ook aan de linkerzijde liepen er hier en daar wat eurosceptici rond, maar dat beperkte zich voornamelijk tot figuren die het maar niets vonden dat het Europees Parlement nog altijd een verkozen parlement was, en niet één of andere door de nomenklatoera samengestelde raad, waarbij het woord «raad» uiteraard in de eerste plaats als een vertaling van het Russische woord sovjet (совет) gezien diende te worden. Wie tot nog toe het woord eurosceptisch uitsprak, zei dus vooral ook rechts, bekrompen, anti-sociaal, eng-nationalitisch en proto-fascistisch, en bijvoorbeeld nadrukkelijk niet links, progressief of sociaal-democratisch.

Aan de Europese natte droom van links kwam echter geleidelijk aan een einde naarmate in de lidstaten de ene socialistische regering na de andere vervangen werd door een conservatieve regering. Gedaan met de hoop op een Europese sociale zekerheid die zou kunnen zorgen voor uitkeringen op Scandinavisch niveau gekoppeld aan regels toegepast op Mediterrane leest. Bovendien zorgt de recente financiële crisis ervoor dat er nog maar weinig tijd overblijft voor fetisjen als euthanasie en homo-adoptie, toch ook twee fundamentele mensenrechten in de linkse bijbel. Nu de conservatieven meer en meer de plak zwaaien in Europa, en de economische realiteit het gulle uitkerings- en overheidstewerkstellingsbeleid van een aantal landen heeft ingehaald, is de ster van de Europese Unie bij links sterk gedaald, om niet te zeggen dat het woord «Europa» er bijna synoniem is geworden voor het scheldwoord «neo-liberaal». En dat wil al wat zeggen.

De links-populistische onzin die sommige socialistische kopstukken echter uitslaan, is soms echt niet te harden. Zo was er bijvoorbeeld Kathleen van Brempt, die in De Zevende Dag beweerde dat de Grieken toch zelf niet schuldig zouden zijn aan de huidige Griekse schuldencrisis, en er daarom ook niet het slachtoffer van mogen worden. Toch een gedurfde stelling, want het zou betekenen dat alleen maar immigranten geprofiteerd zouden hebben van de pensioenen van overleden Grieken. Of overleden immigranten. Alsof de Griekse bevolking ook de opeenvolgende sjoemelende regeringen opgelegd gekregen heeft door Europa. Alsof het geen Grieken waren die loon uitbetaald kregen voor overheidsbaantjes waar ze zich nooit lieten zien, of zich zelfs niet hoefden te laten zien. En alsof het geen Grieken waren die zich prompt organiseerden om al hun vernuft aan te wenden om te kunnen ontkomen aan elke vorm van extra belasting dan ook, ja zich zelfs met grote woede verzetten tegen een poging van de Griekse overheid om al jarenoude belastingen nu ook effectief te gaan innen.

Wat bovendien opviel: als Kathleen van Brempt op één ding erg gebrand was, dan toch wel op het vreselijke feit dat de Duitsers – die uiteindelijk toch de Griekse, Italiaanse en Spaanse putten zullen moeten dempen – niet zomaar bereid zijn hun portemonnee volledig open te trekken. Ja, stel je dat voor, in volkomen tegenstelling dus tot de Vlamingen, die jaarlijks zonder veel morren meer dan tien miljard euro lammeren aan de Franstaligen, vooral dan nog omdat ze het vaak niet eens weten. De Duitse regering bedankt daar echter voor, en is niet bereid zomaar en stoemelings een gigantische Europese geldstroom van Noord naar Zuid op te zetten. Van een vertegenwoordigster van de sp.a, zowat dé behoeder in Vlaanderen van de belangen van de PS en dus hevig voorstander van het instandhouden van die continue aderlating, mag die verwondering misschien niet verwonderen, maar je blijft toch je oren uitwrijven van het virulente anti-Duitse discours waar de politica maar op bleef terugkomen.

Over Duitsland gesproken: een fiscale unie zal de Duitse belastingbetaler niet kunnen redden. Integendeel zelfs, het zou dé ultieme, geïnstitutionaliseerde en daarmee ook permanente aderlating voor de Duitse middenklasse betekenen. Het zou dan ook goed zijn als de Duitse bondskanselier Angela Merkel, en met haar de CDU, CSU en FDP, de financiële mechanismen binnen dat kleine landje, dat ze af en toe genoodzaakt is ambtshalve te bezoeken, eens wat nauwkeuriger onder de loep zou nemen. Want als België Europa iets kan leren, dan wel dat eengemaakte fiscale regeltjes absoluut niets te betekenen hebben zolang iedereen de vrijheid behoudt die regeltjes zelf naar eigen goeddunken toe te passen.

Laat ze dus maar een Europese fiscale unie opzetten: zolang de Grieken zélf hun belastingen zullen mogen innen (of werklozen schorsen, om maar iets te zeggen) laat het zich gemakkelijk raden waar de regeltjes wél strikt toegepast zullen worden, en waar niet. Je kan er trouwens nu al gif op innemen dat in zo'n fiscale unie de belastingopbrengsten in Griekenland het eerste jaar meteen een pak naar beneden zouden gaan, om nooit meer te stijgen. Ik neem aan dat de lezer daar zelfs geen tekeningetje bij nodig heeft. Als het er echter toch ooit van komt, verdient alvast Europees keizer Herman van Rompuy zonder twijfel dat in elke Griekse, Italiaanse en Spaanse stad het grootste plein of de grootste boulevard naar hem vernoemd wordt, met uiteraard een meer dan levensgroot standbeeld. De rekening zal toch elders betaald worden.

Hoe dan ook: de liefde voor Europa staat voorlopig op een laag pitje, nu links zijn grootse plannen voor het Europese «project» noodgedwongen in de koelkast heeft moeten zetten. Europa afwimpelen als niet meer dan een «inspiratiebron», zoals Paul Magnette deed, is daarbij zelfs nog één van de mildste uitspraken over de Europese Unie die we de laatste tijd in linkse hoek te horen hebben gekregen. Bruno Tobback zingt natuurlijk zoals zijn vader gebekt is, maar dat iemand als een Europees Parlementslid Kathleen van Brempt zich verlaagt tot de meeste onzinnige plat links-populistische praat is toch een teken aan de wand. Drie jaar duurt de financiële crisis ondertussen toch al, en nog steeds hebben de socialistische partijen, vastgeroest als ze zitten in de twintigste eeuw, er geen zinnig antwoord op gevonden. En dat ondanks die morele en intellectuele superioriteit waar ze anders toch zo prat op gaan. Vandaar het links-populistische taaltje, nu ook overgoten met een neo-eurosceptisch sausje, want de socialistische keizers van weleer staan allemaal lelijk in hun blootje.

Di Rupo kan het perfect

2011-11-18T18:00:00.004+01:00

De Vlaamse kranten beginnen zich af te vragen ‘of Di Rupo het wel kan’. De vraag is natuurlijk wat hij wil kunnen. Hij doet het momenteel perfect voor zijn Waalse achterban: elke dag gaan er nu 30 miljoen euro transferts van Vlaanderen naar Wallonië. Hij wil dus de onderhandelingen zo lang mogelijk rekken om die te vrijwaren, tot zijn tegenstrevers door de knieën gaan en met massa's nieuwe belastingen instemmen. Al de rest lijkt hem geen barst te schelen.

De Standaard zet vrijdag 18 nov ’11 formateur Di Rupo op zijn cover en vraagt de formateur dat hij de sprong waagt:
'De financiële markten en de Europese commissie laten hem geen keuze meer. Hij moet het begrotingsconclaaf met de zes kandidaat-regeringspartijen snel afronden en grondige sociaal-economische hervormingen doorvoeren.' Er volgen vijf opdrachten aan de formateur, waaronder deze: 'Neem de Europese aanbevelingen ernstig'. Hij en andere PS-ers hebben toch al duidelijk gesteld dat de Europese aanbevelingen slechts vrijblijvende suggesties zijn, en meer niet. Wat zou hij zich dan storen aan de opdrachten die een Vlaamse krant meent hem te moeten geven?

Men mag niet vergeten dat Di Rupo niet van besparingen houdt, en nog meer belastingen wil innen. Dat bleek toch begin deze maand uit zijn eerste voorstellen, met beduidend veel meer nieuwe belastingen dan besparingen. Begin juni '10, net voor de verkiezingen, lanceerde de PS nog een 'contract met de kiezer' met de belofte van 5 tot 7 miljard meeruitgaven (500 miljoen voor Brussel, hogere sociale uitkeringen, hoger pensioenen en kinderbijslag), te financieren door de eeuwige 'strijd tegen de fiscale fraude'. Net het omgekeerde van besparen... Hij blijft dus proberen zoveel mogelijk zijn verkiezingsbeloften na te komen, en zolang het hem niet voldoende lukt, vertraagt hij de hele zaak. Laatste bewijs: de zes partijen hebben laatste donderdagavond (17 nov ’11) tot tegen middernacht onderhandeld, de volgende bijeenkomst is pas gepland voor zondagnamiddag om 15 uur (20 nov ’11). Haast? Druk van ‘Europa’? Dat kent hij helemaal niet.

Hij heeft geen kinderen, en wil de mensen die vandaag leven geen al te grote inspanningen vragen, zoals hij meer dan duidelijk stelde in een interview in De Standaard: "Natuurlijk moeten we denken aan onze kinderen, maar de mensen leven hier en nu. We gaan de mensen van hier en nu niet opofferen in de naam van je ne sais quoi, nog een economisch probleem, nog een bankenprobleem.. .. Wij hebben altijd een belastingverlaging verdedigd voor de laagste inkomens. Maar mensen die 200.000 euro per jaar verdienen, wat kan mij dat schelen dat die 75 procent belastingen moeten betalen." (DS, 14 sept '09). Dat is dus de stijl van onze mogelijke toekomstige eerste minister. Men wordt van minder beschaamd.

Bart Brinkman vindt dat de methodiek van Di Rupo stilaan ‘iets chaotisch’ krijgt. 'Dagwerk wordt nachtwerk, elke deadline vervalt zonder gevolg, een best and final offer houdt het op de onderhandelingstafel nauwelijks een half uur uit. En uit schrik voor lekken, begint Di Rupo zelfs begrotingstabellen te dicteren. Alsof iedereen het eeuwige leven heeft.’ (DS 18.11.11).

Mijn idee: er speelt bij Di Rupo helemaal geen gebrek aan durf of moed mee, of faalangst, wel integendeel: het is een duivelste taktiek. Zijn chaos is geprogrammeerd, om zijn ‘tegenstanders’ op hun knieën te krijgen, zodat hij een akkoord op zak kan steken met veel nieuwe belastingen, en de lof van zijn werklozen in Henegouwen en omstreken. Voor hen doet hij het momenteel dus perfect: elke dag gaan er nu nog steeds 30 miljoen transferts van Vlaanderen naar Wallonië. Meer lijkt hem geen barst te kunnen schelen. De Rupo kan het dus perfect, alleen betreft het iets heel anders dan wat andere partijen, belangengroepen en de media van hem verwachten. En blijkbaar gaan de andere politieke partijen daar nog altijd behoorlijk in mee, en kan men verwachten dat ze eerstdaags zullen toegeven omdat zij niet willen verantwoordelijk zijn voor nog meer uitstel. Dan heeft Di Rupo bereikt wat hij wou, en gaan we dan samen Griekse toestanden tegemoet.

Het Vlinderakkoord (3). Brussel wordt ook een (bijna volwaardige) Gemeenschap

2011-11-17T16:14:00.004+01:00

Alles wat het Vlinderakkoord aan nieuwe bevoegdheden naar de Gemeenschappen overhevelt, komt in Brussel helemaal niet bij de Gemeenschappen terecht, en zelfs niet bij de Vlaamse- (VGC) en Franstalige (Cocof) Gemeenschapscommissie, maar bij de GGC, de Gemeenschappelijke Gemeenschapscommissie. Alle 89 Brusselse verkozenen uit de Brussels Gewest zitten in de Raad van de GGC (= een tweede Brussels parlement) en alle Brusselse ministers en staatssecretarissen zitten in de executieve van de GGC (= een tweede Brusselse regering), en ALLEEN zij. De Vlaamse Gemeenschap in Brussel wordt dus voor alle nieuwe materies afgeschaft, en zo ook de zeggingschap van het Vlaams parlement of de Vlaamse regering hierbij ontnomen. Alle nieuw overgehevelde ‘Gemeenschapsbevoegdheden’ worden dus de facto Gewestmateries. Brussel wordt zo naast een volwaardig Gewest ook een bijna volwaardige Gemeenschap, met het behoud van dure dubbele instellingen.

In mijn artikel van 26 juni ‘11 'Het schimmig bestaan van de Gemeenschappen' ging ik uitvoerig in op het schijnbestaan van de Gemeenschappen. Kort samengevat komt het er op neer dat de Gemeenschapsbevoegdheden zoals onderwijs, cultuur en welzijn in Brussel niet de bevoegdheid van de Vlaamse Gemeenschap, en dus van het Vlaams parlement zijn, maar de Gemeenschapsmateries er de exclusieve bevoegdheid van de parlementsleden en ministers van het Brussels Gewest zijn. Gemeenschapsmateries worden in Brussel beheerd door organen die een soort ontdubbeling van het Brussels Gewest zijn, met eigen kabinetten en een eigen administratie. De Vlaamse 'Brusselminister', tevens Vlaams gemeenschapsminister van onderwijs heeft er niets te zeggen. Het Vlaams parlement mag decreten over ‘Gemeenschapsmateries’ goedkeuren, de uitvoering hiervan gaat altijd via de Vlaamse Gemeenschapscommissie (VGC).

Gemeenschapsmateries worden in Brussel dus exclusief praktisch uitgevoerd door de Brusselse gewestministers. Wat dus bedoeld was om de 'persoonsgebonden materies' van zowel alle inwoners van Vlaanderen als de Vlamingen van Brussel samen te beheren, de Vlaamse Gemeenschap, is dus één grote farce, om niet te zeggen leugen en bedrog. Tot nu werden de Gemeenschapsmateries ten minste nog beheerd door de Vlaamse Gemeenschapscommissie, zeg maar de Vlamingen van het Brussels Gewest, maar heeft de Vlaamse Brusselminister er al niets te zeggen. De Raad van de Vlaamse Gemeenschapscommissie bestaat uit alle leden van de Nederlandse taalgroep in het Brussels Parlement (17). Het College van de Vlaamse Gemeenschapscommissie bestaat uit de twee Vlaamse Ministers en de Vlaamse Staatssecretaris van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest: momenteel de ministers Jean-Luc Vanraes (VLD) en Brigitte Grouwels (CD&V) en de staatssecretaris Bruno De Lille (Groen). Pascal Smet mag als Brussels lid van de Vlaamse regering de vergaderingen van het College wel bijwonen, echter alleen met raadgevende stem. In een gemeenschappelijk persbericht van 19 mei ’11 zeggen Vanraes, Grouwels en De Lille maar al te duidelijk dat de Vlaamse Gemeenschap hen niets te zeggen heeft, en zij hun Brusselse zaakjes onder elkaar regelen, zonder Vlaamse pottenkijkers: "De Vlaamse Gemeenschapscommissie krijgt middelen uit Vlaanderen maar dat betekent niet dat Vlaanderen als een schoonmoeder over de schouder van het VGC-college moet hangen om te beslissen wat er met die middelen moet gebeuren."

Als men het heeft over de Belgische overdosis aan instellingen en spreekt van 7 parlementen en 6 Regeringen, dan telt men er nog niet eens de drie Brusselse Gemeenschapscommissies bij, waarvan er één vandaag al de bevoegdheid heeft om decreten te maken en goed te keuren, de Cocof. Men zou bij België dus moeten spreken over 10 parlementen en 9 regeringen. (Eén regering minder dan er parlementen zijn, omdat er federaal één regering is, met twee parlementen: Kamer en Senaat). Die Gemeenschapscommissies zijn dan nog geldverslindende instellingen die alleen maar dienen om te verbergen dat Brussel al lang Gemeenschapsbevoegdheden heeft, zonder dat men ze zo noemt. In die Gemeenschapscommissies zitten alleen politici die verkozen zijn in het Brussels Gewestparlement of deel uitmaken van de Brusselse regering. Totaal overbodige geldverslindende instellingen: er is toch ook geen afzonderlijke commissie voor het uitoefenen van de Vlaamse Gemeenschapsbevoegdheden in eender welke stad of provincie! Alleen in Brussel, juist om te bedekken dat Brussel al lang gedeeltelijk een Gemeenschap is.

Vlinderakkoord maakt van Brussel een bijna volwaardige Gemeenschap

De nieuw over te dragen ‘Gemeenschapsbevoegdheden’ gaan helemaal niet eens meer naar de schaamlapjes VGC of Cocof, maar naar de Gemeenschappelijke Gemeenschapscommissie, de GGC. Alle 89 Brusselse verkozenen uit de Brussels Gewest zitten er in de Raad (= een tweede Brussels parlement) en alle Brusselse ministers en staatssecretarissen in de executieve (= een tweede Brusselse regering), en ALLEEN zij. Het is dus gelogen te beweren dat nieuwe zogenaamde ‘Gemeenschapsbevoegdheden’ naar de Gemeenschappen gaan, ze gaan in de feiten naar de Gewesten. Met een dure omweg van parallele parlementen, ministerraden en administraties komen we nu zo in de buurt van het voorstel van Vande Lanotte van drie Gewesten (+ de Duitse Gemeenschap) en de de facto afschaffing van de bevoegdheden van de Gemeenschappen.

Het Vlinderakkoord bepaalt expliciet dat de financieringsmiddelen van de nieuwe bevoegdheden van de Gemeenschappen zullen worden overgeheveld naar de Duitstalige Gemeenschap, de Franse Gemeenschap en de Vlaamse Gemeenschap, met uitzondering van Brussel waar ze naar de GGC zullen worden overgeheveld.
De rubriek ‘Gezondheidszorg en hulp aan personen’ begint hiermee trouwens meteen in de eerste zin: ‘De onderstaande beleidsdomeinen zullen gecommunautariseerd worden. In zoverre de bevoegdheden – voor wat personen betreft – verplichtingen of rechten op een tegemoetkoming of toelage inhouden, of in de mate dat het om bicommunautaire instellingen gaat, zal in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest de Gemeenschappelijke Gemeenschapscommissie de bevoegde overheid zijn.’
Verder wordt dit nog een paar maal herhaald:
- ‘De tegemoetkoming hulp aan bejaarden wordt aan de gemeenschappen overgedragen (in Brussel zal de GGC die bevoegdheid krijgen).’
- ‘Overheveling kinderbijslag, geboortepremies en adoptiepremies naar de Gemeenschappen. In Brussel is de GGC bevoegd, met uitsluiting van de twee Gemeenschappen.’
- ‘Jeugdsanctierecht. Communautarisering (GGC in Brussel) van de volgende materies... :’

Twee keer wordt zelfs direct het Brussels Gewest aangeduid als vervanger voor de Gemeenschappen, en niet eens meer de GGC:
- 'Voor de financiering en subsidiëring van de gemeentelijke sportinfrastructuur zal het Brussels Hoofdstedelijk Gewest de mogelijkheid hebben om op dezelfde manier als de Gemeenschappen op te treden.'
- 'De beroepsopleiding blijft een gemeenschapsbevoegdheid. Er wordt de wettelijke mogelijkheid voorzien voor het Brussels Hoofdstedelijk Gewest om programma’s voor beroepsopleidingen op te zetten in het kader van het werkgelegenheidsbeleid, waarbij rekening wordt gehouden met het specifieke karakter van Brussel.’
Dat alles wordt 'natuurlijk' al weer gebetonneerd in een bijzondere wet, met een wijziging van de bijzondere wet op de institutionele hervormingen van 8 augustus 1980.

Het Vlinderakkoord komt dus sterk overeen met de voorstellen van Vande Lanotte begin 2011. Mark Grammens over ‘Brussel’, in Journaal nr. 595, 10 febr '11: 'De toon voor de Vlaamse kapitulatie werd gezet door Vande Lanotte, wiens nota - het produkt van maanden overleg - op één punt een radikale hervorming beloofde: Brussel kwam er zeer versterkt uit, zo institutioneel als financieel. Vande Lanotte zette "de staatsstruktuur definitief op het spoor naar een federalisme met drie en ondergraaft bovendien de garanties voor de Vlamingen in Brussel. In ruil voor deze verregaande toegevingen krijgen de Vlamingen enkel wat bric-a-brac bevoegdheden" (Bart Maddens, in De Standaard, 27.1.11). Bovendien kreeg Brussel hopen (Vlaams) geld, en allerlei bijkomende taken, plus de oprichting van een grootstedelijke raad reikend tot ver over de gewestgrenzen, plus nog tweetalige kieslijsten waarop slechts Vlamingen zouden prijken die voor de Franstaligen "aanvaardbaar" zijn.…. Beseft iedereen wel voldoende dat als men Brussel tot een derde gewest uitbouwt volgens de termen van de nota-Vande Lanotte, Brussel voor Vlaanderen definitief verloren is zonder dat, en vooral vóórdat, Vlaanderen onafhankelijk wordt? In dat laatste geval, had men de politieke en taalrechten van de Brusselse Vlamingen misschien nog kunnen laten waarborgen door de Verenigde Naties, en bovendien zou daar héél veel, namelijk een volledige zelfstandigheid van Vlaanderen, tegenover staan, en bestond de kans dat een zelfstandig Vlaanderen zou wegen op Brussel. Maar hier gaat het louter en alleen om het opgeven van Brussel, in ruil voor slechts wat meer bevoegdheden voor het Vlaamse gewest, maar die liggen alles bij elkaar nog ver verwijderd van bijvoorbeeld de bevoegdheden van een Zwitsers kanton, dat ook de sociale zekerheid runt, waar in de visie van N-VA hier geen sprake van is. Zonder dat Vlaanderen de voordelen geniet van de zelfstandigheid wordt volgens dit ideetje dus reeds weggegeven wat een laatste ruil voorafgaand aan een volledige zelfstandigheid had moeten zijn. Nu echter kunnen de Franstaligen, als ze hun eigen Brussels gewest hebben, bevrijd van een Vlaamse politieke aanwezigheid, weer "demandeurs de rien" zijn, en zal Vlaanderen over geen drukmiddel meer beschikken om verdere stappen te zetten in de richting van zijn zelfbestuur.' ’ (Einde citaat)

In het Vlinderakkoord is er wel geen sprake meer van tweetalige lijsten, maar er staat wel in: 'Een ad hoc werkgroep, samengesteld uit Brusselse vertegenwoordigers van de acht bij de onderhandelingen betrokken partijen, onderzoekt de specifieke vraagstukken van het gebruik der talen in Brussel en van de tweetalige lijsten.' Dat betekent dus dat de Vlaamse partijen niet eisen dat de taalwetgeving in Brussel onverkort eindelijk gerespecteerd wordt, en niet langer dode letter blijft, maar er wel mee akkoord gaan dat 'het gebruik der talen' in Brussel moet herzien worden (wat niets anders kan betekenen dan versoepelen), en dat dit uitsluitend zal gebeuren met Brusselse vertegenwoordigers. Vlaanderen heeft dus volgens die onderhandelaars in Brussel niets meer te zeggen.

De Wever stelde al voor de kinderbijslag de facto over te dragen naar de Gewesten

De Wever stelt in zijn ‘Verslag aan Koning Albert II’ van 17 oktober ‘10 voor om in Brussel de bevoegdheid over kinderbijslag en kraamgeld toe te kennen aan de Gemeenschappelijke Gemeenschapscommissie. Dus kan Di Rupo zonder problemen in die richting verder gaan, en de bevoegdheden van de GGC nog verhogen, ‘in de geest van De Wever’…. Letterlijk in de ‘nota-De Wever’:
'Sinds de staatshervorming van 1980 zijn de Gemeenschappen bevoegd voor het gezinsbeleid, met inbegrip van alle normen van hulp en bijstand aan gezinnen en kinderen. Ter wille van de homogenisering van de bevoegdheidspakketten en om hen een bijkomend beleidsinstrument ter beschikking te stellen, zou het aangewezen zijn de kinderbijslag over te dragen aan de Gemeenschappen. Ter wille van de specifieke situatie in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, kan aanvaard worden daar een gemeenschappelijk beleid van de twee Gemeenschappen te ontwikkelen, meer bepaald door de Gemeenschappelijke Gemeenschapscommissie (GGC). De Vlaamse en Franse Gemeenschapsregeringen en -parlementen zullen hun bevoegdheden inzake gezinsbijslag dus uitsluitend in respectievelijk het Vlaamse en het Waalse Gewest uitoefenen. De Duitstalige Gemeenschap kan haar bevoegdheid in deze zelf uitoefenen of deze overdragen aan de Franse Gemeenschap. De nieuwe regering zal de bevoegdheid en de middelen voor de toekenning van kinderbijslag en kraamgeld naar de Gemeenschappen en de Gemeenschappelijke Gemeenschapscommissie (GGC) overhevelen, met dien verstande dat in het Brusselse Gewest die bevoegdheid uitgeoefend wordt door de Vergadering en het College van de Gemeenschappelijke Gemeenschapscommissie. De Gemeenschappen krijgen volledige autonomie voor de jaarlijks toegekende middelen. In het Brussels gewest gaat deze bevoegdheid naar de Gemeenschappelijke Gemeenschapscommissie (GGC) in wiens college de ministers van de Vlaamse en Franse Gemeenschap voortaan volwaardig stemrecht krijgen in plaats van een louter adviserende stem.'

Het Overlegcentrum van de Vlaamse Verenigingen (OVV) startte in november een informatiecampagne over de 'Akkoorden Di Rupo'. Na een dergelijke fenomenale toegeving van De Wever, heeft de OVV het natuurlijk moeilijk om hard te protesteren tegen de de facto naar de Gewesten over te dragen kinderbijslag. Uit hun tekst hierover:
‘In Brussel zijn die twee gemeenschappen buiten spel gezet. Daar zal, als dit akkoord ooit goedgekeurd wordt, de Gemeenschappelijke Gemeenschapscommissie (GGC) alles beslissen. De Gemeenschappen kunnen er zelfs geen toeslag geven. Een Vlaams kind krijgt dus een andere uitkering al naargelang in welk gewest het woont. Daardoor is elke solidariteit tussen alle Vlamingen in de kinderbijslag uitgesloten.
Deze regeling geeft de Frans- en Duitstaligen de door hen gewenste autonomie. Daarbij aanvaarden de Franstaligen blijkbaar wel verschillende kinderbijslagen voor éénzelfde kind, al naargelang dat in het Waalse of het hoofdstedelijke gewest woont. Verschillende bijslagen per kind, dat was nochtans hun grote argument tegen echte overdracht aan de gemeenschappen! Dat terzijde. Maar de Vlamingen krijgen dus geen zulke autonomie. Zij moeten aanvaarden dat ze verdeeld worden en dat de door hen gewenste solidariteit tussen alle Vlamingen onmogelijk gemaakt wordt. Vele Vlamingen
ervaren dat als een gevaarlijke strategische toegeving.
Wat denkt het Overlegcentrum van Vlaamse Verenigingen ( OVV ) daarover?In welke andere democratische, federale staat eist één bevolkingsgroep dat een andere pas autonomie krijgt, als het eerst een deel van de eigen groep en gemeenschap wil laten vallen? De onderhandelende partijen noemen de overdracht van kinderbijslag een 'communautarisering'. Dat is bedrieglijk. Het wordt de gemeenschappen immers onmogelijk gemaakt om alle kinderen van hun gemeenschap een gelijke kinderbijslag te geven!’

Zover het OVV. Daarbij is de transfert van de kinderbijslag, goed voor circa 5 miljard euro, zowel naar de Gemeenschappen als naar de Gewesten een symbooldossier. Het geld voor de kinderbijslag komt in hoofdzaak van bijdragen van werkgevers, werknemers en zelfstandigen. De uitbetaling gebeurt niet door de overheid, maar door een hele reeks kinderbijslagfondsen, die het nodige geld hiervoor krijgen van de betalingen die bij de RSZ of de RSVZ terecht komen. De invloed van eender welke overheid hierin is dus minimaal. De huidige kinderbijslag overhevelen naar de deelgebieden, is zoiets als beslissen dat de benzinestations geregionaliseerd worden. Men blijft verder tanken bij BP, Q8, enz. en diezelfde maatschappijen blijven benzine leveren. Alleen factureren ze hun leveringen globaal aan drie of vier regionale tussenadressen, die dan op hun beurt aan de afzonderlijke tankstations factureren. Dat kost alleen maar meer geld, of het betekent nog meer staatsinmenging. Is het dat wat de N-VA wil? Als de N-VA dan bovendien nog toegeeft om dat symbooldossier de facto aan de Gewesten over te dragen, dan sabotteert ze zelf heel het begrip Gemeenschap en steunt ze de Franstaligen in hun streven van Brussel een volwaardige entiteit te maken die dan samen met het Waals Gewest een Franstalige dominantie zou instellen in een zogenaamd ‘federaal’ België. Er is één troost, die overheveling zou er slechts komen na gelijktrekken van de bijslag voor zelfstandigen en loonrekkenden: ‘Vóór de overheveling wordt het verschil tussen loontrekkenden en zelfstandigen weggewerkt.’ Zal men dan eerst hogere uitkeringen voor zelfstandigen vastleggen op overheidskosten? Wie heeft daar vandaag geld voor? Of de zelfstandigen dwingen veel meer af te dragen? Die overheveling komt er dus vermoedelijk nooit, als het pas na een gelijkschakeling gebeurt.

Brussel is al een 'Région à part entière'

Men mag niet vergeten dat België bestaat uit Gewesten en Gemeenschappen, elk met zijn specifieke bevoegdheden. Grof samengevat zijn de Gewesten bevoegd voor alle grondgebonden zaken (wegen, enz..) en de Gemeenschappen voor alle persoonsgebonden zaken (onderwijs, cultuur, enz..). Brussel is in feite al een volwaardig Gewest, behalve voor enkele grondwettelijk geregelde zaken. Het Brussels Gewest moest wat bijzonderheden aanvaarden, die samenhangen met zijn hoofdstedelijke functie en met de bescherming van de Vlamingen in Brussel. Het heeft, in tegenstelling tot het Vlaams en Waals Gewest en de Gemeenschappen geen zogenaamde volledige 'constitutieve autonomie', (zie artikel hierover in Wikipedia) waarmee men volledig autonoom zaken mag regelen betreffende de verkiezing, samenstelling en werking van hun parlement, de samenstelling en werking van hun regering, enz. Met de bijzondere wet op de Brusselse instellingen is dit materie die federaal gehouden werd. Het Brussels Gewest kreeg deze bevoegdheid niet, om te verhinderen dat Brussel dit eenzijdig zou kunnen wijzigen ten nadele van de Vlaamse minderheid, terwijl dit samenhangt met de beschermingsregeling voor de Franstalige minderheid op federaal niveau. Verder heeft het Brussels Gewest exact dezelfde bevoegdheden als de andere Gewesten, en is het dus zonder meer als een volwaardig gewest te beschouwen. Wanneer de Franstalige politici eisen dat Brussel een 'Région à part entière' moet worden, bedoelen ze, veel meer dan dat het een volwaardig Gewest zou worden, dat het eveneens volle bevoegdheid krijgt over alle Gemeenschapsmateries. Met het Vlinderakkoord is een reuzenstap in die richting gezet.

Het Brussels Hoofdstedelijk Gewest: Région à part entière + Communauté

Het Vlinderakkoord voorziet nu in de toekenning van een bijna volledige constitutieve autonomie aan het Brussels Hoofdstedelijk Gewest (en de Duitstalige Gemeenschap), zij het met nog enkele beperkingen. De waarborgen van de Vlaming in Brussel (zoals de pariteit in de ministerraad en de gewaarborgde vertegenwoordiging in het Brussels parlement) zouden niet onder de constitutieve autonomie van Brussel vallen. Dit blijft een federale bevoegdheid. Zoniet zou Brussel die bevoegdheid kunnen aanwenden om de beschermingsmechanismen ten voordele van de Vlaamse Brusselaars te omzeilen of af te schaffen. Maar verder kan het Brussels Gewest besturen als de andere deelgebieden van dit land. Men wijkt dus meer en meer af van het concept van een collegiaal beheer van de gemeenschappelijke hoofdstad door de twee taalgemeenschappen, en komt heel duidelijk tot een federale staat met vier zelfstandige Gewesten en het uitdoven van de Gemeenschappen.

En er komt echter nog meer! Brussels Gewest en GGC zouden gezamenlijke decreten kunnen uitvaardigen, leest men in de rubriek 'Gezamenlijke decreten' in het hoofdstuk over de overdracht van bevoegdheden: 'De mogelijkheid invoeren om de samenwerkingsprocedures tussen de entiteiten te vereenvoudigen. Voor het Brussels Hoofdstedelijk Gewest en de GGC zullen deze decreten bij dubbele meerderheid “pre-Lombard” worden aangepast.' (Dat betekent dat de beschermingsmechanismen ten voordele van de Vlaamse Brusselaars gelden bij die gezamenlijke decreten).

In Le Soir van 12 oktober ’11 schrijft Veronique Lamquin over het toen net gepubliceerd Vlinderakkoord: ‘Dernier élément significatif de cette réforme : le poids renforcé de Bruxelles. Par le refinancement, certes (461 millions à l’horizon 2015). Mais, aussi et surtout, par le statut qu’indirectement, les négociateurs ont reconnu à la capitale. Bruxelles reçoit les mêmes compétences que la Wallonie et la Flandre. Surtout, pour toutes les matières communautarisées, à Bruxelles, c’est à la Commission communautaire commune qu’on les confie ; une institution gérée conjointement par les Bruxellois néerlandophones et francophones. Voilà qui écarte tout à la fois le risque de cogestion de la capitale par les deux grandes Communautés du pays, et l’obligation, pour les Bruxellois, de choisir leur camp linguistique.’

Vlaanderen zal dus niets meer te zeggen hebben in Brussel, maar het moet wel nog betalen. Bijvoorbeeld met een zogenaamde ‘correctie’ voor de "pendelaars": ‘Het Brussels Hoofdstedelijk Gewest zal een financiering krijgen die tegen 2015 een deel van de gemiddelde gewestelijke belasting (inclusief de nieuwe Gewestelijke dotaties) van de nettostroom pendelaars zal compenseren, en dit tot een bedrag van 44 miljoen in 2015 (13 in 2013, 28 in 2014). De twee andere Gewesten zullen dit bedrag financieren via een verdeelsleutel die gelijkwaardig is aan die van de pendelaars. Vanaf 2016 wordt die financiering nominaal constant gehouden.’

Nog over de ‘nota-De Wever’

Niet alleen stelde De Wever voor de kinderbijslag de facto te regionaliseren naar de Gewesten, hij stelde voor om zo veel mogelijk allerhande overlegorganismen op te zetten die niets anders zullen doen dan de Vlaamse bevoegdheden aan banden leggen, minstens hinderen bij het uitoefenen van die bevoegdheden: ‘Gelet op de grote interactie op velerlei bevoegdheidsdomeinen (mobiliteit, economie, werk…) worden de drie Gewesten uitgenodigd om samenwerkingsakkoorden te sluiten over zoveel mogelijk beleidsdomeinen. Gelet op de pendel van en naar het Brussels gewest en de centrale ligging, wordt in een bijzondere wet ingeschreven dat voor verkeersplannen en wegenwerken die de toegang of uitgang tot Brussel betreffen, er een verplicht voorafgaand overleg dient plaats te hebben tussen de betrokken gewesten.’

De Wever stelt dus zelf voor de Vlaamse bevoegdheden te beperken door allerhande samenwerkingsakkoorden. Di Rupo doet dus gewoon verder in de stijl van De Wever, en gaat uiteraard iets verder, zover hij de belangen van de Franstaligen kan dienen. Het waren dus niet zomaar woorden, als Magnette stelde dat de PS akkoord kon gaan met 90% van de nota De Wever.
‘Gelet op de grote interactie op velerlei bevoegheidsdomeinen..’ leest men dus bij De Wever! Is dat niet heel duidelijk toegeven dat al dat regionaliseren en federaliseren op zo’n lapje grond als België geen verstandige oplossing is: eerst rommelig splitsen, en dan nog bovenop ‘over zoveel mogelijk beleidsdomeinen’ samenwerkingsakkoorden sluiten. We krijgen zo straks een voortdurende herhaling van het spectakel in het Egmontpaleis in 2010, toen op vrijdag 19 maart '10 niet minder dan 39 excellenties uit de verschillende federale en deelstaatregeringen aan tafel zaten, voor de eerste gemeenschappelijke vergadering van alle regeringen van het land. Meer volk dan op een ministerraad van de Europese Unie met 27 lidstaten. En gelukkig waren ze er niet allemaal, want dan zouden er 56 'excellenties' aangeschoven zijn die ons land 'rijk' is, maar ons dus arm maakt.

(Het is ook niet goed begrijpbaar dat De Wever zich heeft laten vangen om een opdracht van de koning te aanvaarden als koninklijk verduidelijker, die expliciet beperkt werd tot slechts 10 dagen, en ook onbegrijpelijk waarom hij in die extreem korte tijd een dikke nota schrijft. Twee dagen voor de publicatie schreef Joëlle Milquet al een mededeling om de nota hoe dan ook meteen af te schieten, en stelde die voor aan Di Rupo. Di Rupo is daar niet op ingegaan, maar heeft wel zoals het hele Franstalig front, enkele uren na publicatie de nota namens de PS ‘inadmissible’, inbuvable’, desastreus, enz.. genoemd. De Wever had het moeten weten, en hij had veel meer tijd dan tien dagen moeten nemen, om pas na veel langer onderhandelen met een tekst te komen. Dan had hij wellicht geen voor Vlaanderen zo barslechte voorstellen gedaan?).

“Toutes les balises des francophones sont là”

Het Vlinderakkoord bevat geen vooruitgang voor meer Vlaanderen, maar de Franstaligen zien er wel al hun bakens en stoptekens in terug.
Le Soir, zaterdag 24 sept ’11:
"On a obtenu un accord vraiment très très équilibré", se réjouit Joëlle Milquet, la négociatrice CDH.
C'est un pas de géant dans la bonne direction », a commenté le président du MR Charles Michel. C'est «mission accomplie» pour les francophones et le cdH, a lancé la vice-première ministre Joëlle Milquet. Au PS, Laurette Onkelinx parle de « grande joie et de soulagement » et voit dans l'accord les prémices de « la nouvelle Belgique fédérale » que tentent de dessiner les négociateurs. Pour Ecolo, il s'agit d'un « accord équilibré qui permettra à chacun de construire l'avenir avec de justes moyens ».
Pas d'appauvrissement des Régions wallonne et bruxelloise, financement plus juste des Communautés, refinancement de Bruxelles. La présidente du CDH se félicite de l'accord intervenu cette nuit.
Un bon accord pour les francophones ?
C'était sans doute la négociation la plus difficile. L'enjeu, c'était l'existence des Wallons et des Bruxellois, la survie du fédéral. Au final, on a obtenu un accord vraiment très très équilibré. Toutes les balises que les francophones, et en particulier le CDH, s'étaient fixés, sont là. C'est inespéré. On a obtenu le non-appauvrissement des entités fédérées et un financement plus juste des Communautés, ce qui est positif pour les francophones !’

Nog Le Soir, dezelfde dag:
Giuseppe Pagano, professeur de Finances publiques à l'Université de Mons, nous a livré ses premiers commentaires.
Les francophones se réjouissent d'avoir rééquilibré en leur faveur le financement des Communautés ?
L'idée générale c'est qu'on va financer les Communautés selon leurs besoins. C'est très favorable aux francophones, bien plus que dans l'actuelle loi de financement. C'est donc très rassurant. A ce propos, autre point majeur, pour les francophones : ils ont obtenu que l'on transfère les allocations familiales, pour Bruxelles, à la Commission communautaire commune. Cela revient, en pratique, à régionaliser les allocations familiales. C'est très important. Cela évite d'ouvrir la boîte de Pandore des sous-nationalités, de la coexistence, à Bruxelles, d'un système francophone et néerlandophone, cela évite de mettre deux Communautés en concurrence directe sur le territoire de la capitale. On n'a donc évité de créer un dangereux précédent !

Weg met dat akkoord?

Tot slot nog terug even Mark Grammens, in zijn Journaal nr. 613 van 20 oktober ‘11, waarin hij ook Béatrice Delvaux citeert:
‘’Het enige positieve dat kan gezegd worden van de akkoorden die onder leiding van Di Rupo door de kleinste vier Vlaamse partijen met alle Franstalige partijen tezamen gesloten werden, is dat ze met zoveel haken en ogen aaneen hangen dat de kans dat ze onuitvoerbaar zullen blijken, zeer groot is.
Dan is B-H-V niet gesplitst maar dan nemen de faciliteiten in gerechtszaken voor de Franstaligen in B-H-V ook niet toe, zoals nu werd voorzien. Dan komt er geen nieuwe financieringswet maar hoeft men Brussel ook geen bijkomend bedrag van 500 miljoen euro toe te stoppen zonder duidelijke afspraken over de vraag waar dat geld uiteindelijk terecht zal komen. En wat de overdracht van bevoegdheden betreft: dat is prima, en het is leuk te vernemen dat we in Vlaanderen ons eigen "dierenwelzijnsbeleid" zullen kunnen voeren, maar het zou beter zijn als we door een splitsing van de sociale zekerheid ook nog ooit eens ons "mensenwelzijnsbeleid" zelf zouden mogen invullen.
Struikelt het akkoord, dan krijgt Brussel niet de nieuwe bevoegdheden die er een volwaardig derde gewest van maken, en die Béatrice Delvaux in Le Soir (12.10.11) doen jubelen: wij, Franstaligen, hebben niets opgeofferd dat we niet wilden geven, zegt ze, en we hebben het essentiële binnengehaald van wat we wilden verkrijgen, te weten: Brussel is zo goed als een gewest (quasi une Région a part entière), het krijgt genoeg geld om zijn positie te verstevigen, de zes faciliteitengemeenten zijn bijna ingelijfd (sont potentiellement bruxelloises), en de corridor Brussel-Wallonië is gewaarborgd (est garanti). Wilfried Martens zei onlangs nog (in Knack, 5.10.11) dat de definitieve afbakening van de gewesten maar plaats zou vinden nadat niet slechts de kieskring maar ook het gerechtelijk arrondissement B-H-V zou zijn gesplitst. Welnu, wat het gerechtelijk arrondissement betreft, is het tegenovergestelde gebeurd: de positie van de Franstaligen (noem het faciliteiten) wordt er versterkt.
Dus, het moge duidelijk zijn: weg met dat akkoord.’ (Einde citaat) (Artikel met de titel ‘met Di Rupo keert de PS-staat terug’).

Er valt nog veel over het Vlinderakkoord te zeggen, maar na dit deel drie stop ik. Globaal is het een akkoord waarbij de Franstaligen, de zelfverklaarde ‘demandeur de rien’, alles krijgen wat hun hartje wenst, en de Vlamingen fundamentele toegevingen gedaan hebben die het bestaan van de Gemeenschappen doet wankelen, de Franstaligen nog weer meer grendelwetten oplevert om de Vlaamse meerderheid te neutraliseren en veto’s te kunnen stellen, de aanzet geeft voor een ‘très grand Bruxelles’ van heel de vroegere provincie Brabant, de positie van Vlaanderen en van de Vlamingen in Brussel zwaar onderuit haalt, de faciliteitengemeenten quasi deel laat uitmaken van het Brussels Gewest, de Vlaamse overheid niet het laatste woord heeft over de benoeming van de burgemeesters in de zes faciliteitengemeenten, maar een algemene vergadering van de Raad van State, de verfransingsdruk in Vlaams-Brabant nog toeneemt, de Franstaligen een corridor voor hun gedroomde staat Wallonie-Bruxelles zogoed als binnen hebben, de Franstaligen een Franstalige senator mogen coöpteren in Halle-Vilvoorde (BHV gesplitst??..), de afbouw van de overfinanciering van Wallonië op basis van de financieringswet pas over tien jaar begint en bovendien de transferts in de sociale zekerheid – door sommigen op 11 miljard euro per jaar geraamd – volledig buiten schot blijven, Brussel meer geld krijgt zonder enige inspraak van de Vlaamse Gemeenschap, enz., enz. Men kan moeilijk goede zaken vinden in dat akkoord die de Gemeenschappen zouden versterken, BHV op een zuivere manier zou splitsen zonder compensaties, een eind zou maken aan de transferts, de Franstaligen eindelijk zouden aanvaarden dat niet ook Frans, maar alleen het Nederlands de bestuurstaal is in heel Vlaanderen, enz., enz… Waren er eigenlijk wel onderhandelaars bij die de belangen van de Vlamingen behartigden? Die de ‘hardwerkende Vlaming’ verdedigden tegen een nog grotere en duurdere overheid, die hem bovendien nog een neus zet?
Met de woorden van Guy Tegenbos: 'de bevoegdheidsverdeling blijft een lappendeken die nog meer staat vergt.' (DS 12 okt '11). En dat kunnen we net missen als kiespijn.

Het valt te verwachten dat in Vlaanderen een massale reactie op gang zal komen tegen het Vlinderakkoord, net als eerder tegen het Egmontpact van 1977 (artikel in Wikipedia over het Egmontpact ).

Vooraf:
Vlinderakkoord (2). Het blijft meer dan ooit: "La Belgique nous appartient"
'Het vlinderakkoord (1). Het verslag in de kranten'

Andere kritische en minder kritische stemmen over het Vlinderakkoord kan men vinden op de website van de Vlaamse Volksbeweging, op de bladzijde ‘Niet in mijn naam – Verwijzingen’

Een zacht eitje (victacausa)

2011-11-16T00:21:00.001+01:00

.
Als we het over karaktertrekken hebben, dan zijn bescheidenheid, openheid, hoffelijkheid, ernst en voorzichtigheid eigenschappen die een mens sieren. Respect betonen ook. Zelfs een bepaalde mate van naïviteit is een sieraad.

Nu bezitten veel mensen één, of soms twee van deze zeven eigenschappen –die trouwens enige verwantschap vertonen: zo zul je een hoffelijke mens vaak ook respect zien betonen– maar zeker moet je flink wat geluk hebben om ze alle zeven bij één en dezelfde persoon aan te treffen. En de kans dat je op één enkele dag meerdere zulke exemplaren opmerkt –dat je ze bij wijze van spreken bij bosjes vindt, dat je er bijna over struikelt– die kans is zo goed als onbestaande.

Nochtans is dat precies wat de Gentse acteur en stadsdichter Peter Verhelst vrijdag is overkomen in de grote familie van Thurn und Taxis, vertelt hij ons vandaag in De Standaard. Peter was daar uitgeloot bij de 704 waar u waarschijnlijk al van gehoord hebt als u een radio of tv bezit. Misschien dat Peter door het lot speciaal een handje werd geholpen omdat die genoemde zeven eigenschappen ook in zijn eigen persoon verenigd zijn – terwijl hij nochtans een gewoon mens is gebleven, zoals u en ik.

Dat van zijn zeven goede eigenschappen zegt hij natuurlijk niet zelf –zijn bescheidenheid belet hem dat– maar ik leid het toch af uit zijn ingezonden briefje. En je moet dan al goed lezen, want het is opmerkelijk dat Verhelst ons op het verkeerde been probeert te zetten door expres de wat grovere termen niet uit de weg te gaan. Zijn ernst zal hem daartoe verplicht hebben. Zo zijn zijn tegenstanders cynisch, plat, te kwader trouw. Ze blaffen en brullen.

Hijzelf houdt wel van tegengestelde meningen anderzijds, op voorwaarde dat die zachtjes tegen elkaar aanbotsen. Dus niet zoals biljartballen die in verwarde patronen onmiddellijk weer wegketsen. Nee, we kunnen hier beter denken aan het oude ijskarretje van de Veneziana op het SintVeerleplein. Als je daar drie bollen vroeg, bijvoorbeeld vanille, chocolade en appelsien, dan liet de man die bollen inderdaad zachtjes tegen elkaar aanbotsen, en maakte hij er één mooi tricolor horentje van. Die bollen bleven wel gescheiden, dus niet zoals bij dat verfoeilijke soft ice waar alles één kliederboel wordt.

Nu is soft ice meen ik niet wat Peter Verhelst wil, want hij heeft het in zijn briefje over het duidelijke rode bolletje dat hijzelf vorig jaar in het stemhokje maakte. Niet naast zijn eigen naam vermoed ik, want dat zou in tegenspraak zijn met alle zeven zijn deugden, maar wellicht toch op zijn eigen lijst Groen!

Maar met dat rode bolletje van hem is naderhand geen rekening gehouden, zegt Peter. Er werd geen acht op geslagen, hij werd niet gehoord. Zijn voorzitter zat wel maanden aan tafel met di Rupo, maar dat maakt niet uit. Trouwens, die zevenhonderd en drie anderen bij Thurn und Taxis waren ook niet gehoord.

Alle 704 mochten ze daarom nu mooie ochtendpredikingen aanhoren van beroemde professoren en baronessen, kregen zij vervolgens spijzen die een milde hand hen gaf, en tot slot werd hen door alle parlementsvoorzitters die het land rijk is de biecht afgenomen.

Maar om nu van onze Peter niet helemaal een heilige te maken: een achtste eigenschap, die hem lijkt te ontbreken, is die van de durf. Geen vermetelheid bedoel ik, gewone durf.

Peter durfde wel schrijven: “al wie de G1000 smalend afdoet als een ridicule, particuliere, systeembevestigende jamboree is te kwader trouw.” …en nu is mijn vermoeden dat hij hier mijn Facebook-berichtje van 8 november citeerde: “ongelooflijk dat het radionieuws nog maar eens reclame maakt (hoofdpunt!) voor die ridicule, particuliere, systeembevestigende G1000, waar burgers zullen discussiëren over thema’s die hen “nauw” [bedoeld werd “na”] aan het hart liggen…”

En misschien ook dit berichtje van twee dagen later: “En radio, televisie en alle kranten lopen zich uit de naad om reclame te maken voor die “Jamboree” (omschrijving van Van Cauwelaert).”

Die namen noemen durfde Peter echter niet. Zoals iemand zei: “audacieux, mais pas téméraire”.

Doe dan toch maar soft ice voor deze knaap.

Vive la République

2011-11-15T15:25:00.005+01:00

We weten allemaal dat bovenstaande leuze door ene Julien Lahaut werd geroepen tijdens de eedaflegging van Koning Boudewijn op 11 augustus 1950. Een week later werd hij voor zijn deur geëxecuteerd. De leden van het doodseskader, afkomstig uit Leopoldistische kringen, verbonden met het koninklijk Hof, de CIA en het Gladio-netwerk, waren bekend maar zijn nooit verontrust. Ondertussen is de zaak verjaard en voer voor historici. Jean-Pierre Van Rossem deed het in 1993 nog eens dunnetjes over, toen Koning Albert werd gekroond.

Op elke 15de november, Dag der Dynastie, worden we er nog eens aan herinnerd dat we in een (weliswaar constitutioneel) koninkrijk leven, als relict van het middeleeuwse feodalisme. De Belgische kloof is hier bepaald frappant. Ik woon in Overijse, aan de taalgrens, en hoef maar een paar honderd meter te wandelen om te zien hoe talrijk de driekleur wappert in Wallonië, en hoe zuinig in Vlaanderen. De Vlaming heeft mentaal al lang afscheid genomen van de Koningshuis, al heeft datzelfde Koningshuis zijn overleving ooit te danken gehad aan diezelfde Vlamingen, toen het na WO. II tot een referendum kwam bij de terugkeer van Leopold III.

Die onthechting is het resultaat van een langzaam proces dat toch eerder met verlichting en emancipatie te maken heeft, dan met verzuring en negativisme. Maar zo ziet de Belgitude het niet, een verzamelnaam voor de systeem-ondersteundende elementen en geledingen in dit land: België, het vorstenhuis van de Coburgs, de gestelde lichamen (waarmee alle institutionele en maatschappelijke dragers worden bedoeld), en de veronderstelde culturele identiteit van deze natie (geassocieerd met het surrealisme, bier en frieten),- het behoort tot één onlosmakelijk pakket. Wie aan één van deze pijlers raakt, wordt haast als inciviek beschouwd. Ergo: Laken is en blijft het mentale middelpunt van deze natie, en frieten zullen er gegeten worden. Zijdelings speelt ook het kerkorgel nog altijd mee, want vandaag, 15 november, is de Basiliek van Koekelberg de place-to-be.

Lakeien

Men zou in theorie België kunnen hermodelleren tot een republiek. Maar dat schijnt niet in de genen van deze staat te zitten. De verwevenheid van de politieke, economische en culturele elites met het Hof is daarvoor te groot, en te historisch gedetermineerd. De gestage productie van baronnen en baronessen mag men als de meest geslaagde marketingstrategie van het Belgische koningshuis beschouwen: allemaal mannen en vrouwen met verdiensten voor de samenleving, maar meteen ook gewillig ingelijfd in het tricolore establishment.

Men kan koning Albert en zijn troonsopvolger Filip niet kwalijk nemen dat ze voor hun job vechten, ik zou het misschien ook doen. Maar dat kunstenaars zoals Anne Teresa De Keersmaeker en Jan Fabre daarin enthousiast meegaan, bewijst dat ze het politiek statement achter zo’n eretitel zeer goed begrijpen én onderschrijven: het is een steun aan de het koningshuis, de Belgische constructie (in Vlaamsgezinde kringen “la Belgique à Papa” genoemd), het establishment, en de daarbij behorende identitaire ideologie.

En dat is een zeer dubieuze affiniteit. Waarom afficheren ze zich als rebellen, en gedragen ze zich als lakeien? Acties zoals “Niet in onze naam” dragen onmiskenbaar deze signatuur. Speciaal het initiatief voor dit KVS-evenement is in uiterst-linkse artistieke kringen ontstaan, maar de teneur is conservatief, tricolore, en, jawel, lichtjes Albertiaans.

Meteen valt het republikeinse discours vrijwel samen met het radicaal-flamingante. De ironie is, dat de links-progressieve Vlaamse cultuurwereld die tendens heeft bewerkstelligd. Hier en daar zie ik een eenzame dichter, genre Dirk Van Bastelaere, die zich onbeschaamd republikein durft noemen (daarom nog niet flamingant), maar doorgaans zie we overal tamelijk bizarre, “tegennatuurlijke” combinaties van modern artiestendom met melig royalisme dat we eerder in de boekskens verwachten.

Meteen is ook de complete Vlaamse culturele klasse vervreemd van een groot deel van de Vlaamse publieke opinie. Ze weet het, en gedraagt zich als een verlichte minderheid tegenover de domme, “rechtse” Vlaming. Deze haat-liefde-verhouding is sterk uitgesproken bij schrijvers als Dimitri Verhulst en kunstenaars zoals Wim Delvoye: zo Vlaams als hun idioom is, zo Vlaamshatend is hun ideologie, of wat daarvoor moet doorgaan. De Vlaming houdt dus ook niet van zijn kunstenaars, en terecht. Volgens alle clichés van de links/rechts-tegenstelling, is er een echte loopgravenoorlog ontstaan tussen de culturo’s en de zwarten, ik gebruik met opzet de stigmatiserende benamingen, zie bijvoorbeeld ook de manier hoe schilder Luc Tuymans zich in deze profileert. De affiniteit van links met het Belgische koningshuis blijft daarin een duurzaam breekpunt.

Het Land van Ooit

Het is wachten op de dag dat de Vlaamse linkerzijde het republikeins gedachtegoed herontdekt, de filosofie van de Res Publica (letterlijk: “de zaak van iedereen”) die eigenlijk tot de harde kern van ons immaterieel Europees erfgoed behoort. De republiek is dé institutionele uitdrukking van de democratie. Een rechtstreeks verkozen staatshoofd met beperkte legislatuur, en een hoge graad van burgerparticipatie (de zgn. “rechtstreekse democratie”, inclusief bindende referenda) behoren tot de essentie van die natievorm. Zelfs een pure representatieve, “ceremoniële” functie van een koninklijk staatshoofd is niet meer van deze tijd, en fantomiseert de democratie. We zitten dan met schaduwpolitiek, ongestelde lichamen en veel ruis op het debat. Een land dat samengehouden moet worden door een monarch, wordt beter afgeschaft, zo spreekt het gezond verstand.

Burgerparticipatie kan men niet afdwingen: ze moet gestimuleerd worden, ook pedagogisch, in een maatschappijvormend kader. Maar in Vlaanderen smelt dat kader nog elke dag weg: we herkennen ons niet in een natie, er is geen gemeenschapsgevoel. De culturele elite die hier een pedagogische opdracht heeft, is weggelopen en koestert zich in een vrijwillige ballingschap, zoals ze na de Val van Antwerpen in 1585 deed.

Nu het G-1000-initiatief in elkaar is gekla pt tot zijn reële, niet-gemediatiseerde afmeting, namelijk die van een vaderlandslievende hobbyclub, is het tijd voor een ander, breder verhaal. Vanaf dag 1 werd David van Reybrouck al uitgespuwd door de kanunniken van de Vlaamse beweging. Hij zal er plezier aan beleefd hebben, en het opgevat hebben als een zelfbevestiging. Toch zijn ze op elkaar aangewezen, en wordt het tijd dat de Vlaamse intelligentsia de emanciperende kracht van het republikeinse denken (her)ontdekt, en dat, omgekeerd, die Vlaamse beweging uit haar stereotiepe klaagzang der kruideniers geraakt.

Voor het Belgische regime, het friet-en-bier-nationalisme, en voor onze vorst en zijn hofhouding, is er dan geen plaats meer. We hoeven hen niet naar de guillotine te sturen. Ik pleit eerder voor een Europees “Land van Ooit”, waar alle monarchen en hun uitgebreide families in een groots domein een luxueus leven kunnen leiden, met als enige tegenprestatie het publiek tentoonstellingskarakter daarvan. Ideaal voor schooluitstappen. Ze kunnen in dat sprookjesbos verder onder elkaar keuvelen, staatsiebezoeken afleggen, cohabiteren, zelfs trouwen en kindjes krijgen. Ik ken zelfs een park in Tongeren dat daar ruimte voor biedt.

Daar vallen ook de handelsmissies van Prins Filip te situeren, de troonredes, het raadplegen van verkenners, de colloques singuliers,- zelfs af en toe een aanval van onmacht, zoals het Boudewijn I overkwam toen hij de abortuswet moest ondertekenen.

Neen, als romanticus hou ik echt van operakoningen, prinsen en prinsessen, hun tribulaties, hun emoties. Het goed bestuur van een gemeenschap is natuurlijk iets helemaal anders,- daar hoeft geen drama, komedie, of, godbetert, surrealistische kunst, bij te komen kijken.

De roep “Vive la République” blijft, speciaal in België, als vloeken in de kerk. Speciaal vandaag, als het Te Deum weerklinkt, blijven we hopen dat dat daar eens iemand recht staat en…

Johan Sanctorum

Vlaamse geheimhouding i.p.v. openbaarheid van bestuur

2011-11-11T12:58:00.002+01:00

Het Vlaams parlement verzaakt aan een van zijn kernopdrachten: de regering controleren. De regering wil hen slechts selectief bepaalde adviezen van de Inspectie van Financiën bezorgen. Daartegen is geen kamerbreed protest, noch een wetgevend initiatief om de regering daartoe te verplichten. Moeten wij zo een dure praatbarak nog betalen?

Tijdens de plenaire vergadering van 9 november 2011 stelden drie parlementsleden een 'actuele vraag' aan ministerpresident Kris Peeters: Lode Vereeck (LDD), Filip Watteeuw (Groen)en Erik Tack (Vlaams Belang), 'over de weigering van de Vlaamse Regering om nog langer de adviezen van de Inspectie van Financiën systematisch over te maken aan het parlement'. Peeters verstopte zich achter wetten en decreten om uit te leggen waarom niet meer alle adviezen aan het parlement bekend gemaakt worden. Volledige radiostilte bij de drie meerderheidspartijen (CD&V, SP.a en N-VA), waarvan niemand tussenkwam om de vraag te ondersteunen en mee volledige inzage te eisen. Helaas kondigde ook niemand de indiening van een voorstel van decreet aan om de regering te verplichten alle adviezen aan het parlement te bezorgen, zodat Peeters zich daar niet meer kan achter verstoppen. Het Vlaams parlement verzaakt dus meer en meer aan een van zijn kernopdrachten: de regering controleren en het nodige decretale werk verrichten om die controle optimaal te kunnen uitvoeren. Moeten wij zo een dure praatbarak nog met ons belastingsgeld onderhouden?

De volledige tekst kan u nalezen in het verslag van de Plenaire vergadering 16 nr. 8 (2011-2012) – 9 november 2011 (vanaf blz. 13)

Een licht ingekorte versie van het debat:

De heer Lode Vereeck: Ik richt me eerst tot de collega’s, want mijn actuele vraag over de weigering van de Vlaamse Regering om de adviezen van de Inspectie van Financiën nog langer systematisch aan het Vlaams Parlement over te maken, overstijgt de grenzen van meerderheid en oppositie. Ik vind het persoonlijk een uitholling van het parlementaire controlerecht.... U, minister-president, wil ik dit vragen: waarom beslist de Vlaamse Regering wat zij heeft beslist? Waarom stelt u deze adviezen niet langer op eenvoudig verzoek ter beschikking? Waarom maakt u zichzelf ongewild verdacht? Waarom staat u mij niet toe om mijn parlementair controlerecht uit te oefenen?

De heer Filip Watteeuw: ... Waarom wilt u geen volledige openheid geven in dossiers die ons aanbelangen? Ik ken u als een zeer verstandige man die weet waarom hij bepaalde zaken naar voren schuift en andere niet. U hebt daar argumenten voor. Ik ben het er vaak niet mee eens, maar u hebt wel altijd argumenten. Wanneer u dan adviezen krijgt van bijvoorbeeld de Inspectie van Financiën, ga ik er ook van uit dat u argumenten hebt waarom u wel of niet ingaat op die adviezen. Als u dat inderdaad goed weet, lijkt het me logisch dat u die adviezen ook ter beschikking stelt van het parlement. Ik wil even illustreren hoe belangrijk dit is. Er staat een actuele vraag op de agenda over het Land van Ooit. U moet 1,7 miljoen euro terugbetalen. Weet u dat vier à vijf jaar geleden de voorzitter van dit parlement, toen nog gewoon parlementslid, storm liep tegen dit project? Hij kon heel goed argumenteren dat dit een dossier was dat niet klopte aan de hand van de adviezen van de Inspectie van Financiën. Een ander voorbeeld is het dossier van I-Cleantech.... Het mooiste voorbeeld is dat van de Oosterweelverbinding en BAM. De oppositie die daar is gevoerd, had tot resultaat dat er openheid is gekomen over alle constructies. Er zijn voortgangsrapportages afgedwongen op basis van de adviezen van de Inspectie van Financiën. Minister-president, in hoeverre blijft u erbij dat die adviezen niet meer ter beschikking worden gesteld?

De heer Erik Tack: ... De voorzitter van het Vlaams Parlement heeft ons in het begin van het jaar meegedeeld dat die adviezen van de Inspectie van Financiën op de databank DORIS II beschikbaar zouden zijn voor ons. Nu merken wij dat die daar helemaal niet meer te vinden zijn. Dat heeft wellicht te maken met het feit dat er eind vorig jaar een besluit was van de Vlaamse Regering waarbij de werkwijze van de Inspectie van Financiën is aangepast. Die inspectie moest zich concentreren op bepaalde dossiers en haar adviezen een meer preventief karakter geven. Zij moest dus wel eens negatief of op zijn minst heel kritisch uit de hoek komen. U hebt niet graag dat de oppositie die adviezen leest.... Waarom zijn die documenten niet meer beschikbaar op de site voor de parlementsleden? Zult u van mening veranderen?

Minister-president Kris Peeters: Ik betreur een beetje de sfeer die hier wordt gecreëerd als zou de Vlaamse Regering zaken achterhouden omdat ze bang is van de oppositie. Het tegendeel is waar. De Vlaamse Regering hecht veel belang aan de optimale relatie tussen het Vlaams Parlement en de Vlaamse Regering....
Ik wil u er eveneens op wijzen dat u uw eigen decreten moet kennen, voor u op een populistische wijze stelt dat de Vlaamse Regering een niet-transparante houding heeft. Ik verwijs naar het decreet betreffende de openbaarheid van bestuur. Natuurlijk is het eerste algemeen principe van dat decreet dat bestuursdocumenten openbaar moeten zijn. Ik deel uw mening dat de adviezen van de Inspectie van Financiën onder de bestuursdocumenten vallen. Ik ga er echter van uit dat u uw eigen decreten kent, namelijk artikel 13, ten derde, artikel 14, ten eerste, en artikel 14, ten derde. De vraag is of adviezen van de Inspectie van Financiën hieronder vallen. Mijn antwoord luidt dat het niet automatisch zo is dat die adviezen onder de uitzonderingen te rangschikken vallen. Dat betekent niet dat alle adviezen van de Inspectie van Financiën moeten worden geweigerd indien ernaar wordt gevraagd. Het is echter al evenmin zo dat die adviezen van de Inspectie van Financiën altijd moeten worden gegeven: in bepaalde omstandigheden vallen die adviezen immers onder die uitzonderingen van uw eigen decreet. U hebt daar waarschijnlijk ook juridisch advies over ingewonnen.
Ik denk dat dit de juiste houding is: de adviezen kunnen niet automatisch altijd worden geweigerd, maar ze kunnen niet altijd automatisch worden gegeven. In dat licht, met respect voor het decreet en voor de uitzonderingen, moeten we bekijken hoe we verder omgaan met het Vlaams Parlement wat die adviezen van de Inspectie van Financiën betreft. Dan is er nog de bijzondere wet van 16 januari 1989. Ik vermoed dat u die ook kent. Ik citeer artikel 51 van die bijzondere wet: “De Gemeenschappen en de Gewesten organiseren een eigen administratieve- en begrotingscontrole en doen daartoe een beroep op inspecteurs van Financiën die hun ter beschikking worden gesteld en onder hun gezag staan. De inspecteurs van Financiën stellen hun verslagen op in volle onafhankelijkheid, en delen deze alleen mee aan de Regering waaronder zij ressorteren.” We moeten dus een weg vinden tussen enerzijds het decreet, dat heel duidelijk is wat de algemeenheid betreft, maar een aantal uitzonderingen bevat, en anderzijds dat artikel 51, dat heel duidelijk stelt dat de adviezen van de Inspectie van Financiën in eerste instantie voor de ministers, voor de beraadslaging door de Vlaamse Regering bestemd zijn. Voorzitter, ik sta ervoor open om, bijvoorbeeld via ontwerpen van decreet, sowieso de adviezen van de Inspectie van Financiën toe te voegen. Ik hoop echter dat dit parlement zijn eigen decreten erkent, en ook het feit dat wij in bepaalde omstandigheden met recht en reden kunnen stellen dat iets valt onder de in het decreet bepaalde uitzonderingen.

De heer Lode Vereeck: Minister-president, uiteraard hebben wij dat juridisch laten uitvlooien. Ik maak me sterk, op basis van de juridische adviezen die wij hebben gekregen, dat een doorsnee burger gewoon op basis van het decreet betreffende de openbaarheid van bestuur aan die bestuursdocumenten kan komen. Het gaat niet over een automatisme. Dat is evident. Het gaat er echter over dat, als een parlementslid die documenten opvraagt, u die nu, sinds de zomer, echt wel doelbewust weigert. Minister Vandeurzen was daar zeer expliciet over: er is een omslag geweest, de Vlaamse Regering heeft het geweer van schouder veranderd. Er is dus duidelijk iets veranderd in uw houding ter zake. Wat is het probleem? Neen, u hoeft me niet alle adviezen ter beschikking te stellen, zeker niet als het gaat over adviezen ex ante, adviezen in voorbereiding van een beslissing die eventueel niet wordt genomen. Als die beslissing er echter is, en ik krijg een nota van de Vlaamse Regering, dan bevat die vaak replieken op het advies van de Inspectie van Financiën. Dan mag ik toch wel het oorspronkelijke document bekijken zeker. Dat lijkt me de evidentie zelf. Ik mag hopen dat u niet bang bent van de oppositie. Dat zou nogal raar zijn. Dit gebeurt natuurlijk echter omdat uw eigen regering zo verdeeld is dat u niet meer naar buiten durft te komen met die adviezen.

De heer Filip Watteeuw: Minister-president, het is voor ons enorm belangrijk dat wij over alle gegevens beschikken die nodig zijn om uw beleid te controleren. Dat is nodig. Als u voorstellen doet, als u ontwerpen voorlegt waarin wordt verwezen naar onder meer het advies van de Inspectie van Financiën, dan vind ik het logisch dat wij over het volledige dossier kunnen beschikken, dat we niet bijkomend allerlei procedures moeten doorlopen om die gegevens te krijgen....

De heer Erik Tack: ... Er is duidelijk een omslag in het beleid van de Vlaamse Regering. Eerst zouden die documenten op de DORIS II-databank worden geplaatst. Nu kunnen we ze plots niet meer inzien. Die verandering komt niet zo maar uit de lucht gevallen. Eerst is het geen probleem. Nu is plots niets meer beschikbaar. U schermt met alle mogelijke argumenten.... Ik herhaal mijn vraag: waarom is uw houding omgeslagen?

Minister-president Kris Peeters: Ik wil dit punt afronden. We willen in grote transparantie met het Vlaams Parlement en met zijn voorzitter in het bijzonder blijven samenwerken. Dit punt is hier al een aantal keren aan bod gekomen. We zullen openbaar maken wat openbaar moet worden gemaakt. Ik hoop dat het Vlaams Parlement ook respect kan opbrengen voor argumenten die op basis van het decreet betreffende de openbaarheid van bestuursdocumenten steek blijken te houden.... Het Vlaams Parlement moet respect voor de eigen decreten opbrengen. Dat is het eerste wat iedereen, zelfs de Vlaamse Regering, mag vragen.

De heer Lode Vereeck: Ik ben absoluut niet tevreden met het antwoord. There’s something rotten in the republic of Flanders. Dit gebeurt systematisch. De fractieleiders van de meerderheidspartijen en de minister hebben exclusief bevestigd dat het hier een omslag in het beleid betreft. Ik wil erop wijzen dat het Rekenhof een half jaar geleden een vlammende brief heeft verstuurd om aan te klagen dat het Rekenhof opnieuw de verslagen van de Inspectie van Financiën niet te zien kreeg. Hierop hebben de minister van Begroting en het Rekenhof overleg gepleegd. Gisteren heeft de voorzitter van het Rekenhof in een brief aan de voorzitter van het Vlaams Parlement verklaard dat het Rekenhof opnieuw niet over de verslagen van de Inspectie van Financiën kan beschikken. Dit is niet tolereerbaar in een democratie. De Vlaamse volksvertegenwoordigers en hun budgettaire waakhond, het Rekenhof, moeten hun parlementair controlerecht kunnen uitvoeren.

De heer Filip Watteeuw: ... Ik vraag me dan ook af waarom de minister-president niet op onze vraag wil ingaan. Voor mij is het duidelijk waarom hij de adviezen niet wil bekendmaken. Hij bouwt een verdedigingslinie op voor een kwetsbare en hopeloos verdeelde Vlaamse Regering.

De heer Erik Tack: Het is duidelijk dat de minister-president zich in alle mogelijke bochten wringt om hier onderuit te komen. Hij heeft verklaard dat alle informatie in de databank direct beschikbaar wordt gesteld. Dat klopt niet. Het gaat enkel om de informatie die hij kwijt wil. Hij beslist wat hij kwijt wil.... De minister-president beslist wat we wel en niet kunnen lezen.

Over kleine landen weet David Van Reybrouck minder dan over grote (vpmc)

2011-11-10T10:06:00.001+01:00

.
David Van Reybrouck: Na de G1000 gaat een G32 aan de slag. Dat zijn opnieuw gewone burgers, en die gaan doen in België wat vijfentwintig burgers onlangs in IJsland hebben gedaan, op last van de overheid daar. Die hebben daar de Grondwet herschreven.
Volt: Maar u zegt…
Rik van Cauwelaert: Daar wil ik toch even tussenkomen. Wat in IJsland is gebeurd, ik weet dat, dat voorbeeld wordt vaak gegeven, die hebben, die vijfentwintig hebben niet de Grondwet herschreven, die vijfentwintig hebben een aantal ideeën aangeleverd, waarna het IJslands Parlement al dan niet daarvan gebruik heeft gemaakt,
David Van Reybrouck: Wel…
Rik van Cauwelaert: ...en eerlijk gezegd: de invloed is niet overweldigend gebleken daar in IJsland. Bovendien zit je in IJsland met een land van 300.000 inwoners.
David Van Reybrouck: Precies, ja: het is een stad.

. . . .
.

Matthias Storme oog in oog met zijn reputatie

2011-11-09T21:42:00.002+01:00

Matthias Storme: ‘Karikaturen blijven slechts hangen in de kringen die erin willen geloven’

‘Oei!’, reageert een collega van de krant als hij hoort dat ik Matthias Storme (52) ga interviewen. De advocaat en professor privaatrecht en rechtsfilosofie heeft nogal een reputatie in progressieve kringen. Nadat het Gentse hof van beroep het Vlaams Blok in 2004 veroordeeld had wegens racisme stelde Storme dat het bijna een morele plicht was om op die partij te stemmen. Later nam links er met verbijstering akte van dat hij zijn pijlen richtte op de antidiscriminatiewet. Meer hoef je in Vlaanderen echt niet te doen om in extreem rechtse hoek gestoken te worden.
Zelf heb ik al mogen aanschouwen hoe hij in een debat geestdriftig blijft inhakken op argumenten waar hij het niet mee eens is. Zijn temperamentvolle manier van discussiëren is een heus spektakel. Niet dat Storme zijn tegenstrevers omver schreeuwt, wel is de man verdraaid rad van tong.
De Matthias Storme die ik te spreken krijg, is echter één en al charme. Met voorname beleefdheid ontvangt hij me in zijn mooie villa in de Gentse deelgemeente Mariakerke. Ik leg hem uit waarom ik aan m’n boek ben begonnen en vraag hem of hij kan inschatten wat zijn imago is. ‘Aan de verschillende reacties te merken is dat zeer uiteenlopend en dus maak ik er mij niet te veel zorgen over’, glimlacht hij diplomatisch.

Toch is er één beeld dat overheerst: dat van de Vlaams-radicale advocaat. ‘Wel, advocaat is mijn beroep. Dus dat komt al overeen met de werkelijkheid’, grijnst Storme. Hij heeft nooit weggestoken dat hij een communautaire scherpslijper is. Zo wees hij er al op dat er ‘een alternatief’ moet zijn voor de onderhandelingen over de staatshervorming. ‘Als niets nog vooruitgaat, wat doe je dan? Dat is de situatie waar we nu zo ongeveer in verzeild geraakt zijn. Het zou geen kwaad kunnen dat er nog iets meer gewerkt wordt aan een meer radicaal scenario voor het geval dat noodzakelijk zou zijn. Je moet weten wat je gaat doen als de onderhandelingen niets opleveren. Ik heb zelf altijd geprobeerd om daarover na te denken. Dan krijg je gemakkelijk het etiket van radicaal.’
Het stoort hem niet wanneer de omschrijving ‘Vlaams-radicaal’ opduikt. ‘Ik heb de gewoonte om woorden nogal positief te bekijken. ‘Radicaal’ komt van het woord ‘radix’, of wortel. Vlaams-radicaal betekent dus de communautaire problemen bij de wortel aanpakken. Met dat imago heb ik niet te veel moeite. Wel met de connotatie die sommige mensen aan het woord ‘radicaal’ geven, dat is nog iets anders.’ Wat is die connotatie dan? ‘Voor sommige mensen zijn ‘radicaal’ en ‘extreem’ hetzelfde. Voor mij is dat niet noodzakelijk zo. Je kunt bij wijze van spreken radicaal centrum zijn.’
De flamingante advocaat heeft ook het imago een ethisch conservatief man te zijn. ‘Wat wil dat precies zeggen, ethisch conservatief? Dat lijkt zeer duidelijk, maar dat is niet zo. Conservatief is een begrip dat vele nuances kent, al was het maar omdat het conservatisme geen vastomlijnde ideologie is, maar veeleer een levenshouding met gradaties. Een Weltanschauung, zoals ze dat zo mooi zeggen in het Duits.’
Het lijkt wel een paradox dat hij als conservatief ook radicaal is. ‘Dat hangt ervan af. Ik denk dat bepaalde radicale ideeën perfect verzoenbaar zijn met het conservatisme. Je moet kijken wat de noden zijn van deze tijd’, legt Storme uit. ‘Conservatisme betekent voor mij enerzijds dat je jezelf voortdurend de vraag stelt wat fundamenteel is en wat bijkomstig. Anderzijds is er ook de overtuiging dat er een zekere stabiliteit nodig is, zelfs ten aanzien van zaken die niet fundamenteel zijn. Je moet dingen niet te rap veranderen als dat niet echt nodig is. Er kunnen goede redenen zijn om tradities en gebruiken niet zomaar weg te gooien. In dat opzicht zijn er twee niveaus aan het conservatisme die niet noodzakelijk met elkaar in tegenspraak zijn.’
Met het etiket van conservatief heeft hij nooit een probleem gehad. ‘Ook niet toen het nog een echt scheldwoord was. Tot vijf jaar geleden was dat zo, vandaag niet meer. In die zin is er wel wat veranderd. Ik stel vast dat het woord ‘conservatief’ het niet meer doet, dus maakt men er ‘aartsconservatief’, ‘extreem conservatief’ of ‘oerconservatief’ van. ‘Conservatisme’ heeft niet voldoende negatieve lading meer. Daar kan ik vanzelfsprekend alleen maar blij om zijn’, vertelt Storme met een geamuseerde glimlach.
Als conservatieve intellectueel blijft Storme gevreesd. Zeker vroeger kon er niet genoeg gewaarschuwd worden voor zijn boosaardig persoon. Net omdat hij zo schaamteloos conservatief was, werd hij regelmatig aan het toenmalige Vlaams Blok gelinkt. ‘Blijkbaar kun je in Vlaanderen niet een beetje rechts zijn zonder de verdenking op je te laden dat je eigenlijk een Blokker bent’, zei een aanstormend politiek talent dat luisterde naar de naam Bart De Wever in 2003. De toenmalige ondervoorzitter van de N-VA nam in Knack de verdediging van Storme op zich. ‘Matthias Storme bij het Vlaams Blok? Dat is absurd. Hij is het soort conservatief dat je bij uitstek bij CD&V vindt: een burgerlijke, rechtse cocktail van old fashioned values.’
‘Dat is leuk’, lacht Storme als hij hoort hoe De Wever hem omschrijft. ‘Globaal genomen vind ik dat een niet geheel onterechte typering. Ik kom uit een christendemocratische familie en beschouw mezelf tot op zekere hoogte nog altijd als christendemocraat. Het woord ‘burgerlijk’ heeft bij ons natuurlijk een veel negatievere connotatie. In Duitsland spreekt men van ‘die bürgerliche Parteien’, waarmee men in de eerste plaats CDU en CSU bedoelt. In die betekenis is daar niets mis mee.’
Maar het klopte wel dat conservatieven meteen in de hoek bij het VB werden gezet? ‘Ja, tenzij je al zo publiekelijk in de ethisch conservatieve vleugel van de CVP of de CD&V militeerde dat zo’n claim absurd was. Anders kreeg je snel die connotatie, zelfs als je niets met het Vlaams Blok te maken had. Ik heb natuurlijk nooit ontkend dat ik ook in die partij vrienden heb. Ik heb altijd gevonden dat je persoonlijke loyauteiten niet te snel moet verbreken om partijpolitieke redenen.’ Storme zelf is lid van het partijbestuur van de N-VA.
Het christelijke geïnspireerde opinieblad Tertio omschreef hem als ‘fervente verdediger van de vrije meningsuiting’. Dat klinkt veeleer liberaal dan conservatief. De advocaat probeert de verwarring weg te werken met een anekdote. Hij vertelt hoe Filip Rogiers, toen journalist bij De Morgen, in januari 2004 een dubbelinterview afnam van hemzelf en professor rechtsgeleerdheid Boudewijn Bouckaert (UGent, toen VLD), die sedert 2009 in het Vlaams Parlement zetelt voor LDD. ‘Op het einde van het gesprek vroeg de journalist wat het verschil was tussen ons beide. Ik antwoordde met een ingeving van het moment: “Boudewijn Bouckaert is een conservatieve liberaal en ik ben een liberale conservatief.” Waarop de journalist opmerkte dat dat toch hetzelfde was. “Dat is helemáál niet hetzelfde”, antwoordden wij in koor’, lacht Storme uitbundig.
Ah neen? En waarom is dat niet hetzelfde? ‘Er zijn duidelijke accentverschillen. Een liberale conservatief weet meer dan sommige old school conservatives bepaalde fundamentele vrijheden te waarderen. Niet alle conservatieven hechten evenveel belang aan de vrijheid van godsdienst, de vrijheid van vereniging en de vrijheid van meningsuiting. Er zijn ook conservatieven die godsdienstvrijheid maar niets vinden’, verklaart Storme. ‘Het verschil met een conservatieve liberaal is vrij groot omdat liberalisme heel sterk de nadruk legt op het individu. Een conservatief gaat er veel meer van uit dat mensen maar mensen worden als ze deel uitmaken van een gemeenschap. Dan pas kun je vertrouwen hebben in mensen die je eigenlijk niet persoonlijk kent. Dat is een belangrijke conservatieve gedachte. Een netwerk van tradities, betekenissen en instellingen maakt het mogelijk om een samenleving op te bouwen die niet louter gebaseerd is op individueel vertrouwen. Als je het enkel daarmee moet stellen, zul je niet ver geraken. Dan zit je in een variant op een tribale samenleving.’
Tertio bestempelde Storme eveneens als ‘public intellectual’. Journalist Gilbert Roox noemde hem in De Standaard zelfs ‘de laatste volksnabije Vlaamse intellectueel’. Moet een volksnabije intellectueel er zich voor hoeden populist te worden? ‘Er bestaan verschillende visies op intellectuelen. Sommigen zeggen dat de intellectueel moet provoceren en choqueren – zelf ben ik niet vies van provocatie, maar er is een verschil tussen provoceren en choqueren. Er is ook een visie die zegt dat je als intellectueel afstand moet nemen van het volk, dat je antipopulistisch moet zijn. Het andere extreem is de intellectueel als populist die geen eigen mening heeft, maar louter luidspreker speelt van de volksgevoelens’, somt de hoogleraar op.
Welk soort intellectueel is hij dan? ‘Zoals Edward Shils het schreef, moeten intellectuelen de ervaringen en de noden van hun volk representeren, wat tegelijk betekent dat je ze op een hoger niveau tilt in de manier waarop je je uitdrukt. Er is altijd een spanningsveld. Je koppelt je niet los, maar je probeert wel een meerwaarde te bieden ten opzichte van het zuivere, platte populisme’, benadrukt Storme.
Als flamingante intellectueel mag de advocaat dan vinnig uit de hoek komen, voor het etiket van de bekrompen Vlaming past hij. ‘Ik kan me voorstellen dat het voor sommigen paradoxaal is dat je als nationalist en Vlaams-radicaal toch enorm kosmopolitisch bent in je intellectuele leven. Ik lees veel meer buitenlandse dan binnenlandse kranten en literatuur’, benadrukt hij. ‘Ik vind het altijd leuk als mensen die zich tegen het nationalisme kanten zelf ternauwernood in staat zijn om twee, laat staan drie, vier of vijf talen te spreken. Ikzelf zou me niet kunnen opsluiten in één taal.’
Ooit pakte het Katholiek Vlaams Hoogstudentenverbond (KVHV) uit met de slogan ‘Vlaanderen eentalig, Vlamingen meertalig’. Die kon hij wel smaken. ‘De eentaligheid van een persoon is een verschrikkelijke verarming, maar je hebt wel een gemeenschappelijke bestuurstaal nodig, één taal waaraan iedereen kan deelnemen en waarin het maatschappelijke leven zich afspeelt’, betoogt Storme. ‘Het is toch absurd om te denken dat je als voorstander van het opsplitsen van België geen vriendschappelijke verhoudingen zou kunnen hebben met Franstalige Belgen? Dat is totale nonsens. Ik hoef niet in één land te leven met Fransen, Duitsers en Italianen om daar vrienden te hebben.’
Opvallend aan Matthias Storme is dat hij rustig de meest complexe zinnen formuleert en ze netjes op hun pootjes doet belanden. Deze advocaat en professor brengt zijn ideeën zeer precies onder woorden. Als er toch eens een frase passeert die zichzelf vastrijdt in een overdaad aan kronkelende bijzinnen, excuseert Storme zich. ‘Je zult werk hebben om hier een deftige zin van te maken’, glimlacht hij dan. De advocaat kan zijn liefde voor het geschreven en het gesproken woord niet verbergen.
In 1998 schreef de Belgicistische auteur Geert Van Istendael in De Morgen over hem: ‘Hier spreekt een retoricaleerling die het welsprekendheidstoernooi van zijn college wil winnen. Matthias Storme is wel wat opgewonden, maar niet gek.’ Alweer kan mijn gastheer een beleefd gegniffel niet onderdrukken. Hij herinnert zich het citaat niet meer, maar begint meteen in zijn geheugen te graven op zoek naar de aanleiding voor Van Istendaels stukje. Het duurt amper enkele seconden voor hij zich de plaats en de datum van de bewuste toespraak voor de geest haalt. ‘Ook Josse de Pauw heeft daar een commentaar over geschreven in De Standaard der Letteren.’
In zijn artikel had Josse de Pauw het over de ‘man in het te grote maatpak’. ‘De man op het podium trekt zijn schoudervullingen recht, heft zijn kop en stoot, vol van zijn eigen naam, het vervolg van zijn zin uit’, schreef de auteur. ‘Ik moet toegeven die ik er toen niet mee gediend was, die pakte volledig de persoon aan. Nu kijk ik er veel milder tegenaan’, zegt Storme vergevingsgezind.
Hoe voelde het om opeens over zichzelf te lezen in de pers? ‘Het is evident dat bepaalde beschrijvingen helemaal niet klopten, maar daar heb ik me niet zoveel zorgen over gemaakt. Nu en dan heb ik de moeite genomen om te reageren, maar eigenlijk enkel in het geval van feitelijke onjuistheden’, vertelt Storme.
Heeft hij de indruk dat mensen zich een beeld vormen van hem op basis van zijn mening? ‘Men gaat heel snel over tot het diaboliseren van mensen die een andere visie hebben. Ik zal niet zeggen dat elk debat het summum van beschaving moet zijn. Je mag al eens een retorische truc gebruiken. Maar er is een verschil tussen een retorische truc en venijnig, onder de gordel uithalen. Er zijn een aantal mensen die ik bepaalde aanvallen nog altijd kwalijk neem, hoewel ik erken dat ze daarnaast wel verdiensten hebben. Sommige reacties waren compleet onzinnig.’ Kan hij een voorbeeld geven? ‘Het is misschien niet eerlijk om er eentje uit te halen, maar ik herinner mij een reactie van Johan Leman (voormalig voorzitter van het Centrum voor Gelijkheid van Kansen en voor Racismebestrijding, TVDM). Nadat ik mijn kritiek had gegeven op het arrest in het proces tegen het Vlaams Blok zei Leman dat ik de scheiding der machten overtrad. Dat was complete nonsens, want ik ben geen parlementslid en was dat toen evenmin. Als professor in de rechten behoort het tot mijn taak om kritische commentaar te geven op rechtspraak. Die reactie van Leman was nonsensicaal.’
Draagt hij zulke aanvallen lang mee? ‘Ik zal niet zeggen dat ik alles snel vergeet, maar het moet al heel erg zijn voor ik haatdragend word’, repliceert Storme minzaam. Hij laat wel van zich horen als hij zich onheus behandeld voelt in een artikel. ‘Toen ik de Prijs voor de Vrijheid 2004 kreeg van Nova Civitas heb ik een toespraak gehouden. De dag nadien stond er in De Standaard een niet erg vriendelijk arikel van Tom Naegels’, herinnert Storme zich. In een opiniestuk verbaasde de schrijver-journalist er zich over dat een intellectueel als Storme had gezegd dat het bijna een morele plicht was om voor het Vlaams Blok te stemmen nadat de partij veroordeeld was wegens racisme. ‘Ik begrijp niet dat uitgerekend conservatieven het recht verdedigen om zo'n ranzige propaganda te verspreiden’, schreef Naegels ontgoocheld in zijn opiniestuk. ‘Zeg mij, Matthias Storme, wat minaretten-op-de-kathedraal te maken hebben met intellectueel fatsoen? Of geldt fatsoen alleen wanneer het de fatsoensridder past?’
Storme kon niet met die aantijgingen lachen. ‘Tom Naegels heeft toen de moeite genomen om naar mijn voordracht te komen luisteren, maar maakte er een karikatuur van. Ik ben op hem afgestapt: “Wat gij hier schrijft, klopt voor de helft niet. Ik wil dat met u bespreken.” Wij hebben toen een supergezellige lunch gehad. Onze verhouding is sindsdien perfect hoffelijk. Hij zal nooit meer op die manier over mij schrijven. We hebben elkaar als mens een stuk genuanceerder leren kennen. Ik hoef het niet eens te zijn met Tom Naegels om te erkennen dat hij genuanceerd is. Je kunt natuurlijk ook zeggen dat hij té genuanceerd is, een eeuwige twijfelaar. Ik heb vrienden die Tom Naegels helemaal niet appreciëren omdat hij altijd schippert. Toch is dit een voorbeeld van een goed gesprek dat tot een betere verstandhouding heeft geleid’, zegt de advocaat. Zo’n verzoening lukt niet altijd. ‘Er zijn personen waarbij de nadere kennismaking mijn overtuiging versterkt dat ze helemaal niet genuanceerd zijn. Maar bij mensen die te goeder trouw zijn, is dat dus corrigeerbaar.’
Ten tijde van paars-groen kreeg Matthias Storme het etiket van cryptofascist opgeplakt. ‘Ik herinner mij een vrij onaangename ontmoeting met Karel De Gucht (toenmalig VLD-voorzitter, TVDM) toen ik voorzitter was van het Overlegcentrum van Vlaamse Verenigingen. Achteraf weigerde hij mij de hand te schudden. Ik heb ’m toen voorgesteld de linkerhand te geven, maar daar kon hij niet mee lachen’, grinnikt Storme. ‘Ik ga niet zeggen dat die verhouding sindsdien nooit beter is geworden, maar echt goed zal ze nooit zijn. Ik heb nu ook niet beweerd dat De Gucht mij ooit een cryptofascist heeft genoemd, maar hij zal het misschien wel gedacht hebben. Anderen zullen het ongetwijfeld gezegd hebben.’
Vond hij dat vervelend? ‘Ach, ik maak mij daarvan af met een boutade van Jacques Presser, de Nederlandse historicus van Joodse afkomst die zeer belangrijk onderzoek heeft verricht naar het lot van de Joden in Nederland. “Als het fascisme ooit terugkomt, zal het dat doen onder de naam antifascisme”, zei Presser. Dat is een fenomeen dat we ondertussen al een paar keer in werkelijkheid hebben gezien. Wat dat betreft, maak ik mij dus niet te veel zorgen. Als men het woord ‘fascisme’ moet gebruiken, is het meestal omdat men over geen enkel ander argument meer beschikt. Dat is het zwakste scheldwoord dat je kunt bedenken.’
Toen presentator Jean-Pierre Rondas begin 2011 afscheid nam van radio Klara klopte hij zich in De Morgen op de borst dat hij de eerste was om ‘horresco referens Matthias Storme te interviewen op de radio’. Wekte de naam Matthias Storme dan werkelijk zoveel gehuiver op? ‘Bij sommige mensen wel, ja. “Het is schandalig dat u die man interviewt!”, reageerden enkele luisteraars na de bewuste uitzending. Ach, ik probeer mensen te overtuigen, maar sommigen zijn niet te bekeren.’
Eveneens in De Morgen dichtte mijn collega Bart Eeckhout Storme nogal wat invloed toe binnen de Vlaamse Beweging. Is hij werkelijk zo invloedrijk? ‘Dat is een waardering waar ik zelf weinig commentaar op kan geven’, pareert hij bescheiden. Maar hij is toch niet de aanvoerder van een eenmanskruistocht, zoals Luc Van der Kelen, editorialist bij Het Laatste Nieuws, in 1999 schreef? ‘Toen heb ik gesproken voor een enthousiaste zaal van een aantal duizend mensen. Sindsdien zijn de troepen alleen maar aangedikt. Ik zeg niet dat dat mijn verdienste is. Wat ik wel vaststel, is dat er vandaag heel vaak ideeën of uitdrukkingen opduiken die ik het eerst heb gelanceerd, of geïmporteerd zonder ze daarom zelf te hebben uitgevonden. Er is sprake van een intellectuele invloed. Bij geschriften van de N-VA heb ik regelmatig een gevoel van herkenning: “Tiens, die uitdrukking is mij niet geheel onbekend en ik weet nog heel goed wanneer ik die voor het eerst heb gebruikt.” Ik weet heel zeker dat Bart De Wever, die meer dan superintelligent is, een heel pak teksten van mij heeft.’
In de man met wie ik zo rustig zit te keuvelen herken je niet meteen een gevreesde debater, een verbale krachtpatser die z’n tegenstanders zo’n pak onder de broek kan geven dat het hen nog lang heugt. Nochtans schreef Mark Deweerdt, toen nog journalist, thans raadgever van Vlaams minister Geert Bourgeois (N-VA), anno 1998 in De Tijd dat Matthias Storme zijn Sturm-und-Drang-periode nog niet ontgroeid was. Ik betwijfel of dat ondertussen wel al het geval is. Vorig jaar was ik in een klein zaaltje in het Brusselse Justititiepaleis getuige van een pittig debat tussen Storme en Hendrik Vuye, professor staatsrecht aan de universiteit van Namen. Vuye is beslist niet op zijn mondje gevallen en een voorbeeldige Belgicistische knaap is hij evenmin. Toch werd de brave man bijna wanhopig toen Matthias Storme maar bleef doorbomen over de absolute prioriteit van een cleane splitsing van de kieskring Brussel-Halle-Vilvoorde. Het ging ’m om details, want Vuye krijgt zélf koude rillingen van alle bijna-niet-splitsingen die de afgelopen jaren op de onderhandelingstafel beland zijn. Maar een ontketende Matthias Storme leg je niet zomaar aan banden. Als hij voor een publiek spreekt, kan hij behoorlijk assertief uit de hoek komen.
‘Dat hangt ervan af’, nuanceert de advocaat. ‘Als het moet, kan ik wel een echte meetingtoespraak houden, met retorische wendingen enzovoort. Ik doe dat niet vaak meer, al was het maar omdat ik het gevoel heb dat de zaken zo traag evolueren dat ik tien jaar later nog altijd exact hetzelfde moet vertellen. Je moet dat met mate doen. Ik wil in mijn toespraken ook niet te blunt zijn. Tussen de regels door moeten er toespelingen, dubbele bodems en citaten zitten. Dat hoort erbij, anders is het geen goede toespraak.’
Kan hij ervan genieten om zo’n toespraak te geven? ‘Ja, toch wel. Ik geniet van het woord’, knikt Storme. ‘Ik denk niet dat ik gemaakt ben om echt literair te schrijven. Ik zal het mij niet riskeren om dichtbundels of romans uit te brengen. Ook past niet elk soort toespraak mij even goed. Het kost mij altijd enige moeite. Altijd is het vloeken tot op het laatste moment. Zelden is zo’n toespraak echt helemaal klaar, maar ik doe het wel graag.’
Rik Van Cauwelaert, ‘chef politiek’ van Knack, merkte op dat Stormes vijanden – en dat zijn er volgens de journalist nogal wat – hem arrogant vinden. Komt dat doordat hij altijd zo zeker van zijn stuk lijkt? ‘Als men mij arrogant noemt, heeft dat allicht weinig te maken met de inhoud van wat ik zeg, maar hoogstens met de stijl. Ik heb nooit intellectuele twijfel uitgesloten. Ik zeg altijd dat men mij kan proberen te overtuigen met tegenargumenten. Bij sommige onderwerpen zal dat moeilijker zijn dan bij andere’, zegt Storme droogjes. ‘Maar ik heb mezelf altijd verplicht om op vele vlakken te proberen het tegenovergestelde te bedenken en zo te onderzoeken welke nuances dat met zich meebrengt. Zelfs in communautaire zaken doe ik dat.’
Hij vindt zichzelf geen gehaaid debater. ‘Maar ik ga het debat niet uit de weg, zelfs niet met mensen die vrij gevaarlijk zijn. Sommige tegenstanders zijn iets meer te duchten dan andere. Op televisie heb ik nog met Karel De Gucht gedebatteerd, wat niet evident is. Vrij veel mensen zouden daarvoor passen’, geeft Storme toe.
Heeft hij ooit al spijt gehad dat hij zijn mond niet gehouden heeft, zoals bijvoorbeeld na zijn fameuze uitspraken over het Blok-proces? ‘Uiteindelijk leidt dat tot niets. Je moet de kans krijgen om de zaken volledig weer te geven. Misschien bedenk je achteraf wel dat je de nuances al van in het begin duidelijker had moeten maken’, erkent de advocaat. ‘Wat vaker gebeurt, is dat je na een debat zegt: “Verdorie, ik ben dat argument vergeten! Hoe kon ik die insteek nu gemist hebben? Daar had ik zó mee gewonnen!” Wat ook gebeurt, is dat ik jaloers ben op een oneliner van een ander lid in het panel.’
In 2003 kreeg de advocaat de Holebifederatie over zich heen vanwege de ‘ongenuanceerde en kwetsende manier’ waarop hij zijn ongenoegen uitte over de antidiscriminatiewet. ‘Dat was heel merkwaardig. Ik had toen een vrij scherp opiniestuk geschreven over de antidiscriminatiewet. Ik betoogde dat die niet in het voordeel was van de zwakkeren in de samenleving die men beoogde te beschermen, maar dat de wet enkel in het voordeel speelde van goed georganiseerde, sterke minderheidsgroepen. Dat was een algemene beschouwing. Toen heeft de Holebifederatie daar blijkbaar een regelrechte aanval op zichzelf in gezien. Waarschijnlijk schreven ze mij allerlei ideeën toe – ten dele terecht, ten dele onterecht – waar ze geen enkel bewijs voor vonden. Daarom hebben ze één zinnetje, een abstract-filosofische beschouwing, als aanleiding gebruikt. Ik heb ze toen geschreven dat ik met groot plezier naar de uitreiking van de Homofobieprijs zou komen op voorwaarde dat ze mijn fysieke veiligheid konden garanderen. (grijnst) Nooit antwoord op gekregen. Met die ironie konden ze blijkbaar niet lachen.’
Heeft men toen zijn imago gekoppeld aan een algemene uitspraak om hem met vinger te wijzen? ‘Vermoedelijk zullen ze uit een aantal punctuele standpunten een heel spookbeeld gemaakt hebben. Maar ze hebben bitter weinig concrete aanknopingspunten gevonden om me compleet zwart af te schilderen. Ik denk dat dat allemaal nogal overroepen was.’ Hij laat zich niet opjagen door de spookbeelden die van hem bestaan? ‘Karikaturen blijven meestal slechts hangen in de kringen die erin willen geloven. Ik beschouw me dus niet als een slachtoffer van bepaalde spookbeelden’, besluit Storme met een vriendelijke glimlach.

Dit interview verscheen in Tim F. van der mensbrugghe, Imago. 13 bekende koppen oog in oog met hun reputatie, uitg. Luster 2011.

Joost Pollmann is een leugenaar, of een domoor (vpmc)

2011-11-04T15:00:00.001+01:00

Dat stripdeskundigen niet noodzakelijk tot de verstandigsten onder ons gerekend mogen worden, bewijst alweer zekere Joost Pollmann, medewerker van de Volkskrant.
Naar aanleiding van de brand bij Charlie Hebdo roept deze Pollmann op tot zelfcensuur:

“In een land als Turkije, waar kerk en staat nog gescheiden zijn, mogen cartoonisten ongestraft harde grappen maken over de politiek, maar ze blijven met hun handen af van de geestelijkheid. Vanuit onze cultuur (die van de zogenaamde West-Europese Verlichting) is het misschien moeilijk om te beseffen dat er landen zijn waar “Heilig Huisje” nog altijd met hoofdletters wordt geschreven. Toch verdient het aanbeveling om het voorbeeld van de Turkse cartoonisten te volgen en onderscheid te maken tussen aards en hemels: pak de beleidsmakers aan, laat de heiligen met rust.”

Nu is het bekend dat in Turkije zekere Tayyip Erdoğan aan de macht is, en dat die kerel cartoonisten die hem durven afbeelden gewoon laat opsluiten, voor jaren soms, óf hij laat hen door een bevriende rechter torenhoge boetes opleggen. Dat kunt u hier nalezen.
Maar zulke dingen weet Pollmann natuurlijk niet. Dat komt ervan als je je tijd aan onnozelheden besteedt, en daar zelfs deskundige in wordt.

Is de Open Vld het Noorden kwijt? (Hoegin)

2011-11-03T22:43:00.000+01:00

Wie de Open Vld de laatste jaren heeft gadegeslagen, kan zich moeilijk van de indruk ontdoen dat de partij helemaal op de dool is. Vlaams was de partij alleen maar toen ze even in de oppositie zat, maar ook van het liberalisme of de democratie schiet tegenwoordig maar weinig meer over. Resultaat: een partij zonder ziel, en straks ook zonder kiezers.

Een trendanalyse van de verkiezingsuitslagen voor de liberale partijen in Vlaanderen is ronduit vernietigend voor wie de laatste jaren aan het roer van de Open Vld heeft gestaan. Vertrekken we vanaf de eerste verkiezing na de Tweede Wereldoorlog, dan zaten de opeenvolgende liberale partijen tot voor enkele jaren in een duidelijk stijgende lijn. Een eerste knik kwam er in 2007, toen Lijst Dedecker, nu LDD, zich van de partij afscheurde en voor het eerst als een alternatieve liberale partij opkwam in Vlaanderen. Het monopolie op het liberale gedachtegoed waarover de Open Vld tot dan toe beschikte in Vlaanderen kwam daarmee tot een einde. Wat daarna volgde is een helse rit recht in de afgrond, en voorlopig lijkt daar nog geen einde aan gekomen te zijn.

Wie naar de grafiek van hierboven kijkt, moet immers vaststellen dat de verkiezingen van 2007 een absoluut hoogtepunt vormden voor de liberalen in Vlaanderen. Open Vld en Lijst Dedecker haalden samen maar liefst 25,7% van de stemmen. Twee jaar later, in 2009, zakt dit naar 22,6%, maar in een historisch perspectief gezien kan dat nog steeds een respectabele score genoemd worden. De Open Vld zakte echter onder de vijftien procent, een psychologische grens waar de liberale partijen in Vlaanderen sedert 1961 niet meer onder zijn geweest (met uitzondering van de verkiezingen van 17 april 1977). Een duidelijker signaal dat het niet meer helemaal snor zat kan men zich niet voorstellen.

Maar het kon nog erger. Een jaar later werd Lijst Dedecker in de federale verkiezingen van 2010 zo goed als van de kaart geveegd, zonder dat de Open Vld zich echter herstelde. De verklaring hiervoor is duidelijk: er was een nieuwe kaper op de kust, namelijk de N-VA van Bart de Wever. Lijst Dedecker lijkt daarmee voor zo'n tien procent Vlamingen niet meer dan een tussenstation geweest te zijn van de liberalen naar de Vlaams-nationalisten. En is Jean-Marie Dedecker trouwens zelf niet op een blauwe maandag nog lid van de N-VA geweest? De getallen spreken in ieder geval voor zich: tot 2009 groeide de aanhang van de liberale partijen in Vlaanderen gemiddelde met zo'n 0,22% per jaar, maar de trendbreuk van 2009 naar 2010 kan alleen maar spectaculair genoemd worden. De laatste opiniepeilingen voorspellen trouwens weinig verbetering, om niet te zeggen dat ze aangeven dat aan de implosie voorlopig nog geen eind lijkt te komen.

Het basisprobleem van de Open Vld is nu eenmaal dat de partij haar ideologie en haar ziel opgeofferd heeft om federaal aan de macht te blijven. Misschien was het partijcongres over het migrantenstemrecht, waar de enkele dagen geleden overleden Willy de Clercq nog een sleutelrol speelde, wel het kantelmoment. Als iemand van de Open Vld-mandatarissen vandaag nog eens ideologisch naar buiten wil komen, zoals bijvoorbeeld kleinzoon en serial name dropper Mathias de Clercq, dan is het vooral om zich af te zetten tegen het in hun ogen absoluut verachtelijke Vlaams-nationalisme, en niet bijvoorbeeld het Waals socialisme dat nog steeds vastgeroest lijkt te zitten in de 19de eeuw. Het is nochtans in de eerste plaats dat starre Waalse socialisme dat de welvaart zowel in Vlaanderen als in België bedreigt, maar omdat de partij zich nu eenmaal vastgeklonken heeft aan België, en dus ook aan de PS, mag daarover blijkbaar geen onvertogen woord gezegd worden. Dat de PS echter met veel plezier de MR en dus ook de Open Vld na 13 juni 2010 maandenlang in de kou liet staan doet echter geen enkel belletje rinkelen.

Gevolg is natuurlijk dat het liberale discours waar de Vlaming wel pap van lust (in tegenstelling tot het Europees-kosmopolitische links-liberale geraaskal van Guy Verhofstadt en zijn adepten), alleen nog bij de N-VA en het Vlaams Belang gehoord kan worden. En partijvoorzitter Alexander de Croo is duidelijk niet bepaald de man die van plan is daar veel verandering in te brengen. Zijn recente tactische spelletjes samen met de MR van Charles Michel zijn van zulk laag niveau dat zelfs een partij als de CD&V stilaan rechtlijnig begint over te komen, toch niet bepaald een gemakkelijke prestatie. Men kan immers niet eerst weigeren een federale begroting op te maken omdat men enkele lasten wil afschuiven op de schouders van de gewesten, om dan enkele dagen later zijn beklag te maken over «vechtfederalisme» en anderen ervan te beschuldigen «de hete brij van de ene overheid naar de andere door te duwen».

Als we daar trouwens even op mogen doorbomen, hoe liberaal (in de economische zin) is dat eigenlijk om ervoor te pleiten dat één overheid extra zou besparen opdat andere overheden niet zouden hoeven te saneren? Of nog straffer, dat die ene overheid zelfs overschotten zou moeten boeken? Als het dan nog was om schulden versneld af te betalen, of eventueel buffers aan te leggen, dan zou daar misschien nog enig begrip voor opgebracht kunnen worden. Maar als ook dat niet nodig is, zoals in het geval van het Vlaams Gewest, dan zou het in de oren van een liberaal toch als een vloek moeten klinken dat de Vlaamse regering een begroting met een overschot zou moeten opstellen in plaats van, ik zeg maar wat, het ondernemingsklimaat wat aan te zwengelen of, ik durf het bijna niet te schrijven, misschien zelfs de belastingen wat te reduceren? Dát is het discours dat ik van een liberale oppositiepartij in Vlaanderen verwacht –Vlaams én liberaal, weet u wel –, maar blijkbaar zit dat er niet in met deze Open Vld.

Met dit soort doorzichtige spelletjes die dus zelfs nog geen schijn van een ideologische basis hebben zal de Open Vld het tij in Vlaanderen niet kunnen doen keren. Daarvoor zullen in de eerste plaats daden nodig zijn, en het is maar de vraag of brokkenpiloot Alexander de Croo daarvoor zal kunnen zorgen. Verleden jaar liet hij immers de regering–Leterme II vallen omdat hij onvoldoende liberale accenten kon leggen in de regering. Morgen zal hij echter gezwind in een regering stappen die uit precies dezelfde partijen zal bestaan, maar dan aangevuld de sp.a. Voor de lezer hoeft er waarschijnlijk dan ook geen tekeningetje bij voor hoeveel meer liberale accenten de Open Vld zal kunnen zorgen in die regering–Di Rupo I. Nog eventjes, en de Open Vld flirt met de kiesdrempel die ze nog niet zo lang geleden zelf heeft doorgedrukt.